Зерде

Тіл үшін күрестегі балалар үлесі

«Ана тілін ұмытуға Кеңес өкіметі кезінде орысша сөйлеуге құмар болған қазақтардың өздері кінәлі» деген уәж бүгінде әредік естіліп қалады. Астарлы ұлт саясатының қазақ тілін шектеп, қолданыс аясын мүлдем тарылтуымен қоймай, оны қорғауды…

Молда Қошық датқа

1975 жыл болатын. Бірде біздің үйде хатым-Құран оқылып, ата-баба аруақтарына арнап құдайы тамақ таратылды. Оған халық өлеңіндегі: Тоғанайлар жүреді тобыменен, Кешегі ішкен астың тоғыменен, – деп жырланатын Тоғанай ауылының тоқсан алты…

Үміт деген жақсылық алдан күткен…

Таяуда қазақтың танымал ақыны Шәміл Мұхамеджановтың (1931-1980) «Мен әлемге өз тілімде үн қатам...» атты таңдамалы жинағы жарық көрді. Онда оқырман жүрегіне жол тапқан жырларымен қатар ақынның өмірі мен шығармашылығы жайын­да, оның…

«Бұл айтылғандар ертегі емес»

Мұнарланған жаңбырлы жаздың кеші еді. Жанымда бір қазақ бар вокзалдан түсіп, қалаға қарай келе жаттым. Көше аяқ алып жүргісіз батпақ, саз. Анда-санда жерден бүкшеңдеп, балшықтан аяғын әрең суырып бара жатқан бірен-саран адамдарды көресің.…

Тәкаппар талант

Ақынның аты ақын ғой, қашанда оның жүрегі – от, жігері – өрт. Ол қыран боп қияны да шарлайды, ұяны да қорғайды; ұран боп дауыл­ды да жарады, дабылды да қағады, ұлан боп елі үшін атқа қонады, жері үшін отқа күйеді. Сонда да асқан айбаты,…

Әлемдік деңгейде насихатталса…

Қазақтың ұлттық ақыны Қасым Аманжолов турасында сөз бастауда орынды қиналасың. Қазақ мұндайда «нар тәуекел» деген ғой. Мен де «нар тәуекел» деп, Қасым Аманжоловтың төрт томдық шығармаларын оқу арқылы ақын болмысын кеңірек танып, ұғына…

Мәңгі жасайтын асыл жырлар

Қазақтың көрнекті ақыны  Қасым Аманжоловтың туғанына – 100 жыл Поэзия әлемін бейнелі түрде тізбек-тізбек тау сілемдері десек, сол өркеш-өркеш тізбектің арасынан қадау-қадау асқар шыңдар бой көрсетеді. Өздерінің өр тұлғасымен бүкіл бір…

МАЯНЫҢ ҰЛЫ БИ БАЙМӘМБЕТ

Осыдан бірнеше жыл бұрын «Орыс бұлақ көздеріндегі ХҮІ-ХХ ғасырлардағы Қазақстан тариқы» атты орыс тіліндегі бір кітап қолыма түсті. Беттерін парақтап отырсам, «Маяұлы Баймәмбет» деген кісі аты көзіме оттай басылды. Бала күнімнен құлағыма…

Доссор

Автордан: Бұл поэманың жазылғанына жарты ғасыр, яғни ердің жасы – 50 жыл толды. Ол кезде мен Атырау облысының Мақат аудандық «Социалистік Ембі» (қазіргі «Мұнайшы») газетінде істейтінмін. Аудан орталығы – Доссор кен орнының ашылғанына 50…

«Жазылар естеліктер мен туралы…»

Мұқағали поэзиясы бүкіл қазақ даласын өлеңге орап, әнге бөлеп тамылжытып тастағандай. Ақын қаламынан туған дүниелер ресми салтанат пен мерейлі думандарда, отбасылық тойларда, тіпті қайғылы халде де оқылатыны таңғалдырады. Ақын да, әкім де…

«Жазылар естеліктер мен туралы…»

Мұқағали поэзиясы бүкіл қазақ даласын өлеңге орап, әнге бөлеп тамылжытып тастағандай. Ақын қаламынан туған дүниелер ресми салтанат пен мерейлі думандарда, отбасылық тойларда, тіпті қайғылы халде де оқылатыны таңғалдырады. Ақын да, әкім де…

Тоқай тойы

Шығыс поэзиясының алыбы атанған кемеңгер ақын Ғабдолла Тоқайдың дүниеге келгеніне биыл 125 жыл толды. Аянышты да даңқты өмір жолын басынан кешірген ол үш жасқа толар-толмас кезінде ата-анасынан айырылып, жетім қалды, қатал тұрмыстың…

«Қаршыға дүниені таңырқату үшін келген!»

Уақытқа тоқтау бар ма?! Дәулескер күйшінің дүниеден өткеніне де бір жылдың жүзі болыпты. Көнелердің көзіндей болып, қазақтың күй-керуенін бүгінгі ұрпаққа ұлағаттап һәм аманаттап кеткен Қаршыға Ахмедияров былтыр, яғни пайғамбар жасынан енді…

Қос Мекебай кімдер еді?

Сырдария облысының әскери губернаторы болған (1883-1893) Н.И.Гродековтің «Киргизи». Каракиргизы Сырдаринской области» атты 1889 жылы Ташкентте шыққан кітабында көрнекті билер Торғай, сұлтан Дәулет Бошаев, Мекебай би есімдері аталып,…

Сыр елінің Нұрбай биі

Қазіргідей емес, о кездері қа­зақтың әр руы жаз жайлауға бірге көшіп, қыс қыстауға бірге қонып жүретін болған. Жазғытұрым ала қыстайғы ақ күртік қар еріп, Жер-ананың маңдайы жіпсіген мезгілде ұзын-сонар көш жайлауға жамырай көшкенде…