Қазақ-Қырғыз бір туған…

Бұл күндері Астана қалалық Тілдерді дамыту басқармасында қарбалас жұмыс көбейген. Бас қалада  «ЭКСПО-2017» көрмесіне әзірлік барысында  тілдерге қатысты сан алуан проблемаларды шешуге тура келеді.  Басқарма басшысының орынбасары  Қаламқас Әлкенқызы    бізге өздерінің  елордалық этномәдени  орталықтарымен тығыз байланыста жұмыс істеп жатқандарын, бәрі де бір мақсатқа жұмылғанын  айта келіп,  қаладағы кіші Ассамблея мүшесі,  Қырғыз мәдени орталығының төрағасы  Шафхат Исмайловты таныс­тырды.

самблеясы мемлекеттік тілді – баршаны жұмылдырушы маңызды факторлардың бірі ретінде қарастырып келеді. Сондықтан да қалалық Ассамблея мүшелері қазақ тілінің өркендеуіне, қолданыс аясының кеңейе түсуіне маңыз беруде. Өйткені бүгінгі күннің нақты ақиқаты – этномәдени орталықтар мемлекеттік тілдің тірегіне айнала алады, – деді Шафхат Абдоллаұлы біздің қандай мақсатпен келгенімізді білген соң. – Біз Қырғыз мәдени орталығында осы мәселе бойынша зерттеу жүргізіп көрдік. Сонда белгілі болғандай, еліміздегі қырғыздардың 95 пайызы мемлекеттік тілді жетік біледі екен.
– Жалпы қалалық Ассамблея мемле­кет­тік тілдің қолданылу аясын кеңейтуге қаншалықты жәрдемін тигізіп отыр?
– Бұл бағытта ізденістер аз емес. Қазір мәселен, қалалық Ассамблея екі жобаны қолға алуда. Біз Ішкі істер департаментімен, арнаулы күзет қызметімен, еңбекпен түзеу мекемесімен бірге осы ұйымдардың жас қызметкерлеріне бүгінгі жағдайда қалай жұмыс істеу керектігін үйрету бағы­тын­да біраз мәселені қолға алудамыз. Сол бағыттардың бірі – мемлекеттік тіл мәселесі.
Астана қалалық Тілдерді дамыту басқармасымен тығыз қатынаста ісімізді үйлестіре отырып, полиция бөлімшелеріне барып ақпараттық сабақтар жүргіземіз. Өйткені полиция қызметкерлерінің мемлекеттік тілді білуі өте маңызды.
Қазақстан азаматы болған соң, баршамыз қазақ тілін білуге міндеттіміз. Осы орайда Тілдерді дамыту басқармасы бізге барынша көмек жасап отыр. Өз тарапымыздан біз оларға қолғабыс етеміз.
Таяуда тілдерді дамытуға байланысты дөңгелек үстел ұйымдастырылды. Сонда көптеген проблемалар көтерілді.
– Ол қандай проблемалар?
– Мысалы, әдістемелік мәселелер, қазақша құжаттар жүргізу жағдайы және тағы басқалар… Әрине, қалыптасқан мұндай мәселелерді шешу қиын емес, тек ынта-ықылас болу керек. Айталық, қазақша құжат толтыру мен үшін соншалықты алынбайтын қамал емес. Кейбір қиындықтарға қарамастан мен құжаттарды аударып, қазақша жазуға тырысамын. Баспасөз парақтарын, ақпараттарды қазақ тілінде жазамыз.
Әкімшілікке қарасты арнайы курс бар. Әр этномәдени орталықта қыркүйектен бас­тап мемлекеттік тілді оқытуға байланысты біржылдық осындай курстар жүргізіледі. Сол негізде сынақтар болады. Мен өзім мысалы, 6 рет сынақ тапсырдым. Беске…
– Сіз атап отырған орталықтарда бар жағдай жасалған ғой…
– Әрине. Қазақстан Республи­ка­сының Конституциясы негізінде әр ұлт өзінің тілін сақтап, мәдениеті мен салт-дәстүрін дамыта алады. Біздің Қырғыз мәдени орталығында жексенбілік мектеп бар. Онда қырғыз азаматтары тілін, тарихын, мә­дениетін оқып, үйренеді. Бұл орайда  Ас­тана қалалық әкімдігі үлкен қолдау көрсетіп келеді. Елордадағы Ғали ­Орманов атындағы №7 мектеп-гимназиясынан арнайы бөлме ашылған. Бір оқытушы бөлінген. Жексенбілік мектепте оқыған балалар түрлі фестивальдер мен конкурстарда қырғыз жырларымен шығып, «Манасты» айтып жүлделі орындар алып жүр. Алдағы күндері, атап айтқанда, 19-тамызда біздің балалар Қырғызстанға барады. Сонда болатын фестивальде қырғызша да, қазақша да өнерлерін ортаға салады.
Биыл қырғыз тілінде оқулық шығаруды жос­парладық. Астана қалалық Тілдерді дамыту басқармасының басшысы Ербол Тілешов бұл бастамамызға қолдау білдіріп отыр. Қазір кітаптың жартысы жазылды. Ол әдістемелік құрал ретінде пайдаланылады, аудиоматериалдары да болады.
Негізі, Астана қаласы бойынша 29 этномәдени орталық, 10 жексенбілік мектеп бар. Әр ұлт өкілдері, олардың балалары өзінің тілін, тарихын, мәдени мұраларын ұмытпас үшін бұл мектептердің өнегелік пайдасы өте зор.
3-мамыр күні Қырғызстанның ұлы ақыны, демократ Тоқтағұл Сатылғановтың 150 жылдығына орай «ТҮРКСОЙ» биылғы жылды Тоқтағұл Сатылғанов жылы деп жариялады. Осыған орай Түрік академия­сымен бірігіп, Астанадағы Бейбітшілік және келісім сарайында үлкен конференция ұйымдастырдық. Оған Қырғызстанның Мәдениет министрі Кәмила Талиева қатысты. Түркия мен Ресейдегі қырғыз диаспораларының өкілдері келді. Қазақстан бойынша 9 қырғыз мәдени орталығы бар болса, орталықтан да қонақтар көп болды. Бұдан соң Қалибек Қуанышбаев атындағы музыкалық-драма театрында концерт қойылды. Қырғызстаннан келген манасшылар, артистер, біздің жексенбілік мектепте оқитын балалар мен қыздар да өнер көрсетті.
– Этномәдени орталықтар мүгедек­терге қамқорлық жасайды деп естідік…
– Иә, сондай игі дәстүр қалыптасып келеді. Жақында астаналық этномәдени орталықтар Ассамблеяда бір шара өткізді. Мүгедек балалар, көпбалалы отбасылары мен тұрмысы нашар жанұялардың балаларын демалыс орнына алып бардық. Оларға сыйлықтар үлестірілді, түрлі ойындар өткізілді. Ән айтып, би биленді. Балалар үлкен рухани ләззат алды.
Мұндай жоспарланған жұмыстар көп. 14-тамызда бізге Германиядан Яков Фишер деген неміс азаматы келмекші. Қазақстанда туып, осында білім алған жігіт қазақ тілінде еркін сөйлейді. Ол бізде ұйымдастырылатын «Тіл – елді танытудың тетігі» атты конференцияға қатысады. Сол негізде Фишер «Қазақстанға деген сүйіспеншілікпен» атты шығармашылық кешін өткізбек. Қайда жүрсе де қазақ тілін ұмытпай, Қазақстанның саяси-экономикалық, мәдени өміріндегі жетістіктерін мақтан етіп, насихаттап жүретін жігіт.
Қалалық этномәдени орталықта­рының басын қосатын кіші Ассамблея мүмкіндігі шектеулі азаматтар үшін компьютерлік сауаттылық курсын ашты. Бір жарым жыл ішінде 135 мүгедек азаматты оқытып, қиын болса да олардың алтауын жұмысқа орналастырдық. Оқытқан мүгедектерге 12 компьютерді сыйға тартып, Есіл аудандық мүгедектер қоғамына 6 тігін машинасын тарту еттік. Сол ауданда олар үшін тігін цехын ашуға да қол ұшын бердік.
Әр мәдени орталықта жастардың «Жас қанат» ұйымдары жұмыс істейді. Биыл солардың қатысуымен Қазақ-Ресей университетінде екі конференция өткіздік. «Астана – ұлт өкілдерін біріктіруші фактор» деген тақырыптағы шараға елорда мектептерінде, колледждерінде оқитын жас­тар қатысты. Мақсат – қазақстандық патриотизмді дамыту. Тағы бір маңызды шара деп Ішкі істер департаменті жас қызметкерлермен өткен кездесуді айтуға болады. Оған Ұлы Отан соғысының ардагерлері мен Ішкі істер қызметінің еңбек ардагерлері шақырылды. «Үш ұрпақ кездесуі» деген тақырыпта өткен бұл шараның жас қызметкерлерге көрсетер үлгі-өнегесі аз болған жоқ.
Алдағы уақытта «Қазақстан тарихы – Қазақстан халқын біріктіруші фактор» деген тақырыпта жас қызметкерлерге арналған тағы бір шара өткізу жоспарда бар. Мұндағы мақсат түрлі этностардың Қазақстанның тарихи-мәдени дамуына қосқан үлесін көрсету, тарихты білудің қазақстандық патриотизм мен этникааралық келісімді нақты мысалдар арқылы танытудағы рөлін ашу болып табылады.
Негізі Ішкі істер министрлігінде қызмет істейтін жастар алдыңғы шепте жүрген жандар. Сондықтан олардың саяси-этникалық ортада өздерін ұстай білуі, жұмыс істеуге қабілетті болуы аса маңызды. Ассамблея арқылы біз жастарға осыны жеткізгіміз келеді.
Ал мұндай шаралардың барлығы Астана қалалық Тілдерді дамыту басқармасының жұмыс жоспарына сай үйлестіріле жүргізіледі.
– Әңгімеңізге рахмет!

Әңгімелескен
Ғазиз ҚҰРМАШҰЛЫ
Астана

Оқи отырыңыз... Авторлық мақалалар

1 Пікір

  1. Саламат

    Кешірерсіз! қазақ пен қырғыз ешқашан бір тумаған. Бұл көрші отырғандардың жалған тарартысы. қазақ «Өзбек- өз ағам, сарт- садағам, қырғыз менің қай ағам?» деп қырғызды кемсіте сөйлейді. Бір туса Кенесарыны қор қылып өлтіре ме екен? Әлдебіреулердің сатқындығын жасыру үшін елді адастырмау керек.

Пікір қалдыру

Сіздің E-mail-ңыз жарияланбайды.