• Білім және ғылым
  • 15 Тамыз, 2019

Әлемде мойындалған еңбек

Елбасының «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық жобасы» еліміздің білім беру жүйесі мен ғылымының дамуына серпін берері сөзсіз. Осы жоба аясында 2017 жылы 18 оқулық ағылшын, француз тілдерінен аударылып қазақ тілінде жарық көрді, ал 2018 жылы 30 оқулық дайындалды. Осы ретте Грегори Мэнкью мен Марк Тейлордың «Экономикс» оқулығының маңыздылығы және оның аудармасы туралы пікір білдіруді жөн көрдік. 

Аталған оқулық АҚШ оқу орын­­­дары­ның бакалавриатында­ ең көп оқылатын және экономика оқулықтарының әлем нарығында бүгінгі заманауи талаптарына бейімделген нұсқасы. Кітап жоғары оқу орындарының экономика мамандығында оқитын студенттерге, оқытушыларға, экономика бойынша білімін жетілдіргісі келетін оқырман қауымға арналған. Бірден айтарымыз, бұл іргелі еңбектің қазақ тіліне аударылуы дер кезінде қолға алынған, өте құптарлық жұмыс деп бағалауға тұрарлық. Әсіресе, аудармашылар ұжымы – әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғалымдарының қосқан үлесін ерекше атау керек. Жалпы экономика саласында мұндай еңбектің қазақ тілінде жарық көруін тұңғыш деуге де болмас. Өйткені осыдан 70 жыл бұрын К.Маркстың «Капитал» атты іргелі еңбегі ағылшын, неміс, орыс тілдерінен қазақ тіліне аударылып, тек экономистер үшін ғана емес, басқа саланың мамандары үшін де әдіснамалық, әдістемелік оқу құралы ретінде қолданыста болғаны көпшілікке белгілі. Дәл бүгінде «Капитал» теориялық, практикалық рөлін жоғалтқан жоқ. Бүгінгі пікір білдіргелі отырған «Экономикс» оқулығының өзінде авторлар тарапынан оған бірнеше сілтемелер жасалған. «Экономикс» оқулығы тек «Эко­но­­микалық теория» пәні үшін ғана емес, «Макро­ және микроэкономика», «Кәсіпорын экономикасы мен кәсіпкерлік», «Ақша, қаржы, несие, салық, банк жүйесі», «Бизнес», «Халықаралық сауда валюта жүйесі», т.с.с. салалық пәндердің арнайы курстарын жүргізуші оқытушылар үшін де аса пайдалы. Ал студенттер қауымына міндетті оқу құралы болатындығын сеніммен айтуға болады. Оқулық құрылымдық-мазмұндық тұрғыдан көп бағытты, күрделі ғылыми, әлеуметтік-экономикалық мәселелерді қамтитындығына қарамастан, барлық теориялық-практикалық материал­дар­ды­ баяндау тәсілі ұғынықты, аудармашылардың тілі мүмкіндігінше қарапайым. Оқулық 15 бөлімнен, 38 тарау­дан тұрады: «Экономикске кіріспе», «Сұраныс пен ұсыныс – нарықтың қозғаушы күштері», «Нарықтар, тиімділік және әл-ауқат», «Қоғамдық сектор экономикасы», «Тиімсіз нарықтық ассигнация», «Фирма мінез-құлқы және нарық құрылымы», «Нарық факторлары», «Теңсіздік» және т.б. Көріп отырғанымыздай, оқулық құ­рылымдық-мазмұндық сипатына қарағанда нарық экономикасының теориялық, практикалық проблемаларын талдауға арналған, яғни нарықтың құрылымдық, қозғаушы күштерінің өзара байланысы, әрекеті, заңдылықтарына, ерекшеліктеріне тереңнен салыстырмалы талдау жасалған. Бұл бағытта АҚШ-тың, басқа да Еуропа елдерінің нарықтық тәжірибесі кеңінен қам­тылған. Осы тұрғыдан қарағанда еңбек ғылыми ­сипатта әзірленген. Үлкен бір ерекшелігі – әрбір бөлім, оның тарауларының соңында оқушы-қауым үшін аса маңызды, методикалық тұр­ғыдан аса пайдалы­ кеңестер берілген. Атап айтқанда, сұрақтар, түйін, шолу сұрақтары, мәселе және шешім, жаңалықтар, сызбалар, экономикалық категорияларға қысқаша сипаттама, есептер, салыстырмалы деректер, өздік жұмыстар, глоссарий, формулалар жүйелі ұсынылған. «Экономикс» оқулығы, әсіресе «Экономика», «Мемлекеттік және жергілікті басқару», «Менеджмент», «Маркетинг»,­ «Әлемдік экономика», «Қаржы» және «Есеп» мамандықтары бойынша ­арнайы білім алатын жастардың қолынан түспейтін оқу құралына айналуы керек деп ойлаймыз. Өйткені онда баяндалған сұрақтар бакалавр бағдарламасы шеңберінде қарастырылған әрбір бөлім мен тараудан кейінгі берілген маңызды кеңестер студенттердің қызы­ғушылығын арттыратыны сөзсіз. Оқулық авторлары өз оқырмандарын үнемі пікірталасқа шақырып, сұрақтар қою арқылы олардың өзіндік көзқарасын қалыптастыруға ықпал етуге, сонымен қатар субьективтілікке, жаттандылыққа бой бермеуге меңзейді. Әлбетте, мұны авторлар көзқарасы, оқырманға ойланып шешім қабылдауға кеңесі деп қабылдаған дұрыс. Бүгінде әлем елдері, ондағы қоныс­танған халықтар өзара әлеуметтік-экономикалық қарым-қатынаста, яғни «шекарасыз әлем» жағдайында өмір сүруде. Осы оқулықта баяндалған теориялық мәселелер қазақстандық ғылымға да жат емес. Ал теорияны практика­мен ұштастырып дәлелдеуде келтірілген ­мысалдар, деректер оқулық түпнұсқасында ағылшын тілінде жазылғандықтан, батыс елдерінің өмір тәжірибесінен алынған. Сондықтан оқулықта баяндаған теориялық және практикалық мәсе­лелерді Ұлттық экономиканың ерек­шеліктерімен және тыныс-тіршілігімен ұштастырып, дәрістер мен семинар сабақтарында ұтымды пайдалану студенттердің сабақты түсініп қа­былдауына ықпал етеді деген пікір­деміз. Демек, шетелдік жоғары оқу орындарының әдістемесін ұлттық оқу стандарттарымен салыстыра оқытуға мүмкіндік болады. Жалпы оқулық сәтті аударылған. Елу жылдай уақыт мерзімінде экономика ілімінің тарихы, теориясы мәселелерімен шұғылданып келе жатқан ғалым, ұстаз ретінде айтарымыз: «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» бағдарламасы аясында жарық көрген «Экономикс» оқулығы оқытушылар мен студенттер қауымы үшін маңыздылығы айрықша оқу-әдістемелік құрал деп бағалауға болады. Сонымен қатар аударма мен термин мәселесі бойынша да (тек «Экономикс» оқулығына байланысты емес) баспасөз беттеріндегі пікір алмасу, қызу талқылау журналистер, тіл мамандары мен аударма­шылар арасында орын алуда. Осыған байланысты да өз пікірімізбен бөлісуді және оқушы қауымға ой тастауды жөн көрдік. Өйткені ұсыныс-пікірлеріміз аударма саласының мамандарына азды-көпті септігін тигізер. Ұлт газеті «Ана тілінің» 8-14 қараша 2018 жылғы санындағы Шәріп Біләлдің мемлекеттік термин комиссия бекіткен атау-жасау қағидалары ұлт тілінің аясын барынша тарылтып, оның еркін дамуына­ нұқсан келтіреді деген пікірлермен толықтай келісуге болмас. Заңдық күші жоқ термин комиссиясының мұндай шешімін сол күйінде қабылдау міндетті емес. Өйткені шын мәнінде ғылымның қай саласы да (қазақ тілі мен қазақ филологиясынан басқасы) қазақ тілінде жасалмағаны, қалыптаспағаны қаншалықты шындық болса, оның атаулары да біз үшін орыс немесе басқа да халықаралық болып танылуы шындық. Мысалы, политэкономия, философия оқулықтары Кеңес кезінде тек орыс тілінде Мәскеуден шығарылып, жоғары оқу орындарында аталған тілде оқытылды. Бұл кеңестік идеология мен саясаттан туындағаны да ақиқат. Ал бүгінде тәуелсіздіктің арқасында экономика бойынша ғылыми еңбектер, оқулықтар мен оқу құралдарын қазақ тілінде жазып шығаруда атауларды аударып қиналмағанымыз да шындық. Шын мәнінде, ұғым мағынасын толық қазақ тілінде беру немесе бір сөзбен толық баламасын табу мүмкін бола бермейтінін өмір-тәжірибесі растап отыр. Осыдан да сол жат (шет) тілде қабылдаған нұсқада терминді қолдану орын алып отырғанын да ескеру керек. Міне, осы тұрғыдан бәріне терминкомиссиясын кінәлаудың орны жоқ. Сондықтан кәсіби аудармашылар тіл мамандары, салалық ғылым мамандары бірлесе отырып, ғылыми терминдерді бір жүйеге келтіруге болады. «Экономикс» оқулығын экономи­калық бағыттағы мамандықтарға мін­детті оқулық тізіміне енгізіп, лекция курстары мен семинар және өзіндік дайындық, сондай-ақ ғылыми-зерттеу жұмыстарында басшылыққа алуды ұсынар едік.

Меңдеш ИСҚАЛИЕВ, экономика ғылымының докторы, профессор­ Гүлжахан МЫҢЖАНОВА, экономика ғылымының магистры

381 рет

көрсетілді

4

пікір
Алдыңғы мақала Бүлдіршіндер қуанышы
Келесі мақала Мұғалім мәртебесі – ел мәртебесі

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *

dobson

08 Қазан, 2020

X7BiNv http://pills2sale.com/ cheap viagra

Anna

21 Қараша, 2020

В настоящее время крепко укрепила позиции тенденция на здоровый образ жизни. Граждане стремятся следить за своей фигурой, делать физические упражнения, правильно питаться и следить за спортивными мероприятиями, которые набирают все большую популярность в свете последних событий. Проблема в том, что у современного человека не хватает времени просматривать все турниры и конкурсы своих фаворитов. Сейчас существует примерно 200 видов спорта, по которым ежедневно проходят мероприятия различного значения: местные, краевые, федеральные и национальные. Соревнования показывают ежеминутно. Как успеть посмотреть футбол, когда обожаемые мною бои идет в то же время? Что делать,если гонки показывают в ту минуту, когда я занят работой? На выручку приходят спортивные новостные порталы. тематический https://newsbreaking.ru/ дайджест портал это интернет площадка, на которой транслируются итоги прошедших турниров. Кроме того, с их поддержкой можно узнать спортивные новости, любопытные факты о любимых игроках, секретные детали личной и рабочей повседневности конкретных клубов. Некоторые ресурсы имеют собственный видеоплеер, так что погружаться в профильный материал можно не отрываясь от мониторов. Дайджест Порталов в виртуальной сети существует более сотни и каждый день появляются новые. Выбрать хороший и рекомендованный другими ресурс можно по ряду характеристик: Новизна материала. Нужно проверить, насколько полезную материал публикуют модераторы. полезность. главные разделы должны быть описаны простым и доступным языком. Функциональность. имеется ли у платформы дополнительные опции? возможно просматривать контент в видео\аудио варианте? Как расшерить контент знакомым без очевидного варианта Ctrl+V. Техническое оснащение. У платформы быстрая скорость загрузки? Не тормозит ли она в момент просмотра? Контактные данные. Можно ли поговорить с администраторами и иными гостями. Кому задавать вопросы? Кроме того, качественный ресурс включает в себя собственную редакционное бюро. репортеры умеют привлекать и удерживать интерес зрителя. На такой площадке есть общественные опросы, подарки, конкурсы,система хэштэгов, контент от пользователей. стандартный ресурс превращается в полноценную спортивную социальную сеть, рассматривать которую интересно. Для примера, посетите новостник sporting . Главным редактором платформы является знаменитый отечественный обозреватель Юрий Дудь. Организация размещает сотни рекламных интеграций, дает деньги зрителям за интересные новостные подборки, разрешает общаться на авторской площадке, напоминающей обычный twitter. Каждая новая фишка тут обсуждается с гостями сайта и не принимается без их одобрения. В общем, история виртуального спортивного дайджеста сейчас очень востребована. Благодаря качественному ресурсу поклонник спортивных мероприятий получает возможность следить за состязаниями без вреда для работы и домашних дел. Такой ресурс замещает собой трансляцию длительного турнира, сообщая итоговый счет и в подробностях описывая самые острые и захватывающие моменты турнира.

Akilah

24 Қараша, 2020

По прогнозам известной аналитического агентства, ежедневно в РФ показывается больше двух тысяч спортивных соревнований. Вопреки существованию на сотни телекомпаний и шансу смотреть главные трансляции с помощью виртуальной сети, человек не может следить за результатами всех спортивных ивентов. обычно, лишняя минутка начинается в вечернее время суток. Что делать, если желанный матч начинается днем? Как узнать, в какое время начнется соревнований по боям без правил и успеть освободить время для просмотра? Что предпринять, если в город направляются известные спортсмены, а вы не успели договориться с боссом об отгуле Как убедить жену отложить путешествие к родителям и остаться у телевизора? Как отсматривать мероприятия и быть в курсе всех спортивных игр? На помощь приходят анонсы мероприятий. Анонсом называют общественное оповещение о грядущем ивенте https://hmmp.ru/ . Известно несколько видов оповещения: Разговорный. О событии рассказывают во время диалога. Чаще всего этот способ используют в качестве сарафанного радио Рекламный. Когда пользователь видит публикацию до того, как он заинтересовался событием. Письменный. Классическое объявление. Телевизионный. О событии сообщают в интернете. Мультимедийный. известно больше десяти вариаций оповещения sport . отдельный из них зависит от того, каким спортивным мероприятием вы интересовались и где запрашиваете данные о нем. Анонсы помогают быть в курсе происходящего. Они рассказывают о том, что конкретно будет происходить на момент соревнований и сколько оно будет проходить. Для правильного анонса необходимо придерживаться распорядка. это критически важно в тех случаях, если речь идет о соревнование offline формата с наземной посадкой. Какого уровня будет казус, если зрители придут на матч в более поздний день или на пять часов за то время, когда событие случится? За анонсом контролирует ключевой сотрудник, ТОП. Главная информация в нем: дата и время, название мероприятие и состав команд. Чаще всего в анонсе обозначают имена партнеров. Они проплачивают помещение и перелет игрокам, поэтому причитать из-за многообразия интеграций не стоит. При разработке оповещения важно помнить о том, где именно ему предстоит публиковаться. В качестве рекламных площадок важно рассматривать не только наружку, но и интернет. Тогда иногородние зрители узнают о мероприятии и приехать на него. В современном мире применять методы оповещения очень важно. Миновали то время, когда болельщики просили информацию внутри спортивного клуба. Сейчас, когда event рынок наполнена событиями, обеспечить большую явку без массовой коммерческой стратегии невозможно. У фанатов есть много вариантов, а руководители стремятся организовать полной посадки на мероприятии и тысячу зрителей у экранов в момент трансляции. оповещением занимаются маркетологи. Они разрабатывают привлекающие внимание брошюры, которые привлекают внимание не только заинтересованного, но и случайного прохожего. подобное оповещение обязательно поможет оргам с полной посадкой, а сама игра получится привлекательным, живой и запоминающимся.

Chassidy

29 Қараша, 2020

По информации популярного аналитического агентства, ежедневно в России транслируется больше двух тысяч матчей и турниров. Несмотря на многообразие телеканалов и шансу отслеживать главные передачи с помощью виртуальной сети, человек не успевает следить за результатами всех спортивных мероприятий. по статистике, свободное время появляется вечером. Что делать, если желанный матч показывают утром? Как выяснить, во сколько будут транслировать соревнований по вольной борьбе и успеть освободить время для просмотра? Что делать, если в город направляются любимая команда, а вы не успели договориться с боссом об отгуле Как убедить жену отменить путешествие к родителям и остаться телек? Как отсматривать мероприятия и не пропустить спортивных игр? на выручку спешат анонсы мероприятий. Анонсом называют публичное предупреждение о грядущем ивенте https://hmmp.ru/ . Известно пять видов анонсирования: Гласный. О мероприятии оповещают во время диалога. Чаще всего данный формат используют в качестве сарафанного радио Коммерческий. Когда человек видит объявление до того, как он начал искать информацию самостоятельно. Письменный. Классическое объявление. Телевизионный. О мероприятии оповещают в интернете. Мультимедийный. известно более 10 форматов анонсирования sporting . отдельный из них определяется тем, каким спортивным мероприятием вы увлекаетесь и на каких источниках запрашиваете данные о нем. Анонсы позволяют быть в курсе происходящего. Они рассказывают о том, что именно планируется делать во время соревнований и каков тайминг последнего. Для правильного анонса важен построенный тайминг. Особенно, если планируется соревнование offline назначения с размещением зрителей в конкретном помещении. Какого уровня будет казус, если болельщики придут на матч в другой день или на пять часов за то время, когда событие начнется? За анонсом следит организатор. Главная информация в нем: дата и время, название мероприятие и состав игроков. как правило в анонсе обозначают имена спонсоров. Они компенсируют расходы на помещение и перелет игрокам, потому жаловаться на многообразия интеграций не стоит. При составлении оповещения нужно не забывать о том, где именно ему предстоит размещаться. В качестве рекламных площадок важно рассматривать не только наземную рекламу, но и интернет. Тогда иногородние зрители узнают о событии и приехать на него. В современном мире применять формы оповещения необходимо. Миновали те мгновения, когда зрители просили информацию внутри спортклуба. Сейчас, когда ивент индустрия перенасыщен событиями, собрать много людей на игру без массовой рекламы нельзя. У болельщиков есть выбор, а организаторы стремятся организовать максимальную заполняемость зала на самом событии и много просмотров во время показа. оповещением руководят маркетологи. Они разрабатывают яркие и красочные брошюры, которые цепляют не только заинтересованного, но и случайного прохожего. Такой анонс непременно поможет оргам с полной посадкой, а состязание станет яркой, живой и запоминающимся.

ANA TILI №2

14 Қаңтар, 2021

Жүктеу (PDF)

Редактор блогы

Жанарбек Әшімжан

Бас редактор