Тұғырлы тұлға

Мұқағали өсиеті – жас ұрпақ шамшырағы

«Кім білсін, Қаншама әлі шырқарымды, Кім білсін, Қай күні сен қырқарыңды. Мұқағали жоғалса қайтер дейсің, Жоғалтпасам болғаны ұрпағымды», – деп ұрпағының үнін, қазақтың қара өлеңінің жоғалмауын мансұқ еткен ақиық ақын Мұқағалидың өлеңдері…

Күш атасы – Қажымұқан

Қажымұқан Мұңайтпасұлы 1871 жылы Ақмола уезі, Қараөткел болысына қарасты Қоспа елді мекенінде дүниеге келген. Жастайынан ел арасында қазақша күреске қатысып, «бала палуан» атанған. Омбыдағы цирктің ашылуынан хабардар болған Мұқан 1889 жылы…

Зұлмат жылдар құрбаны болған Алаш қайраткері Хасан Нұрмұхамедовтің күреске толы ғұмыры хақында

Алаш қозғалысы ХХ ғасырдың алғашқы ширегінде Ресей империясының отарлық билік жүйесіне қарсы бағытталған ұлт-азаттық қозғалыс болғаны белгілі. ХХ ғасырдың бас кезінде қазақ қоғамында мүлдем жаңа жағдай қалыптасты. Ресейлік…

Адал жанға асқақтық жарасады

Өмір болған соң кез келген өзекті жанның қилы-қилы тағдыр жолының дұрыс қалыптасуы ата-анасына, өзі өскен ортасына және тәлім алған ұстазына байланысты екендігі – дәлелдеп жатуды қажет етпейтін аксиома. Бұл жаһанда барлық биікке өз…

Жақсылардың көзі еді

Қылышынан қан сорғалаған сонау қызыл саясаттан сескенбей, сескену тұрсын, тіпті одан айылын да жимай, ойындағысын ірікпей ашық айтып өткен арынды да жалынды ақын ағамыз Абдолла Жұмағалиевтің: Бір күн өтсе жылайды екен, Бұрынғының адамы.…

Смағұл қазағымен қауышты

Өткен аптаның аяғы бүкіл Алаш баласына ақсарбас айтқан күн болды. 20 жасында ұлт жастарының көшбасшысы атанған, Алаш қайраткері Смағұл Сәдуақасұлының рухы 77 жылдан кейін еліне оралды. 25 жасында-ақ Қазақ КСР-ның оқу-ағарту министрі болған,…

Мейірім шәрбаты

Олар алтау еді. Өздерін «алматылық алтау» атайтын. Елуінші жылдардың орта шенінде Қазақ мемлекеттік университетін бірге бітіріп, жолдамамен жан-жаққа кетіп, жетпісінші жылдары қызмет бабымен Алматыға оралып, қайта қауышқан ұлытаулық Камал…

Фариза ақынның алғашқы шәкірттері

Бұл күнде шығармашылығы елге әйгілі, Халық жазушысы, қоғам қайраткері, ақын Фариза апайымыз бір кезде ұстазымыз болғанын мақтаныш тұтамыз. Алпысыншы жылдың басында институтты жаңа ғана бітірген Фариза апай өз ауылындағы біз оқып жүрген…

Қазақтың хас батыры

Қазақтың хас батыры Бауыржан Момышұлының есімін халқы ерекше қадірлейді. Бауыржан аты ауызға алынғанда ерлік пен өрлік үлгісі көз алдымызға келеді. Кешегі Ұлы Отан соғысы деген атпен тарихта қалған қанды қырғынды ешкім де ұмыта алмас. 1941…

Алты Алаштың ақылманы

Қабырғаңды қайыстыратын, қабағыңа кірбің салатын, жаныңды құлазытатын, жүрегіңді сыздататын күндер болады. 16 қыркүйек – сондай күндердің бірі. Өйткені бұл күні Алаштың Ақселеуі аруаққа айналды. Арамыздан о дүниеге аттанды. Ақылман –…

Үлгі-өнегесі мол Мұсекең

Сонау жылдарда баз бір журналист ағайындар: «Біз жұрттың бәрін әспеттеп, дәріптеп, жазып жатамыз, ал біздер жайлы ешкім ауыз ашпайды. Мақтау-марапатты былай қойғанда», – десетін әзіл-шыны аралас. «Ондайға иек қышымайды, дәметпейміз де ғой»,…

Алаштың ардақты ақсақалы

Ондаған жылдар бойы халқына, Отанына адал еңбегімен, ақыл-ойы, күш-қуаты, парасатымен сыйластыққа бөленген, «жер қозғалса да қозғалмас» деген мінезімен айналасына сенімділік танытқан тұлғасы биік мемлекет және қоғам қайраткері Бәйкен…

Қазақтың хас батыры Бауыржан Момышұлы хақында эссе

Сәті түсіп Баукеңмен етене танысуым елуінші жылдардың ортасынан басталған еді. Сол жылдары мен «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш» – М.Р.) газетінде әдебиет және өнер бөлімін басқаратынмын. Ол кезде газет редакциясында Сапар Байжанов,…

Ұстаның ұлы аманаты

Дәркембай дегенді естісе дүйім қазақ дүлдүл ұста-зергерді есіне алып, елең етеді. «Жасындай от шашатын төсті құрып, жасымнан ұсталықты кәсіп еттім» деген шебер «балғаның төске тиген шыңылымен шынығып өскен» еді. Жұртының көне жәдігерлерін…

Сағыныштан сыздайды жүрегім…

Зымырап өтіп жатқан тіршілік, күн мен түн. Бұл фәниде мәңгілік ештеңе жоқ екенін бәріміз білеміз. Біле тұра білмегенсиміз. Жарық дүниеде ешнәрсе өлшемсіз болмайды ғой. Соның ішінде өмір де өлшемсіз емес. Өмірдің заңы – тірілер тіршілігін…