Тілбұзарға – тосқауыл

Ерсі атау, өрескел қате қашанғы қайталана береді?

Сәмен ҚҰЛБАРАҚ, филология ғылымының докторы, М.Х.Дулати атындағы ТарМУ профессоры Жетпістің үстіне шыққан философ-профессор көпшілік алдында сөйлеп отыр. Бұл жолы да «дөңгелек үстелдің» тақырыбына ойыса келіп, термин мәселесін қозғады.…

Өскеменде «Император», Семейде «Елки-палки»…

Таяуда Семей қалалық әкімдігінде тіл заңының орындалуына қатысты жиын өткен болатын. Жиынға қатысушылар осы маңызды мәселе жөнінде ой-пікір алмасты. Тілге қатысты өздерін мазалаған жайттарды ашық ортаға салды. Төменде сол пікірлердің…

БАҚ-тағы сөз мәдениеті

Бүгінгі таңда қазақ тілінің кең таралып, ауқымының ұлғаюына ерекше үлес қосып келе жатқан бұқаралық ақпарат құралдары  екені белгілі. Жетістіктерімізді дер кезінде жария етіп, жаңалықтарымыз бен тілге қатысты атқарылған шараларымызды…

Қазақшаң қалай, радио?

Шерубай ҚҰРМАНБАЙҰЛЫ филология ғылымының докторы, профессор, ҚР ҰҒА-ның корреспондент-мүшесі Біз «Қазақ радиосын», «Шалқарды» жата-жастана тыңдап өскен ұрпақпыз. Кешкі уақытта берілетін «Ауыл еңбеккерлеріне арналған концертті» тыңдауға…

Тұрақты тіркесті тұрпайылауға жол бермеу керек

Біз оқыған қазақ тілінің грамматикалық ережелерінде қалыптасқан тұрақты сөз тіркестерін бұзып және өзгертіп айтуға да, жазуға да болмайды деп тұжырымдалған еді. Өкінішке қарай, қазір тұрақты сөз тіркестерін, фразеологизмдерді қалай болса…

ТЕЛЕТІЛІМІЗ ТІЛІМ-ТІЛІМ БОЛМАСЫН

Шерубай ҚҰРМАНБАЙҰЛЫ, филология ғылымының докторы, профессор, ҚР ҰҒА-ның корреспондент-мүшесі Бүгінгі ақпарат ғасырында ақпараттық кеңістігіңді өзгенің қолына беріп қою, ақпаратты өзге тілде тарату – екі тізгін бір шылбырды басқаның қолына…

Жарымжан жарнамалар қашан түзелмек?

Жарнама мәтіндерін, дүкен, мейрамхана, сауда үйлері атауларын заң талаптарына сәйкес безендіру, үйлестіру және қоғамдық бақылауды күшейту мақсатында әдістемелік көмек көрсету жұмыстары Талдықорған қаласы бойын­ша жүргізіліп келеді. Бұл…

БАҚ және тіл мәдениеті

Шерубай Құрманбайұлы, филология ғылымының докторы, профессор, ҚР ҰҒА-ның корреспондент мүшесі Қазіргі ақпараттық технологиялар заманында сол ақпарлардың сан түрін тарататын бұқаралық ақпарат құралдарының рөлі айрықша. Тіліміздің қолданыс…

«Полтавский», «Киевский», «Батончики»…!Осындай атаулардан көз сүрінеді

«Бородинский», «Московский», «Отрубной», «Кефир»... Осылай деп жалғасып кете баратын орыс тіліндегі азық-түлік атауларын дүкен сөрелерінен күнде көріп байқап жүрміз. Мемлекеттік тілдегі атаулар ілуде біреу болмаса, көзге көп шалына…

Аударма дәлдікті қажет етеді

Еліміздің экономикалық әлеуетін көтеріп, демократияны дамытумен қатар Елбасы «Қазақстанның болашағы – қазақ тілі» екендігін әрдайым ескертіп, «Қазақстан – 2050» Стратегиясында әрбір қазақстандық үшін қағида ретінде: «Тілге деген көзқарас,…

Телеарналарға шынымен-ақ тежеу болмай ма?

Елбасы Н.Назарбаевтың «Бұқаралық ақпарат құралдарының кемінде 50 пайызы қазақ тілінде болуы тиіс» деуінің ар жағында мемлекеттік тіл тағдыры туралы үлкен ой жатқан еді. Президент одан кейін де ешбір тәуелсіз мемлекет өзінің эфирлік…

Шұбартілді шенеунік кімге өнеге көрсетпек?

Қалың қыртысты қатпар-қатпар тарихы мен тағдыры бар қазақ жұрты әлі де бөтеннің бөтегесіне қарап көмейін бүлкілдетуден арылмай-ақ келеді. Расында, біз тым еліктегіш, елпектегіш, елжірегіш халықпыз. Іштей мойындарсыз, мойындамассыз, бұл…

«Білімді терең ойлап, сөзін саптар»

Қай ғасырда болмасын жаңа түсінік, жаңа таным тіл білімінің терминологиясына енуі шартты құбылыс. Алайда тіл өз ережесімен дұрыс қолдану жолдары мен тәсілдеріне тереңірек мән беруді, артық дүниеден арылтып отыруды қажет етеді. Жаңа ұғымдар…

«Кефир» бар, айран қайда?

Ғасырлар бойы таза сақталып келген асыл да бай тіліміз ХХІ ғасыр табалдырығын аттаған кезінде мұншалықты қорлықты көреді деп кім ойлаған? Жарнама дейтін дүние қадірін бір кетірсе, сол жарнамаларда насихатталып жатқан тауарлардағы мәтіндер…

…Жүйесіз сөз иесін табады немесе баспасөздегі сөз қолданысы хақында

Коммунистік империялық саясаттың салдарынан жетпіс жылдың ішінде жетпіс ұрпақ орыстілді болып шыққаны ана тіліміздің аясын тарылтып, қолдану қабілетінен айырып жіберуге шақ қалғаны бәрімізге белгілі. Сол жетпіс ұрпақтың балалары қазірге…