Тіл

Салалық терминдерді аудару мен біріздендіру

Нұрлан ШҮЛЕНБАЕВ,А. Байтұрсынұлы атындағыТіл білімі институтытерминология бөлімініңғылыми қызметкері Кез келген тілдің қанат жайып, өрістеуі үшін оның бірнеше шарттары бар. Солардың бірі – ұлттық терминологиялық жүйесінің мықты болуы. Осы…

«Бадалық» туралы не білеміз?

Абайдың 1886 жылы жазылған «Бір дәурен кемді күнге – бозбалалық» деген өлеңі былай басталады: Бір дәурен кемді күнге – бозбалалық, Қартаймастай көрмелік, ойланалық. Жастықта көкірек зор, уайым жоқ, Дейміз де ешнәрседен қорғаналық. Бар ойы –…

Мәңгілік Елге бастайтын бағдар

Бақтияр СМАНОВ, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі ХХІ ғасыр аса өзгермелі, шапшаң дамушы ғасырға айналып отыр. Әлеуметтік жаһандану үрдісі адамзатты қай бағытқа алып бара…

Рухани құндылық өзегі

Тіл мәселесі – қай кезде де ұлтымыздың өзекті тақырыптарының бірі. Ол, тіпті ұлт ұғымын анықтайтын алғышарт десек, қателеспеген болар едік. Менің ойымша, мемлекеттік тілдің мәртебесін арттырып, мерейін өсіру әрбір қазақстандықтың азаматтық…

Тілімізді неге бұрмалаймыз?

Ана тіліміз, оның мемлекеттік деңгейде қолданылуы жайында кейінгі жылдары талай мақалалар жазылып, түрлі ойлар мен ұсыныстар айтылды. Бірақ әлі де болса тіліміз біз ойлағандай дәрежеге көтеріле қойған жоқ. Неге? Меніңше, бұған алдымен…

Астана атауының тарихи астары

Болаттемір АЛТАЕВ, тарих ғылымының кандидаты, доцент Қазақ тілі – өте бай, сұлу тіл. Тарихтың небір қиын-қыстау кезеңінде сырттан танылған, кері ықпалға төтеп берген тіл. Оның өне бойында ерекше бір тарих жатыр. Сол тіліміздегі ерекше…

Тілдердің ықпалы мен әсері

Тіл – жанды құбылыс. Ол өзгереді, түрленеді, дамиды. Белгілі бір аумақтағы тілдің  қолданысы, ондағы жергілікті сипатқа ие болған сөздер мен сөз тіркестері тілші-ғалымдардың зерттеу нысанына айналып отырады. Бұл орайда Қазақстан аумағынан…

Біртектес сөздер және олардың жазылуы

Байынқол ҚАЛИҰЛЫ, филология ғылымының докторы, профессор Сөздіктердегі сөздердің жазылуына қатысты мәселелерге тілші-ғалымдар тарапынан әрдайым назар аударылып келеді. Мұндағы негізгі мақсат – сөздердің жазылу тәртібін сақтап, олардың…

Талабы ерекше жан

«Еліміздің ертеңі – жастардың қолында, ал жас ұрпақтың тағдыры – ұстаздардың қолында» деп ­Елбасымыз айтқандай, болашағымыздың жарқын болуына ұстаздар қауымының қосар үлесі зор. Осы орайда, Алматы облысы Кербұлақ ауданындағыД.Қонаев…

Газет оқу – зиялылықтың белгісі

Журналистердің кәсіби мерекесі күні дәстүрлі басылымдар жөнінде ой толғауды жөн көрдік. Қазір қоғамда ақпараттық технологиялардың дамуымен қатар дәстүрлі басылымдардың рөліне де ерекше мән берілуі керек.  Ғаламторды қанша жерден мақтасақ…

«Мен – қазақпын»

Көрнекті ақынымыз Жұбан Молдағалиев жазған «Мен – қазақпын» поэмасы ұлттық рухымызды көтеріп, намысымызды жанитын туынды екені сөзсіз. Бүгінде «Мен – қазақпын» деп айта алатын азамат өзінің туған тілін біліп, ұлтының рухани-мәдени…

Сөз жүйесін сақтамау спорт комментаторына – сын

Қазақ тілінің байлығын, сөз әдебін, тіл мәдениетін барынша танытатын бірден-бір сала – комментаторлық мамандық дер едік. Себебі комментатор тілді қолданып, сол тіл арқылы мыңдаған, миллиондаған аудиторияны өзіне қаратып, назарда ұстап…

«Мемлекеттік тіл және БАҚ»

ЭКСПО аясында ашылған Астанадағы «Этноауыл» ұлттық-мәдени кешені қазақтың салт-дәстүрі, ұлттық мәдениетін танытуға негізделген. Қазір бұл жерге келушілер қатары жиіледі. Міне, бұқаралық ақпарат құралдары өкілдеріне арналып өткізілген…

Әлиханның көркем аудармасы

Тіл мерейінің үстем болуының негізгі себептерінің бірі бұл аударма саласының дамуына тікелей байланысты екені айтпасақ та түсінікті. Аударма өнері – сан-салалы әрі көп қырлы. Мәселен, дүниежүзілік рухани мұраларды, көркем әдебиеттерді өз…

Табиғат құбылыстары

Қазақ сөздерінің сыры мен сипаты, жасалу жолдары, мағыналас, мәндес ұғымдары сөздердің шығу тегін зерттеуге жол ашатыны белгілі. Солардың ішінде табиғат құбылыстарына байланысты «жауын», «жаңбыр», «найзағай» сөздерінің этимологиясына үңіліп…