Алаш аманаты 100 жыл

Ұлт үшін туған Жүсіп Досовтың есімі ұмытылмауы тиіс

Талай мұрағатта болдым. Бірақ «Алаш» партиясы мүшелерінің толық өмірбаянын кездестіре алмадым. Ал Алматыдағы Президент мұрағатында баға жетпес құнды деректері бар құжаттарға кез болдым. Жалпы кітап немесе мақала жазғанда нақты деректердің…

ҚОС МҰҢЛЫҚ: ТЕЛЖАН МЕН ШАҺЗАДА

Алаштың азалы тарихын парақтаған сайын сарабдал ақылға, салиқалы санаға сыймайтын небір сорақы істерге, түйінін тарқатып түсіндіру мүмкін емес төтенше жағдайларға тап боласың. Сталиндік «Үлкен террордың» аждаһа жалыны кімді жалмамады, кімге…

ӘРІ ЛИРИК, ӘРІ ФИЗИК ЕЛДЕС ОМАРҰЛЫ

Алаш тақырыбы төңірегінде «ашылмаған аралдар» қалды ма?!. Әрине, жетіп артылады. Әлі де ашылмаған «Жүзарал» бар десек – асыра айтқандық болмайды. Ұлт көсемі Әлихан Бөкейханның қолқанат көмекшісі, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының сенімді…

Қаламымен қызмет еткен арыстар

ХХ ғасырдың басында ғана дүниеге келіп, еңсесін тіктей бастаған қазақ зиялылары жазықсыз айыптаулар, саяси қуғын-сүргін мен репрессияларға ұшырағаны белгілі. Арқалы ағартушылар, тыңға түрен салған ақын-жазушылар, қайраткерлік пен…

Алаштың қайраткер қызы

Нәзипа Құлжанова ХХ ғасырдың бас кезінен бастап қазақтың білім саласының, қазақ журналистикасының, этнография ғылымының, сондай-ақ мәдениеті мен әдебиетінің дамуына зор үлес қосқан қоғам қайраткері. Сонымен бірге Алаш партиясы мен Алашорда…

Ұлт журналистикасындағы ұмытылмас есімдер

Жиырмасыншы ғасырдың басында ғана дүниеге келіп, еңсесін тіктей бастаған кәсіби қазақ журналистикасы 1925 жылдан бастап бас көтертпес қуғынға ұшырады, толқын-толқын боп жарды соққан қанды репрессияның құрбаны болды. Арқалы ағартушылар,…

ТҰҢҒЫШ ДІНБАСЫ ҺӘМ ТҰЛПАР АҚЫН – ҒҰМАР ҚАРАШ

Қай заманда болмасын Ақын кешкен ғұмырды өзге бір жанның қайталауы, із-жолын тап басып жүріп өте алмасы анық. Арқалы талант жайшылықтың өзінде желкенін жайып, көктен дауыл тілеп отырса, нажағайлы, жауынды өліарада жасындай жарқылдамасына не…

ТҰҢҒЫШ КӘСІБИ ҚАЗАҚ АҚЫНЫ – МАҒЖАН ЖҰМАБАЕВ

1923 жылы Түркістан Республикасының Мемлекеттік Ғылыми кеңесі Мағжанның қолына жолдама-хат беріп, Мәскеуге – Әдебиет-көркемөнер институтына білімін жетілдіруге жібереді. Институт директоры Д.Я.Брюсовке арнайы қайырылып, өтініш білдірген…

ТҰҢҒЫШ КӘСІБИ ҚАЗАҚ ЖАЗУШЫСЫ – ЖҮСІПБЕК АЙМАУЫТҰЛЫ

Алаш қайраткерлерінің басым көпшілігі, олардың арасында, әрине, ақын-жазушылар да бар, өткен ғасырдың басындағы аласапыран жылдарда қолына қаламмен бірге қару да ұстауға мәжбүр болды. Өкінішке орай, олардың қай-қайсысы да сталиндік «қызыл…

ТАҒДЫРЫ ЖҰМБАҚ РАЙЫМЖАН МӘРСЕКҰЛЫ

2001 жылы «Арыс» қорының баспасы Райымжан Мәрсекұлы есімді автордың «Қазақ қайда бара жатыр?» атты жұп-жұқа кітапшасын басып шығарды. Бұл шағын жинақтың аты ғана емес, заты да ерекше салмақты-тұғын. Екі ғасыр өліарасында араб қарпімен тасқа…

ИМАН ДИҚАНШЫСЫ – ШӘКЕРІМ АҚЫН

Қазақ қауымының алдынан көлденең тосылған заманауи тосын тосқауыл, күрмеуі қиын мәселенің бірегейі дін, сенім, иман болса керек. Осы тақырыпты қаузаған ақпарат ағынан санаң сарсылғанда Шәкерім ақынға жүгінесің. Ол не дейді? «Дін тазасын ой…

Алаш асылын ардақтады

Үстіміздегі жылы аса көрнекті ағартушы-педагог, қазақ қыздарынан шыққан тұңғыш журналист, аудармашы Нәзипа Сегізбайқызы Құлжанованың туғанына 130 жыл толғалы отыр. Ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсарин ашқан Торғай орыс-қазақ мектебін және…

Cеркебаев соқпағы

Өткен ХХ ғасырдың басында қазақ зиялылары өз халқының Ресейдің бодандығынан құтылып, азаттық алудың жолын қарастырып, съездер ашып, Алаш партиясын құрды. Әр облыста жергілікті қазақ комитеттерін сайлады. 1917 жылдың желтоқсанында Алашорда…

ҚАЗАҚ ИНЖЕНЕРІ – МҰХАМЕДЖАН ТЫНЫШБАЙҰЛЫ

Түркістан ұлт-азаттық қозғалысы тарихында қадаулы орны бар Мұхамеджан Тынышбайұлы бір мүшел үлкендігі бар Ә.Бөкейханұлына Тәшкеннен хат жолдайды: «Қымбатты Әлихан аға! Мұстафа Орынбордағы қазақтардың ұстанған жолы біздің көзқарасымызға…

АЗАТТЫҚ ЖЫРШЫСЫ – МІРЖАҚЫП ДУЛАТОВ

Адамзат тарихында ойып алар орны бар жұрттың, азат жеңістер мен азапты жеңілістерді бастан өткерген барқадар ұлттың Құс жолындай жосылған ұлы көшінде замана желі тудырған рухты, ұранды, Темірқазықтай қарақшы идея-мұраттары, сол идеологияға…