Жеріңнің аты — бабаңның хаты

Тарихи атаулар қайтарылуы тиіс

Қыздархан РЫСБЕРГЕН, А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты ономастика бөлімінің меңгерушісі, филология ғылымдарының докторы Осы жылдың 24-қаңтарында Елбасы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ономастика мәселелері…

Тас мүсінге айналған Қырыққыз

«Ұл өсірсең – азаматты тәрбиелерсің, қыз өсірсең – ұлтты тәрбиелерсің» деген даналы сөз қазақ халқының дәстүрлі таным-түсінігіндегі әйел затының ұлттық болмыстағы шоқтығының биіктігін көрсетсе керек. Әйел – жер бетіндегі тіршіліктің…

Тарих пен тіл тамырлас

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев 1998 жылғы 17 наурызда республикамыздың шығармашылық зиялы қауым өкілдерімен кездесуінде: «Ономастикалық саясатты» босаңдатуға болмайды. Жалтақтай беретін ештеңе жоқ. Отаршыл заманды еске алып, халықтың намысына…

Тарихи атаулар қайтарылуы тиіс

Жуырда Қызылжар қаласында «Елді мекендердің дәстүрлі тарихи атаулары» атты республикалық дөңгелек үстел өтті. Оған белгілі ғалымдар, республикалық, облыстық және қалалық ономастика комиссияларының мүшелері, облыстардағы тіл басқармаларының…

Бағасын асыратындай Баутин кім?

Біздің халық жер-су, тау-тас, елді мекен дейсіз бе, бәрінің атауларын асқан даналықпен, көрегендікпен қойып отырған. Әр жердің немесе сол жердегі табиғаттың өз ерекшеліктеріне қарай, болмаса елге, жергілікті жұртшылыққа көрсеткен көмегі,…

Тарихи атаулар — ұлт айнасы

Кешегі тоталитарлық саясат тұсында ел-жұртымыздың рухани тарихы, жер-су атаулары халықпен санаспай жаппай өзгертілгені баршамызға аян. Осы жүйе біздің ұлттық ономастикамыздың өзіндік болмысына, ұлттық ерекшелігі мен топонимикалық жүйесіне…

Жауырды жаба тоқи береміз бе?

Ақтөбе облысында да Қазақстанның басқа өңірлеріндегідей патшалық заманнан, кешегі кеңестік кезеңнен қалған бұрмаланған атаулар тұнып тұрған-ды. Тәуелсіздік алған жиырма жыл тарихи атауларымызды қайтарып алуға біраз мүмкіндік берді. Атаулары…

Ұлы дала атаулары

Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы Бұлдырты – аудандағы өзен және елді мекен атауы. Бұлдырты – облыс топожү­йесіндегі көне атаулардың бірі. Бұл атау түркі моңғол тіл бірлестігі кезеңінен бері дәл осы күйінде қолданылып келе жатыр. Оны…

Жайықтың жер-су атаулары – жеріміздің жазба тарихы

Дүниеде атаусыз нәрсе жоқ, әр нәрсенің өз атауы бар, тіпті тау мен тастың, кішкентай бұлақтың немесе жотаның, белдің де өзіндік атауы бар. Өйткені әрбір зат болмаса тіршіліктегі кез келген құбылыстың алдымен аты ауызға оралары хақ, содан…

Ман ата немесе «Маңқыстау» атауының шығу тарихы туралы

Мәселе 1975 жылы Олжас Сүлейменовтің «АЗиЯ» кітабындағы зерттеулер тәсілдерінің қуат беруінен Маңқыстау (ол кездегі жазылуы осылай) атауының пайда болуын, мұндағы біріккен сөздердің түпкі мағынасын сан түрлі мысалдармен, әдістермен…

Атаудың артында ұлттық мүдде тұр

Еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін ғана ғасырлар бойы шаң басып қалған ономастиканың тамырына шын мәнінде қан жүгіре бастады. 1990-2000 жылдары және одан бергі кезеңде ұлттық ономастиканың халқымыздың рухын асқақтатуға зор үлесін қоса…

Ұлттық топонимдер – баға жетпес қазынамыз

Шығыс Қазақстан облысының топонимикалық кеңістігін жеке алып қарағанда, оның тілдік қабаты (стратиграфиясы) үш қабаттан тұратыны анық байқалады. Біріншісін есте жоқ ерте заманнан бері келе жатқан, осы өлкенің байырғы тұрғындарының тілінен…

Тәуелсіздік нышандары көшелер мен жер-су атауларынан да көрінеді

Қазақ елінің өз алдына жеке мемлекет атанып, тәуелсіз ел болуы ұлтымыздың өзегі болып табылатын тіл мәселесіне де игі әсерін тигізді. Жасыратын ештеңесі жоқ, кешегі Кеңес Одағы кезінде облыс орталығында есімдері елімізге белгілі тұлғалардың…

Қазақ жерге қарап қалмасын

Петропавлды Қызылжар деп атау жөніндегі әңгіме бүгін ғана айтылып жүр ме еді? Көптен, тіпті кешегі Кеңес уақытында да тілге тиек етілетін. Әсіресе, намысшыл қазақтар осы әділетсіздікті көріп отырып, амалдары құрып іштей тынатын. Расында да,…

Әуелі заңды өзгерту керек қой…

Жуырдағы Парламент Мәжілісінің отырысында белгілі журналист, жазушы жерлесіміз Жарасбай Сүлейменовтің 13 депутаттың атынан республика Премьер-министріне депутаттық сауал жолдап, онда Петропавл қаласының атауын Қызылжар деп өзгерту мәселесін…