Ғылымдағы белес

Еліміздің жаңа тарихында ғылыми-теориялық, оқу-әдістемелік жаңашылдығымен өзіндік мектеп дәстүрін қалыптастыра бастаған, педагогика ғылымының докторы, профессор Нұрша Оразақынованың есімі жұртшылыққа жақсы таныс. Ғалым-ұстаздың орта мектептердегі, арнаулы орта және жоғары оқу орындарындағы қоғамдық-гуманитарлық, жаратылыстану пәндері бойынша тәжірибеге белсенді қолданыспен енгізіле бастаған «Сатылай кешенді оқыту» технологиясы – мамандардың тарапынан толық қолдау тапқан озық әдіс. Бұл жаңашыл технология отандық оқу-әдістемелік ғылыми жетістігіміз болып отыр.

Нұрша Алжанбайқызы 1957 жылы 6 қарашада қазіргі Алматы облысы, Райымбек ауданының Бөлексаз ауылында дүниеге келген. Білім негіздерін игеру сапарында орта мектепте (1964-1974), Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтында (1976-1980) білім алды.
Қазақстандағы жоғарғы білім берудің Қарашаңырағы Абай атындағы ҚазПИ-де білім алған жылдары – болашақ ғалым-ұстаздың ғылыми-теориялық білім негіздерін игеруіне берік негіз қалаған кезең. Қазақ тілі мен әдебиетінің ғылыми-теориялық негіздерін меңгерткен, болашақ іргелі зерттеулерге деген құштарлығын дамытқан ұстаздарының (С.Қирабаев, Н.Ғабдуллин, Ғ.Қалиев, С.Исаев, Ө.Тыныбаева, К.Бозжанова, К.Бисенбаева, С.Мақпырұлы, Р.Ержанова, т.б.) өнегелі тағылымы Нұрша Алжанбайқызын өмір бойы алға жете­леумен келеді. Ғылымдағы алғашқы қадамы өзі бітірген жоғары оқу орнындағы стажер-зерттеушіліктен (1987) басталып, одан кейін аспирантурадағы (1988) нақты тақырып бойынша ізденіске ұласты. Ғалымның өзіндік мектеп құрауына негіз болған, сәтті қорғалған іргелі зерттеулері «Пәнаралық байланыс – оқу-тәрбие процесін жетілдірудің бір жолы» (қазақ тілі пәнін оқытуда) тақырыбындағы кандидаттық (1993), «Жалпы білім беретін орта мектепте қазақ тілін «Сатылай кешенді талдау» технологиясымен оқытудың ғылыми-әдістемелік негіздері» тақырыбындағы докторлық (2007) диссертациялары арқылы танылды.
Осы іргелі зерттеулерінің негі­зінде ғалым-ұстаздың Қазақстан Респуб­ликасының барлық облыстарындағы орта мектеп мұғалімдерінің тәжірибелік қолданыстарына енгізілген оқу-әдістемелік жүйесі қалыптасты. Бұл озат технологияны әуелде қазақ тілі пәнін негізге ала қолдану белсенді жүргізілді. Сапалы нәтижелерге қол жеткізілуіне сенімді тәжірибе қалыптасқаннан кейін оқушылардың жас ерекшелігін ескере отырып, басқа да пәндерге қолдануға болатындығы дәлелденді.
Педагогика ғылымының докторы, профессор М.Оразақынова – оқыту үдерісіндегі және ғылыми-зерттеу ізденістеріндегі сабақтастықты тұрақты сақтауымен ерекшеленетін жоғары деңгейдегі маман. Ғалым-әдіскер 2006-2007 жылдың маусым айына дейін Алматы облыстық мұғалім мамандары кәсібін дамыту институты директорының ғылыми-әдістемелік жұмыстары жөніндегі орынбасары болып тағайындалып, одан кейін маусым айынан бастап институт директорының міндетін атқарушы болды. Он бес жылдан астам уақыттан бері институт қабырғасында үздіксіз тұрақты әдістеме бойынша тұрақты дәріскер болып жұмыс істеп, қазіргі Ш.Смағұлов атындағы №1 Алматы облыстық мектеп-интернатында еңбек еткені басшылық қызмет жасауына негіз болды. Ғалым-ұстаздың отандық ғылымға жаңалық етіп енгізген «Сатылай кешенді талдау» технологиясы бойынша тәжірибе жұмысын он екі жыл бойы жүргізген еңбегі мамандардың тарапынан зор қолдау тапты. Аталған кезеңде Алматы облысының аудандарынан келіп дәріс тыңдаған екі жүз шәкіртке білім бергені игі нәтижелерге жеткізді. Алдынан дәрісін тыңдаған шәкірттердің барлығы дерлік жоғары оқу орнының грантына ие болды, жоғары оқу орындарына қабылданды. Олардың алғашқылары ғылыми ізденістер жолына түсіп, нәтижесінде шынайы білімді ғылым кандидаттары қатарында еңбек етіп жүр. Н.Оразақынова осылайша еңбек еткен жылдары Алматы облысының білім бөлімін басқарған білікті басшылар Д.Битуова, Ш.Беркімбаева, Қ.Қасымов, институт директоры Т.Баймолдаев ғалым-әдіскердің облыс, республика деңгейінде өткізілген ашық сабақтарына, семинарларына, конференцияларға қатысып, өздерінің кәсіби тұрғыдағы шынайы, жоғары бағаларын берген еді.
Ғалым-ұстаз көп жылдар бойы Қазақстан Республикасы Кіші Ғылым Академиясының жыл сайын дәстүрлі өткізілетін қалалық, аудандық, облыстық, рес­публикалық олимпиадаларына кеңес­шілік-ұйымдастырушылық жұмыс­тарын да нәтижелі жүргізіп келеді. Өткізілген олимпиадаларда баяндама жасайтын орта мектеп оқушыларының ғылыми жобалары да ғалым-әдіскердің жаңа технологиясының негізінде даярлануымен ерекшеленеді. Ғылыми жобалардың жетекшілері мұғалімдердің де мектептеріндегі өздері оқытатын пәндері бойынша осы озат технологияны қолданатындығы талдаулар, талқылаулар барысында бағаланады.
«Сатылай кешенді оқыту» технологиясы бойынша өткізілген пәндердің нә­тижелерін жинақтау, қорыту мақ­саты­мен ғалым-ұстаз Нұрша Алжан­бай­қызының кеңесшілігі аясында соңғы жылдары көптеген Республикалық оқу-әдістемелік семинарлар, конференциялар жүйелі өткізіліп жүр. Атап айтқанда, Астана қалалық білім басқармасының арнайы бұйрығы негізінде 2013-2014 оқу жылынан бастап Астана қаласындағы №8 жалпы білім беретін орта мектеп, №4 мектеп-гимназия, №66 мектеп-лицей, №71 «Мөлдір» балабақшасының мектепалды даярлық тобы, №74 мектеп-гимназия аталған «Сатылай кешенді оқыту» технологиясының тәжірибе алаңы болып бекітіліп, ғылыми-тәжірибелік сабақтар жүйелі оқытылып келеді. Астана қаласындағы балабақшалардың, орта мектептердің осындай мемлекеттік қолдаумен жүргізіліп жатқан іс-шаралары республикамыздың барлық облыстарындағы, қалаларындағы, аудандарындағы, ауылдарындағы оқу-тәрбие мекемелерінде жалғаса түсетіндігі ақиқат. Себебі, озат технологиямен оқыту арқылы Тәуелсіз Қазақ Елінің әлемдегі бәсекеге қабілетті озат мемлекеттердің қатарында болуына қол жеткізілетіндігі – уақытымыздың аса өзекті мәселесі.
Ұстаздық және ғылыми-зерттеушілік жұмыстарын тұтастандыра атқарып келе жатқан ғалымның осы уақытқа дейін 230-ға жуық ғылыми-әдістемелік еңбектері жарық көрді. Оқу-әдістемелік кітаптары мен мақалаларында орта және жоғары білім беру жүйесіндегі сабақтастыққа айрықша мән берілген, сол арқылы ғалым-ұстаз білім беру жүйесіндегі ғылыми-танымдық нәтижелердің сапалы болуын негіздеген.
Отандық және шетелдік ғылыми-теориялық, оқу-әдістемелік өзекті мәселелерді тәжірибелік тұрғыда сапалы жүзеге асырып келе жатқан ғалымның Ресей Жаратылыстану ғылымдары Академия­­сының корреспондент-мүшесі атағын алғаны да осы саладағы еңбе­гіне жасалған бағалау болды. Бұл күндері теориялық және тәжірибелік жұмыс­тарының өзі негіздеген жаңашыл технологиясы негізінде жүзеге асырылуын кешенді түрде дамытуды жалғастыру жолында еңбек етіп жүр.
Педагогика ғылымының докторы, профессор Нұрша Алжанбайқызы өнегелі отанасы. Студенттік жылдарда көңілдері жарасып, бас қосқан жары, филология ғылымының кандидаты Амантай Оспанов екеуі ұлдарын ұяға, қыздарын қияға қондырған үлгілі отбасы. Үлкен қызы Әсемгүл – жоғары білімді қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, ұлы Әсемғали –мұнайшы болып еңбек етіп жүр, ал кіші қызы Жүзімгүл магистратурада оқиды. Нұрша мен Амантай осы балаларынан өсіп-өнген 9 немересімен бірге бақытты ата, әже тұғырындағы тағдырлары үшін Жаратушы Аллаға шүкірлік етеді.
Қорыта айтқанда, Қазақстан Рес­публикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдық жаңа тарихи кезеңінде Мәңгілік Ел даму бағдарындағы жарқын болашағымыз үшін білімі мен тәжірибесін жаңа буын білімді ұрпақтарды оқыту мен тәрбиелеу қызметіне арнаған ұлағатты ұстаздар тағылымы осындай тұлғалар арқылы жалғаса бергей!

Ақманат Шамахова,
Абай атындағы ҚазҰПУ-дың
аға оқытушысы, филология ғылымының кандидаты

Оқи отырыңыз... Авторлық мақалалар

1 Пікір

  1. Қазима

    Біз осы Нұрша апайымыздың басшылығымен Астана қаласының мектептерінде жұмыс жасап жүрміз.
    Осы уақыт аралығында профессор апайымыздың іскерлігіне, қажырлылығына тәнті болдық. Нұрша Алжамбайқызы, шын мәнінде, ұлтым деп, қазағым деп, қазағымның болашағы деп шырылдап жүрген қазақтың маңдайына біткен адал қызы. Ол кісінің бар арманы — Алаш идеясын ұрпақ бойына сіңіру, сауатты, білімді, елжанды ұрпақ тәрбиелеу. Аман-есен жүріңіз, ұлтымыздың мақтанышы, ұлтымыздың жанашыры. Қанатыңыз талмасын, атына заты сай аңыз — апамыз! Бүкіл қазақ даласы мойындайтын күн де алыс емес!

Пікір қалдыру

Сіздің E-mail-ңыз жарияланбайды.