Айтұмар

Шымкент кілемінің «Қазақ кілемі» атанатын күн де алыс емес

«Қазақ кiлемi» атауын брендке айналдыруға күш салып жүрген Талғат Исхаховтың кәсiпкерлiк саласында қол жеткiзген табысы аз емес. Ол басқаратын «Бал Текстиль» ЖШС-нiң өнiмдерi Қырғызстан, Ресей, Тәжiкстан нарығында жоғары сұранысқа ие…

«Сүйінбике атым, тегім ноғай…»

Сүйінбике (1515-1557)-Ноғай Ордасын құрған Едіге бидің бесінші ұрпағы, «мырзалардың мырзасы, «сұлтандардың сұлтаны» атанған-Жүсіп мырзаның қызы. Арғы атасының да, қызының да есімдері орта ғасырлардағы ноғайлар мен қазан татарларының ғана…

Отан күзетінде

Бүгіндері де батыр апаларының жолын қуған қайсар қыздар Қазақстан Армиясының Қарулы Күштері қатарында да бар. Қызығы мен қиын­дығы қатар жүретін бұл қызметтің суығы мен ыстығына төзіп жүрген осындай батыл қыздар Қазақстан Республикасы…

Ұлы поэзияның ақ періштесі

...Біз Ұлбике ақынның артында қалдырған мұрасын жинастырып, оның тағылымын жұртқа жеткізуде көрнекті ғалым Мырзатай ­Жолдасбеков, тараздық журналист Әкбарбек Доспамбетов, филология ғылымының докторлары  Сәрсенбі Дәуітұлы мен Жанғара…

Сұлулық сиқыры

Қазақ – ертеден «қызым – барым, арым, қонағым» деп қастерлеген халық. Тумысынан батыр халықтың Тұмар мен Заринадай патшасы, әділдік пен әділеттіліктің ақ туын ұстаған Айша бибі және Қарашаштай шешендері, жарының ошағын сөндірмей, бүтін бір…

Қазақ қыздарының шамшырағы

Алматыдағы Қыздар уни­вер­си­теті – елімізге та­нымал іргелі оқу орындары­ның бірі. Бұл оқу орнының ерек­ше­лігі – мұнда тек қана қыздар­дың оқитындығы. Олар бола­шақ ұстаз, жар, ана... Университет корпустарындағы осы қыздарды көргенде қыр…

«Бірі – гүл, бірі – жұпар…»

«Бозжігіт» дастанының қазақ арасындағы ең көне нұсқасы 1842 жылы жазылып алынып, 1870 жылы В.В.Радлов жинағында жарияланған. 1911 жылы қиссашыл ақын Ақылбек Сабалұлы «Бозжігіт» жырын өңдеп, Қазан қаласында қайта бастырған. Жырдың қолжазба…

«Ажарың ашық екен атқан таңдай…»

XVIII ғасырдың аяғы мен XIX ғасырдың бірінші жартысында өмір сүрген Жанкісі жырау жырлаған «Сегіз сері мен Мақпал сұлу» дастанының аяқталмаған нұсқасын ауыз әдебиетін жинаушы Қ.Биғожин Жезқазған қаласының тұрғыны Д.Меңдіғалиевтен 1974 жылы…

Қоңырша қыздың қайсарлығы

Батырлар жырларының бірі – «Жаскелең» жырында көптеген фольклорлық мотив пен сарын, эпизодтар қамтылатыны анық. Жастардың батырлар жырында бір-бірін түстерінде көріп ғашық болуы; шешесі қызды іздеп шығуына қарсы болғандықтан, жігіттің жолға…

Көздері Гүләндамның інжу-маржан…

«Қисса Баһрам» дастанын алғашқы рет Ш.Құсайынов 1908 жылы Қазан қаласындағы «Университет» баспасынан, 1912 жылы «Домбровский» баспасынан шығарған екен. Қазіргі таңда қисса Қазан мемлекеттік университетінің Н.М.Лобачевский атындағы ғылыми…

Бұлаңдап өскен Бұлғын қыз

Ел арасында кең тараған «Бұлғын-Сусар» туралы аңызды жырға кім айналдырғаны белгісіз. Дастанның мәтінін Алтай аймағы, Шіңгіл ауданының тұрғыны, «Астық» мекемесінің қызметкері Қабыл Шәмілұлының айтуынан жазып алып, реттеп, баспаға әзірлеген…

«Ұшынан екі беттің қаны тамған»…

«Ақбөпе-Сауытбек» дастанындағы Ақбөпе өмірде болған адам. Ол 1875 жылы бұрынғы Жамбыл облысының Шу ауданында туған. Айтыстарға қатысқан ақын, әнші ретінде есімі тарихтан белгілі. Ал, ғашықтық жырды бізге жеткізген Белгібай Бектұрғанұлы…

«Тотықұстай сыланған…»

«Құлқаныс-Зеберше» дастанының алты нұсқасы белгілі. Бұл дастанда Құбыл деген шаһардың патшасы Өтен мен Ордалы дейтін шаһардың падишасы Әппақтың достығы сипатталады. Екеуі де әділетті патша болып саналады. Құдай тілектерін беріп, жастары…

Бір өзінің айбаты мың кісідей болады…

«Қарабек батыр» деген жырдың екі нұсқасы бар. Оның бірін 1940 жылы Қызылорда облысы Арал ауданындағы Кеңес Одағының Ғылым академиясы ұйымдастырған экспедиция жинаған екен. Эпостардың мазмұнына еліктеп кейіннен шығарылған осынау жырда…

Өзі көркем, өзі дана Гүлжаһан

«Асылбек – Гүлжаһан» дастаны Ғабдімәлік патшаның тұсында Кәрімбай, Сәлімбай дегендердің ұлдары Қасымбек пен Асылбектің екі түрлі азамат болып қалыптасуын көрсетеді. Дос болып екі мырза өсіп жетті, Асылбек оқу біліп, ғалым болды. Даңқты,…