Құрақ көрпе

Біз неге есінейміз?

Біз жиі түшкіреміз және есі­нейміз. Түшкіру – әдетте тұмаудың ал­ғашқы белгісі, ал есінеу болса – ұйқының, шаршағандықтың, я көңілсіздіктің нышаны. Бұл екі құбылыстың физиологиялық аспектісі ежелден белгілі. Түшкіргенде не есінегенде дереу…

«Климат» деген сөздің мәні қандай?

Сірә, «климат» сөзі құлаққа ұқсас естілетін «клинейн» және «клима» деген грек сөздерінің бірінен немесе тіпті екеуінен де шыққан болуы мүмкін. Бұл сөздер біздің тілімізде «қиғаштау» және «аудан» немесе «аймақ» дейтін мағынаны білдіреді.…

Нанның ежелгі тарихы

Біз күн сайын нанды жей отырып оның дәннен астық күйіне жеткенше немесе егістіктегі бидайдың жиналу сәтінен хош иісті піскен нанға айналғанға дейін қаншалық ұзақ және күрделі жолдан өтетінін сирек еске аламыз. Солай болса да кәдімгі нанның…

Дала кемесі

Шөл даланың аптаған ыстығына қатты қызған құммен кез келген жануарлар сапар шеге алмайды. Құмды боран көзге ұрып, құм ауызға толып кеткенде адамның тыныс алуы да қиынға соғады. Алайда табиғаттың осындай дүлей күшіне түйе төтеп бере алады.…

Астана атаулары

Қай елде, қай жерде болсын жер-су, елді-мекен, қала аттары белгілі бір себептермен қойылатыны белгілі. Әсіресе елі мен жерін қастерлейтін халық оның атауына ерекше мән береді. Осы орайда әр елдің астаналарының атаулары мағынасын бағамдап…

Сезімтал мысықтың құпиясы

Ұзақ жылдар бойы адамдар мысықтың сезу мүшелері жүйесінің қалай құрылып, қалай жұмыс істейтінін тіпті топшылай алмай келді. Бүгінде мысықтың көз шарасы ұлғайып кете алатынына ешкім күмәнданбайды. Мысық адамға қарағанда 6 есе жақсы көреді.…

ҚОЙНАУЫ ҚҰТ ТЕРІСАҚҚАН

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласында «Туған жер» бағдарламасын қолға алуды ұсынды. Отансүйгіштік сезімі кіндік қаның тамған жеріңе, өскен ауылыңа, яғни туған жеріңе деген…

Жерорта теңізінің ерекшелігі

Жерорта теңізі климаты дегеніміз – жазы құрғақ қоңыр­жай жылы климат; ал белгілі ғалым Алисов оны конти­нент­тердің батыс жа­ғалау­ларындағы субтро­пи­калық климатқа тән деп есептейді. Бұл климаттың қысы жылы, жауынды-шашынды келеді, ал…

Ежелгі жетістіктердің жандануы

Адамзат мәдениетінің басқа да көптеген жетістіктері секілді әтір, опа-далап, иіссу, жұпар, сабын секілді көптеген дүниелер Батыс әлемінде пайда болғаны белгілі. Ғалымдар мал майы мен өсімдік күлін қосып сабын жасайтын. Ал біздің елімізде…

Апорттың жаңа сортын өсіруде

Қазақ мемлекеттік Қыздар педагогикалық университетінің ғалымдары апорт алмасының жаңа көшеттерін өсіріп, таратуды қолға алуда. Университеттің Қапшағай қаласының маңындағы агробиостанция кешені аумағын тиімді пайдалану, болашақ мамандардың…

Жер өлшеудің қыр-сыры

«Жер өлшеу» деген мағы­наны білдіретін геометрия ғы­лымы математиканың бір бө­лімі болып табылады. Ол кеңіс­тіктік қатынастар мен по­шымдарды, сондай-ақ құры­лымы жағынан соларға ұқсас дүниелерді зерттейді. Ежелгі грек ғалымы Родос­тық…

АҚБӨКЕН

Ақбөкендердің түгінің түсі күздің соңы мен қыс мезгілдерінде ақшыл бозғылт түске өзгеретіндіктен жергілікті тұрғындар оларды «ақ киік» немесе «ақ бөкен» деп атаса, ал жаз бен күз айларында түгінің сарғыш – қызғылт түске ауысатындықтан…

Алып Будда мүсіні

Қытайдың Лэшане қа­ласы­ның маңында орна­ласқан Буд­да мүсіні өзінің алыптығымен әлем­нің біре­гей сәулет ескерт­кіш­терінің қатарына енген. Оның биіктігі – 71 метр. Басы – 15, қолының саусағы – 8, аяғының саусағы – 1,6, мұрны – 5,5 метр.…

Ең ұзын каналдар

Дүниежүзіндегі ең ұзын үш каналдың біріншісі Жерорта теңізі мен Қызыл теңізді қоса­тын Суэц каналы – оның ұзын­ды­ғы 161 шақырым, ені 120-318 метр. Екінші орындағы канал Нордзе-канал деп аталады. Ұзындығы 99 шақырым, ені 49-150 метр,…

Ескерткіштердің құпиясы

Орталық Американың тұр­ғылықты халқы майя мен ацтектерді, олар жасаған өр­кениет ескерткіштерін жұрт жақсы біледі. Ал олардың арғы тегі өлмектердің (ольмек) қал­дырған мұралары да жұртты таң-тамаша қалдырады. Олар осыдан 3 мыңдай жыл бұрын…