Келешекке деген сенімділік

 «Президенттің бес әлеуметтік бастамасын» тұрғындар арасында тағы бір мәрте кеңінен насихаттау және онда қамтылған әлеуметтік бастамаларды қарапайым мысалдармен халық санасына жеткізу мақсатында көптеген шаралар атқарылып келеді.

Аталған бастамалардың негізгілерінің бірі – әрбір отбасына баспана алудың жаңа мүмкіндіктерін беру мақсатында Ұлттық банк арнайы ұйым құру арқылы жаңа ипотекалық «7-20-25 бағдарламасын» дайын­дау. Оның негізгі шарты несие өсімінің мөлшерлемесі жылына 7, ал бастапқы жарнасы 20 проценттен аспайтын болады. Несие мерзімі – 25 жылға дейін. Бар ғұмыры баспана алуға жетпей кететін көпшілік тұрғындарға бұл қарастырып отырған бастама көкейлерінің терең түбінде сыздап жүрген мәселе екені баршамызға аян. Бар күш-жігерін, уақытын, қаржысын баспана мәселесін шешуге сарп етіп жүрген қазақ жастарының тұрғын үй мәселесі осындай жеңілдікпен шешілсе, олар барлық интеллектуалдық ресурстарын, ел экономикасының дамуына жұмсап, алаңсыз отбасын құрып, өскелең жастарды жаман жолға түсіп кетуден сақтап, өмірге деген үміттерінің қанаты қатая түсетіні сөзсіз.
Президенттің келесі бастамасы – жалақысы төмен жұмысшылардың салық жүктемесін азайту. Бұл мақсатта Ұлттық экономика министрлігіне 2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап, ай сайын ең төменгі есептік көрсеткіштің 25 еселенген көлемінен аз жалақы алатын жұмыскерлерге салынатын жеке табыс салығының мөлшерін бір процент ету тапсырылды. Салықты азайтудан шығатын қаржы олардың жалақысын көбейтуге бағытталуы тиіс. Бұл ретте айта кететін жағдай, түрлі экономикалық құрылымға байланысты Қазақстанның әр өңірінде жалақы мөлшерінің бір деңгейде еместігі жасырын емес. Мысалы, мұнай мен газ өндіретін аймақтағылардың айлық жалақыларын аграрлық өңір болып саналатын біздің аймақтың жалақысымен салыстыруға еш келмейді. Аграрлық өңірлерде еңбекақы әлі де төмен. Сонымен қатар кейбір кездерде назардан тыс қалып қалған бюджетті толтырудың көздері туралы өз ойымды айтып кетуді жөн көріп отырмын.
Жаңа салық заңы енгізіліп жоғары пайда табысқа, электроэнергия, су, газ, т.б. қызмет көздерін аса көп қолданатын, аса жоғары бағалы байлықтары, элиталық баспана, автокөлік, яхта, ұшақтары бар отбасыларына экономикалық тетік-тер арқылы прогрессивті салық салу қарастырылуда. Нәтижесінде, бюджетке қосымша түскен түсім бюджеттік сала қызметкерлерінің, қарапайым жұмысшылардың жалақыла-рын көтеруге, максималды және минималды жалақылардың айырмашылығын азайтуға (бүгінгі күндері максималды және минималды жалқының айырмашылығы 30 еседен артып отыр, ал өркениетті елдерде бұл көрсеткіш 4-5 еседен аспайды) мүмкіндік тумақ.
Жоғары білім алудың қолжетімділігі мен сапасын арттырып, студент жастардың жатақханадағы жағдайын жақсарту мәселесі де Елбасы назарында. Осы орайда, жоғары білім саласына қосымша 20 мың грант бөлу көзделіп отыр. Студенттерді жатақханамен қамтамасыз ету де бүгінгі күннің өзекті мәселесі, себебі тәуелсіздіктің алғашқы жылдары жекешелендірудің алғашқы кезеңдерінде оқу орындарының көптеген жатақханалары жекеменшікке өтіп кетіп, көптеген оқу орындарында жатақхана жетіспеушілігі орын алды. Баспанасыз қалған студенттер ақысы қымбат пәтерлерді жалдап, қиналып жүргендіктері де жасырын емес. Білім алып жүрген жастарды жатақханамен қамтамасыз ету мәселесін де шешетін кез келгендігін айта отырып, Елбасы 2022 жылдың соңына дейін 75 мың орындық жатақхана салу жөнінде тапсырма берді. Бұл бастама да әлемді шарпып отырған «төртінші өндірістік революция», Цифрлық экономика заманының даму керуенінен (инновациялық технологиялар, 3 «Д» принтер, нано технология ) шет қалмау үшін қажетті мамандарды (веб-программист, веб-мастер, копирайтер, контент-менеджер, интернет-коуч, т.б.) дайындауға мол мүмкіндік бермек.
Елбасының бұл бастамасы жастарға деген қамқорлығы деп білемін. Қазақстандағы бизнестік ахуалды жақсарту Елбасының назарында. Міне, тағы да шағын несие беруді көбейту мәселесі көтеріліп отыр. Бұл өзін-өзі еңбекпен қамтыған және жұмыссыз тұрғындардың арасында жаппай кәсіпкерлікті дамытуға тың жол ашады, үлкен демеу болмақ. Елбасының тапсырмасына сәйкес, 2018 жылы қосымша 20 млрд. теңге бөлініп, шағын несиелердің жалпы сомасы 62 млрд. теңгеге жетпек. Шағын несие алатындардың саны 2017 жылмен салыстырғанда 2 есеге артып, олардың саны 14 мың адамға жететін болады. Енді осы мүмкіндікті тиімді пайдаланып қалу керек.
Осы орайда несие алушылардың кәсібін аяғына тұрғызып алуына (кәсіпорындар ашып, өнімін сату жолдарын тиянақты жолға қоюға, ауылшаруашылық саласында малды бордақылауға, ет-сүт бағытына сатып алынған малдарды өсіру 1-2 жылда мүмкін еместігін назарға ала отырып), бизнестің дамуына қажетті алғашқы капиталды жинақтауға мүмкіндік беру мақсатында шағын несиенің негізгі бөлігін қайтаруды несие алған күннен екінші немесе үшінші жылдан кейін бастау қажеттігі туралы Үкіметке ұсыныс бердік. Сонымен қатар, Үкіметке аталған әлеуметтік ұсыныстарға бөлінген қаражаттардың тиімді пайдалағандығын бақылауға үкіметтік емес ұйымдардың, саяси партия өкілдерінен құрылған дербес комиссия құрып, олар ипотека қаражатына салынған баспаналардың, студенттерге салынған жатақхана сапаларын тексеріп, олардың рұқсатымен қолданысқа берілуі ұсынылды.
Елбасының Орталық Қазақстан аймақтарын газбен қамтамасыз ету жөніндегі бастамасының да маңызы бар. Әсіресе, Қызылорда облысының Қараөзегінен Жезқазған – Қарағанды – Теміртау – Астана бағытында магистральді газ құбырын салу жобасының ұсынылуы өте уақытылы. Өйткені Елорда – Астана қаласы, одан кейін алты ай қыс бойы от жағатын Қазақстанның орталық және солтүстік өңірлері үшін мұның өмірлік маңызы жоғары. Сондай-ақ бұл Көкше-Бурабай курортты аймағын дамытып, жағдайын жақсартуға және табиғатын сақтап қалуға зор әсерін тигізеді. Елбасы көтеріп отырған әлеуметтік бастамалары әрбір қазақстандық отбасының материалдық, тұрмыстық жағдайларын арттырып, мемлекеттің баюына тікелей әсер ететіні баршамызға белгілі. Экономикасы дамыған өркениетті елдердің халқы бай екендігі – диалектикалық заңдылық. Сондықтан халқымыздың материалдық жағдайларының өсуіне бағытталып отырған барлық кешенді шаралар мемлекетіміздің баюына бағыттал-ған деп түсінуіміз қажет. Яғни тек халқы бай елдің ғана мемлекеті бай болмақ.
Елбасы «Нұр Отан» партиясына, атқару органдарына, барша ауылшаруашылық құрылымдарға, әрбір Қазақстан азаматына зор міндеттер қойып отыр. Ол міндеттердің барлығы да – елдің мүддесі. Олай болса, сол мүдделерімізді өз игілігімізге жарату үшін бар күш-жігерімізді жұмсауға тиістіміз.

Жомарт БОЗЫМБЕКОВ,
«Нұр Отан» партиясы
Кербұлақ аудандық
филиалы төрағасының
бірінші орынбасары
Алматы облысы

Оқи отырыңыз... Авторлық мақалалар

Пікір қалдыру

Сіздің E-mail-ңыз жарияланбайды.