• Тарих
  • 08 Қазан, 2020

ҚАЗАҚ ТАРИХЫНА ЖАҢА КӨЗҚАРАС

Әділ Ахметов,
Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Халықаралық
Жоғары мектеп ғылым
академиясының академигі

Қазақтар ең ежелгі халық па? Осы және басқа сұрақтар біздің ­отандасымыз Әділбек Ишанбекұлы Арынғазыны ес білгелі толғандырып, маза бермейді. Оның тарихқа қызығушылығы Қазақстан тарихы, мәдениеті мен тілінің әлем тарихымен байланысын қарастыратын ғылыми-танымдық ақпарат ретінде жазылған «Khuman» («Құман») атты зерттеуін жазып шығуына себеп болып отыр. Аталмыш еңбекте қазақ мәдениеті мен тарихының әлемдегі ең ежелгі мәдениеттердің қатарында екендігі кең көлемде талданады және автор өзінің талдауында адамзаттың даму кезеңдеріне де жеткілікті назар аударады.
Әділбек Ишанбекұлының өз зерттеуін «Khuman» деп атауы бекер емес. Себебі ол қазақ тіліндегі құман сөзінің ағылшын тіліндегі human («адам») сөзіне ұқсастығымен қатар, әлемдегі ең ежелгі Қомани халқының атына және «Cumans» деген атаумен белгілі болған орта ғасырдағы қыпшақ бірлестігінің батыс тармағының ­атауына сәйкестігін де мегзейді.

«Khuman» кітабының авторы Қомани, Куман және Қазақ атауларын талдауды ­сонау Африка құрлығынан бастайды. Бұлай етуін заңдылық деуге болады. Өйткені ғылыми түсінік бойынша адамзат дамуы осы «қара» құрлықтан бастау алады. Аспанмен таласқан, әлемдегі танымал ең ежелгі пирамидалар да осы жерде орналасқан. Олардың бірі – Каир қаласынан 30 шақырым жердегі Жосер мен Гиза жоталарында қоныс тепкен Хеопс ­немесе Гиза пирамидалары. Зерттеу барысында автор Ежелгі Мысырдың да қазақтарға қатысына тоқталады. «Сіздің ойыңызды білгім келеді» деген автордың сұранысынан кейін, оның зерттеу жұмысымен танысу барысында автордың келтірген көптеген дәлелдерінің жай сылдыр сөз емес, іргетасы берік негізделген пікір екеніне көзім жетті.

Мен өз зерттеулерімде 40 мың жылдай тарихы бар Америка құрлығындағы ежелгі «үндістердің» тілінде қазақ сөзде­рінің кездесуі, түркі мәдениетінің ежелгі ұлттардың қатарында дамып келгенін үнемі айтып жүрмін, ал «Khuman» еңбегінде автор қазақ мәдениетінің, тілі мен тарихының одан да тереңде жатқанын, тіпті Африканың 150 мың жылдық тарихы бар Қомани (Сән, Хадза) халқының тілінде қазақ сөздерінің кездесуіне дәлел келтіріп, тарихи, этнолингвистикалық байланыс тауып отыр. Тіпті Қомани халқы бұдан да әрі 600 мың жылдық тарихы бар ежелгі халықтың жалғасы екенін де көрсетіп кетеді. Бұл мәселе ерекше көңіл бөлуді және одан да терең зерттеуді керек ететіні сөзсіз.

Мен байырғы алтайлық бабаларымыздың осыдан 40 мың жыл бұрын шығыстағы ­Беринг жер мойнағын түйрей өтіп, алдымен Солтүстік ­Америка құрлығына қоныстанып, келе-келе Орталық Америкаға, одан әрі жүздеген ғасырларды артқа ­тастап, Оңтүстік Америка құрлығының қиыр шетіне дейін жеткенін зерттей келіп, олардың байырғы Мексика жерінде ғажайып пирамидалар сомдаған астек және майя халықтарының тарихы мен мәдениетінің түркі халықтарының, оның ішінде қазақ халқымен мәдени және тарихи тұрғыдан ғана емес, лингвистикалық және генетикалық тұрғыдан да тамырлас екенін нақты деректермен дәлелдесем, Әділбек Ишанбекұлы ежелгі қазақтардың да пирамидалар сомдағанын «Khuman» атты еңбегінде алға тартады және пирамидаларды ең алғаш салған қазақтар, тіпті Мысыр ­пирамидалары мен Шумер пирамидаларының ізінде ежелгі қазақ пирамидаларының негізі бар екенін мәлімдейді. Бұл пайымына дәлел ретінде американдық ғалым П.Б.Голден «Ортағасырлық Евразия Қыпшақтарының діні» атты еңбегіндегі:«Жуанвилдің ­замандасы, Гильом Рубрук Дешті-Қыпшаққа жасаған сапары жайында олардың жерлеу салттарын сипаттайды. «Құмандар дәулетті кісілердің бейітін пирамида, шошақ төбелі үй түрінде салады, қолдарына құман ұстап шығысқа қараған балбалдар орнатады. Кей тұстарда кірпіштен, тастан қаланған мұнаралар мен үйлерді көрдім. Алайда онда тастар тіпті жоқ» деп жазғанын көлденең тартады.

Қазақ, Түрік және Түркі атауларын ең ежелгі саналатын Африка халықтарының атауларына ұқсатып, Шумер атауын Сумырын, Шымыр және Көкмұрын тектерінің атауларымен байланыстырады. Ежелгі Шумер сөздерінің арасынан Әлім, Арал, Қазалы сөздерін тауып, Адай, Қыпшақ, Қазақ, Үңгіт, Үйсін, Ысты, т.б. қазақ атаулары мен тектерінің мағыналарын Ежелгі Шумер, Мысыр, Қытай, Араб, Еврей тарихтарымен етене байланысады деген түйінді ойды ортаға тастайды.

Автордың тағы бір ашқан жаңалығы қазақ тіліндегі көптеген сөздердің Ежелгі Мысыр сөздеріне ұқсастығына көз жеткізіп, енді біреулерін әлгілерге сәйкес деген пайым жасайды. Сондай сөздердің бірі ретінде қазақ тіліндегі «құт» сөзінің ежелгі мысырдың «khut» сөзімен мағыналас екенін табады.

Кітаптың, әсіресе ерекше көңіл бөлетін тұсы – Ежелгі Шумерге қатысты пікірлер мен ағылшын-шумер-қазақ сөздерінің салыстырма сөздігі. Бұндағы сөздер мен сөз тіркестерінің ұқсастығы мыңнан аса қатардан байқалады. Бұл сөздердің бірқатары кітапта прото-алтай және прото-түркі сөздерімен салыстырылып, талданған. Сондай-ақ көптен бері шешілмей келе жатқан «унг-санг-гиг», «ки-ен-гир», «ки-емен-гир» сияқты терминдерінің мағыналарына автор түйін тарқатар ұсыныстар айтады.

Зерттеушінің пайымдауынша, Түркі, Қазақ, Англо-Саксон және Славян халықтарының ата тектері бір халық болып келеді. Әділбек Ишанбекұлы англо-саксондардың қазаққа қатысы туралы қағидасына «Қазақтар мен ағылшындардың туыстығы жайлы» және «Old-New Anglo-Saxons» атты қазақ және ағылшын тілдерінде жазылған мақалаларында біршама тоқталған. Енді сол ой-толғауларын «Құман» еңбегінде барынша кеңірек тарқатады.

Жалпы «Khuman» атты зерттеуіндегі әрбір тақырып жеке-дара кітап етіп басып шығаратындай түйткілді пікірлерге толы. Автор Ежелгі Русь жазбаларындағы Печенег, Половцы, Торки және т.б. атаулардың мағынасына да жаңа мән беретін дәйектерді кірістіріп, дәлелдемелар келтіреді.

Қазақ атауының «кие», «құстар мен жануарлар», «адам», «Жер», «Ай», «Күн» сияқты ұғымдар мен атауларға тікелей байланысын кітаптың өн бойында ­тарихи сәйкестіктерді алға тарту арқылы қарастырады.

Автор зерттеуін ғылыми-танымдық, яғни ғылыми-көпшілік әдебиет ретінде таныстырады және осы жанрға сәйкес келу үшін Әділбек Ишанбекұлы аянбай еңбек еткені көрініп те тұр. Өйткені ол қазақ ауыз әдебиеті және салт-дәстүрі, шежіресімен бірге дүниежүзілік тарих, мәдениет, философиядан және құстар мен жануарлар туралы, география сияқты ілімдерден де кенде емес екенін байқатып отыр. Сонымен қатар бұл еңбекте ол ағылшын тіліне аударылған Ежелгі Шумер, Аккад, Мысыр, Қытай, Грекия, Парсы және Келт сөздіктерін пайдаланған. Осы тұста зерттеушінің жай ғана ағылшын тілінің маманы, яғни филолог екенін әрі ешқандай ғылыми атағының жоқ екендігіне қарамастан, өте терең ойлы зерттеуші ғалым екенін ескерген жөн.

Зерттеудің негізгі бөлігін Ежелгі Грек деректерінде Қазақия деген атаумен белгілі болған б.д.д. 1500 жылдары өмір сүрген мемлекет жөніндегі пайымдаулар алады. Мәселен, ежелгі Қазақия әскери-демократиялық мемлекет болғанын түйіндей келіп, Әділбек Ишанбекұлы сол мемлекетті ежелгі қазақтардың құрғанына шын көңілімен сеніп қана қоймай, пікірін дәлелдеу үшін көптеген тұжырымдар келтіреді. Сол тұжырымдарының бірі «қа­зақ» атауының бір мағынасы «ерікті» дегенді білдіретін еркін, демократ деген ұғымдармен баламалас болып табылатынын алға тартады. Осыған орай, «қазақ» атауының бір мағынасы «еркін» дегенді білдіруі, Шумер тіліндегі думугирги «еркін адам» сөзін қазақ тіліндегі дүмеу, яғни «жиналу», тума (дүниеге еркін келген, нағыз) сөздерімен жақындастырып, шумердің думугирги сөзінің «қазақтың дүмеу «жиналу» деген сөзіне негізделіп тұр» деген қағидаға табан тірейді. Тіпті гректің демократия / δημοκρατία «ел билігі» сөзі δῆμος «халық» + κράτος «билік» тіркестерінен тұруы, қазақтың дүмеу + қарау сөздеріне жақын келеді, демек, еркін сөзі, яғни қазақ атауы демократия сөзінің синонимі деп таниды. Қазақия «қазақ» атауымен тек аты жағынан ғана емес, мағыналық тұрғыдан да сәйкес келуін автордың дәлелдеуі қисынсыз емес. Демократия сөзін біз осы кезге дейін грек сөзі дейміз. Әділбек Ишанбекұлы Арынғазы бұл еңбегінде демократия сөзінің түп-төркінін қазақ сөзі деп дәлелдейді. Және бұны бос сөз емес, дәйекті пікірлермен нақтылап отыр. «Khuman» атты кітабынан үзінді ретінде мына тұстарын оқырман назарына ұсынған артық болмас:

«Қазақ сөзі бірінші «Қ» әрпіне дейін бөлініп: ық, қы, х және кк деп дыбысталып, ығу, егу, екі, жүр және қи деген мағыналарды береді. Қазақ халқы үшін үйдің өзі киелі орын және ол шумерлер мен ежелгі мысырлықтар үшін де солай болған. Шумер тілінде киелі орын деген Ки-зақ / Ki-zàḫ, ал ежелгі Мысыр тілінде Пәррау /Pharaoh (ˈfeɪ.roʊ; Coptic / Коптик тілінде: Pǝrro). Бұл сөз перғауын дегенді де білдіреді және атауы – pr ꜥꜣ, /ˌpaɾuwˈʕaʀ/пәруар – Ұлы (Ақ) отау деген мағынаны береді. Осы сөздегі pr –«үй» (қорған / кие) деп, ал мынау белгі – ꜥꜣ – «колонна» (тіреу / бақан /уық/тұғыр/босаға) деп аударылады. Бұл сөздің мысыр тіліндегі синонимі Ақ / aH - там, кие, ақ отау. Сонда перғауын деген қазақтың ақ, кие немесе бір деген сөзіне сәйкес келеді. Ал бір және кие сөздерінің синонимдері – әруақ немесе пір және біріктіру (салу) мен берік, яғни босаға (қыпшақ және орта жүз таңбасы). Пәруар сөзінің баламасы қазақ тіліндегі бесік, пашын, бөрі, бөрік, бүркеу, топырақ прото-түркі тіліндегі b(i)ar-k «құрылыс (ғимарат), үй, үй-жай», прото-алтай тіліндегі bịare «салу, құру», bṓrk῾i «жабу, жабқыш»: доңғ. pugutu- «іңір»; моңғр. puger «жабу», прото-түркі bȫrk «телпек, бас бау», Kum. böròk, pĭrо (~ b-) «құс тұмсығы, мұрын» деп ойлаймын. Осымен бірге, ағылшын тілінде sparrow «торғай»; халадж және өзбек тілдеріндегі paranda «құс» деген сөздерге жақын келсе, шумер тіліндегі piring «арыстан», «жарық», pisag, pisan «(ашық) себет, қорап (қазына), көкірек, кеуде, төс; қаңқа (bad/be, ‘ашу’, + sañ, ‘бас’)», прото-алтай: p῾ágò ( ~ p-) «қорап, ыдыс: птұңғ. paga, -ča, -kī 1 қорап, ағаш шанақ, қалақ 2 терезе, терезе еренеуі: ул. pača(n) 1, pawa 2; орк. pawa 2; уд. xasa῾a 1 жапон pákúa «қорап»: phắkái «қалақ, ожау»: орта корей. phắkái, phắkà; қазіргі корей phagä, прото-алтай ­sák῾a ( ~ -k-) жүз (шет, қыр), соңы (шыбықтың, бағанның): тұңғ. saku-; түркі sakanak; жапон sákí, птұңғ. Saku – тұғыр (құманның), прото-түркі sakanak «кереге ұштары» сөздерімен туыстас болады.

Қытай тілінде пір, кие, әруақ, әулие деген сөздерді хүін / hún / 魂, чаң / chāng / 倀 гуй / guǐ /гао гуй / gāo guì / 高貴 деп айтады. Сол әруақтың атауы қазақтарға да қатысы бар, өйткені олар кантон және кавказдықтарды бай гуй / bái guǐ / 白鬼 – «ақ кие» немесе «әруақ» деп атайды. Бұл жерде қытай тіліндегі «бай» сөзі қазақ тіліндегі бай сөзі сияқты кең мағыналы сөз. Бұл сөздің бір мағынасы «жазық». Және бір жақындықты қытай тіліндегі далие гу / dà liè gǔ / 大裂谷- ұлы сай даласы деген тіркестен көруге болады.

Қазақ атауы қазіргі қалыптасқан қазақ тілінің ережесі бойынша «қаз» және «ақ» деген екі буыннан тұрады. Қаз – қазақ халқы үшін киелі жануар болып есептеледі. Ақ сөзі – жұмыртқаның ағын, тазалықты, сүт тағамдарын, шыншылдықты және жарықты білдіреді. Демек, «ақ» деген сөз – «кие» сөзінің синонимі. Ал «кие» сөзінің синонимі – «рух» немесе «әруақ». Бұл айтылғандардан қаз бен жұмыртқа, қос ақ, қос кие деген ұғымдарды түсінуге болады. Кие сөзінің мағынасының бірі – «қорғаушы», «пір», яғни «сақтаушы», «пана», «үй», яғни «қос».

Қазды ежелгі Мысырда да кие тұтқан. Сол киелі қаздардың бірінің атауы Генген Уер құдай болатын. Генген Уер «Тіршілік күші бар жұмыртқаны қорушы қаз» болып саналған. Генген Уер атауының қазіргі қазақ тіліндегі баламасы Жеңген Үйрек. Генген құсының атауына Көгершін мен Күшіген құстар­дың атаулары балама бола алады деуге болады. Кейін осы тізімнің қатарына Самұрық құсы да қосыла алады. Өйткені олар – «Көк пен шыңның өрлері».

Қазақ атауындағы қаз сөзі шумер тіліне ус / us және узмушен /uzmušen , аккад тіліне Ḫāzû (қаңқылдақ құс) деп аударылады (Аккад пен Шумер тілдері қазіргі кезде танылған, әлемдегі ең ежелгі қолданыстан шығып қалған тілдер болып есептеледі).

Қазақтардың Ежелгі Дүние тарихына қатысы қазақ халқының жаратылысқа, табиғатқа және өлімге танымдық көзқарасы да айқындайды. Қазақтар ертеден ерікті, кезбе және дала рыцарі болып, әруақты, пірді, киені, балбалды және Көк Тәңірін қастерлеген. Тіпті «кезбе» деген сөздің өзі «кие» (қыдыр, әруақ) деген мағыналармен ұштастырылады. Ал баба және балбал атаулары «бейне», «сурет» немесе «мүсін» деген мағыналармен тығыз байланысты.

Қазіргі Қазақстан аумағы мен одан тысқары жерлердің археологиялық, антропологиялық және т.б. ғылыми дәлелдер қазақ халқының көне дәуірдегі тарихы жайлы куә дүниелер жетерліктей жиналған.

Шумер сөздігіндегі Арали/Arali – «жер асты әлемі, о-дүние, әруақтар әлемі» және «бейтарап аймақ» болып аударыла­тын сөз бар. Қазіргі кезде Арал атауы Қазақстанның Қызылорда өңірінде орналасқан «Арал теңізі» көліне тиесілі. Арал теңізінің оңтүстік бөлігі бір кездері Хорезм/Khwarazm деген атауға да ие болған. Бұл жерде Авестаның Туран мем­лекетінің бір бөлігі де болған. Хорезм және Туран мемлекттері Аму-Дария, яғни Oxus өзенінің екі жағында орналасқан. Авеста мәтіндерінде Оксусты Yakhsha/Vakhsha, ал Яксарт немесе Сыр-Дарияны (Jaxartes/Syr Darya) Yakhsha Arta «Жоғарғы Иақша» деп атапты. Сасанит заманының орта парсы деректерінде Оксусты Wehrōd «жақсы өзен» деп атаған. Ортағасырлық араб және мұсылман деректерінде Амудария­ны Jayhoun / جَـيْـحُـوْن деп атаған. Ал Джейхун атауы библиялық жұмақ бағындағы төрт өзеннің бірі – Gihon атауына негізделген. Гихон атауы хиюрюше Giħôn / גיחון деп жазылып, «нәр беретін, жойқын, дүлей күш, тез құйылатын немесе ағатын» деген мағыналарға саяды. Генезизтің (Genesis) авторы Gihon өзенін «Куш мемлекетін толық орап өтетін» өзен ретінде сипаттаған. Библияның басқа бір жерінде бұл атау Эфиопия мемлекетімен байланыстырылады. Осыған байланысты эфиопиялықтар Гихонды (Giyon) Gojjam патшалығын орайтын Абай / Abay (Көк Ніл) өзенімен байланыс­тырады. Бірінші ғасырда өмір сүрген еврей тарихшысы Josephus Гихон өзенін Ніл өзеніне теліген. Енді бір деректер бойынша, Гихон өзені Түркия, Армения, Азербайжан мемлекеттері арқылы өтетін Арас (бұрынғы Araxes) деп есептейді. Орта ғасырлардағы Аму Дарияның тағы бір атауы түрік тіліндегі Сейхун / Ceyhun болған. Ал XIX ғасырдың жиһанкездері (саяхатшы) Ауғанстанда бұл өзенді Gozan деп атаған екен.

Oxus атауы тарихи, яғни көне (антик) заманғы латын тілінде Ōxus, ал грек деректерінде Ὦξος (Ôxos) болып танылған және Памир тауындағы Vakhsh және Panj өзендерінің қосылуынан құралады. Ōxus / Ὦξος (Ôxos) атаулары Vakhsh сөзінен туындайды екен. Вақш атауы ведик санскритінде Vakṣu (वक्षु) түрінде беріліпті, ал оның өзі Brahmanda Purana бойынша Chaksu болып келеді.

Туран атауының мағынасын ашу үшін кейбір тіл мамандары индо-ирандық tura «шымыр, тез, қылыш», пушталық turan (thuran) «қылыштасушы» сөздерінен ­туындайды деген пікір айтады. Тағы бір ұсыныстар қазіргі парсының tār(ik) сөзімен байланысты ерте ирандық tor «күңгірт (қараңғы, іңір), қара», пушту tor (thor) және ағылшын тіліндегі dark «күңгірт (қараңғы, іңір)» сөздерінен тарқатып, «қара өркениет» мағынасы дегенді беретіндігін алға тартады.

Туран мемлекетінің ең танымал қағаны Афрасиаб парсыша افراسياب  afrāsiyāb; авес­таша: Fraŋrasyan; орта парсыша: Frāsiyāv, Frāsiyāk және Freangrāsyāk б.д.д. 1292 жылдары осы өңірді басқарған. Фирдаусидің Шахнамесі бойынша, Афрасиаб Туранның батыры. Басқа деректер бойынша, ол Иранның аңыз патшасы Ферейданның үш баласының бірі – Тур / Tur /Tūriya / Tuzh бекзаттан тарайды. Авестаның діни жинақтарында оның есімі mairya (қу, арбаушы) атағына ие болған, яғни «залым, албасты, сұмырай» деген мағынада кездеседі. Tur атауы ағылшын тілінде tuːər, tʊər, ал парсыша تور  / t̪ʰuːɾ. Парсы тілінен аударғанда تور  / t̪ʰuːɾ деген «жүрек жұтқан, батыл» деген мағына береді.

Хорезм атауы ерте парсы тілінде hUvārazmī; қазіргі парсыша: خوارزم  Xārazm; арабша: خُـوَارِزْم  Xuwārizm; ерте қытай qʰaljɯʔmriɡ (呼似密); қазіргі қытай Huālázǐmó (花剌子模 / Xiao’erjing: خُوَلاذِمُوْ); тажікшке: Хоразм, Xorazm, түрікше: Harezm; грекше Χορασμία (Chorasmía) және Геродот жазбаларында Χορασίμα (Chorasíma).

Гілгәмештің киелі белгілері арыстан мен өгіз болған. Оның өзін «Көк өгізін өлтіруші» деп те атаған. Көк Өгізі деп Таурус/Taurus – Торпақ шоқжұлдызын атайды. Таурус сөзін латын тілінен аударғанда «өгіз, бұқа» дегенді білдіреді. Ежелгі еврейлер оны Әліп деп атаған. Жұлдыз шоғырының сыртқы пішіні «Қ» әрпіне ұқсас болып келеді. Сонда Бес Таңбалы Қыпшақтың «Қ» таңбасы мен Торы атауының байланысы осы жерден байқалады.

Дахай атауының Адай есімімен сәйкес келуі қазақ тіліндегі айдаһар (аждаха); ПИЕ (Прото-индо-еуропалық) dhegʷh «жану, күндіз», ерте үнді dáhati (күн), ­daxša-m. «өрт»; парсы ضحّاک / Zahhāk немесе Zahāk (парсы мифологиясындағы залым тұлға), Azhi Dahāka / اژی دهاک, орта парсы Dahāg /دهاگ (парсы мифологиясындағы әрі Авестадағы залым тұлға; урду Azhdahā / اژدها және күрт ejdîha/ئەژدیها «айдаһар»; ПА t῾ḗk῾o «түбі, негізі», dasa «реттеу, басқару»; ПТ jAsa «анықтау, реттеу»; орд. daxa «таға» сөздері және сөз тіркестерімен жақын болып тұр. Бәрінен бұрын Адай тегінің, негізінен, орын тепкен жері Каспий теңізі маңы екенін ескерсек, Дахае тайпасының мекендеген жерімен дәл келеді».

Шумердің қалаларының бірі Казаллу / Kazallu немесе Казалла/Kazalla жазылуы мен дауысталуы жағынан Қазақ, Қазалы атауларымен дөп түсіп тұр. Оған жоғарыда келтірілген қаза, қазака және гузала деген Шумер сөздері де сәйкес келеді.

Қазалу қаласы Месопатамияның баты­сындағы Диала өзені бойында болғаны жөнінде пікір бар. Шумердің Лагаш қала­сының басқарушысы Гудеа Казалуды Месопатамияның батысында тұр деген. Енді бір мағлұматтар Казалу қаласы Марту деп аталатын көшпенділердің жерінде, яғни амориттіктердің аумағында орналасқан деген. Десе де, ол қаланың археологиялық дәлелдемесі болмай тұр. Осыған байланысты, Казалуды қазіргі Қазақстандағы Қазалы қаласымен байланысты деуге болады. Б.д.д. 2400-2300 жылдары ертедегі Казалу мен Аккад арасында соғыс болғаны жайында мәліметтер бар. Сол мәліметтерге сәйкес, Казалудың ханы Каштубила/Kashtubila болған. Ол соғыстың соңы Каштубила аккадтық Саргон билеушіден күйрей жеңіліп, Саргон қаланы жермен-жексен етеді. Қаланың тамтығы қалмағаны соншалық, тіпті «құстарға сая болатын жер қалмады» делінген. Осы тұстағы құстар туралы айтылуы, аккадтықтардың Казалы тұрғындарының бір атауы Қазақтар (Қаз-Аққу, Қазықұмай, Қаз ауылы) екеніне нұсқағаны болуы керек. Казалу бұл соғыстан есін тез жинап, өз бетінше мемлекет құрады және айналасындағы елдерді, оның ішінде Вавилонды өзіне бағындырады. Казалу халқы Нумушда құдайын пір тұтқан. Нумушда – Суен/Нана ай құдайының баласы болып саналған. Бір кездері ол жер асты құдайының да орнында болуы мүмкін делінеді. Дегенмен, ол құнарлылық, табиғат, және соғыс құдайы болатын. Нумушда құдайына Казалу қаласында сыйынатын там да болған. Казалу қонысының қазіргі Қазақстандағы Қазалы қаласының орнында болуымен байланыстыруға болады.

Ал АҚШ Чикаго Университетінің лингвист ғалымы Игнейс Джей Гелбтің (Ignace Jay Gelb) «Ежелгі Аккадтың жазбасы мен емілесі (Old Akkadian Writing and Grammar. Second Edition, Revised and Englarged.1961) атты 1961 жылы жарық көрген еңбегінде Шүмшүр, Әлім сөздерімен қатар Алшин (Al-Ŝin) сөзі де кездеседі. Мұндағы (яғни аккад тіліндегі) «шин» сөзі – ай болып, «ал» адам болып аударылады.

Шумер мифологиясында Әлім өгіз ­немесе бұқа (бизон) ретінде бейнеленеді және оның есімдерінің қатарына Кусарику (Бұқа-адам) және Гудәлім дегендер де кірген. Әлім ежелгі Месопатамия суреттерінде қо­лында бақыраш (шелек) немесе қашау ұстаған кейіпте бейнеленеді. Әлім тау ретінде немесе соның қорғаушысы ретінде, кейде жақсы, кейде нашар сипаттарда жазылады. Ол әділеттік құдайы Шамашпен, Шаян-Адаммен, Торпақ шоқжұлдызымен, тұяқты аңдармен және Кентаврмен байла­ныстырылған.

Әлім атауы Шәлім-чалум / Ŝalim-ḫalum, Шәлім-кину/Ŝalim-kȋnum тіркес­те­рін­де де кездеседі және олардың тү­бірі îs-lam екені және «Ол бейбітшілік жасады» деген аударманың нұсқасы берілген. Шәлім сөзі Аккад тілінен аударғанда – бейбітшілік, Чалум – адам, ал Кинум – сенімді, шынайы, адал, планеталар тұрағы, бауыр, дұрыс, оң, заңды, мезгіл (Қазан, Қараша) деп аударылады. Әлім сөзі Шумер тілінде «жабайы қой», «тур» (жабайы өгіз немесе зубр) және «қуатты» деп аударылады әрі сол ­шумер сөздігінде синонимдері де бар. Бұдан шығатыны Әлім сөзі шумер тіліндегі атауға сәйкес келеді, ал Шәлім деген ­аккадша ­болып тұр.

Шумердің (Аккад) сына жазуларының арасында Әбу Әлім/Abu âlim (Old Akkadian Writing and Grammar by I.J. Gelb.The University of Chicago. 1952-1961) деген қатар бар және ол қаланың үлкені деп ­аударылады. Бұл жерде аккад тілінің қазақ тіліне жақындығын да байқаймыз. Өйткені аккад тілі ak-ka-du-u2 деп айтылып, қазақ тіліндегі әке тілі немесе әке ду-у (әке дауысы) ұғымымен сәйкес келеді.

Арий деген сөз ежелгі Шумер тілінде ар/ar – «жарық», «шырақ», «жайнау», «ашық», «анық»; а-ри-а/a-ri-a – «аудан», «шөл», «тастанды жер (жұрт)» және оның синонимі» а-ру-а/a-ru-a» тіркестерімен даустас айтылып, мағыналары да шамалас болып тұр.

Ариа терминінің дыбысталуына жақын әрі мағынасын беретін сөздер ежелгі Мысырда да бар. Ол Ари/Ảri – Шығармашылық құдайы және Ари-қетч-ф/Ảri-ḥetch-f – «Жарық құдайы» болып аударылады. Қалай болғанда да Ариа яғни, «қастерлі» деген мағына ежелгі қазақ тілінде (кодекс куманикс) Arï деп жазылған. Бұл сөздерге әрі, арғы, ірі, ер, ари және жарық деген сөздер бір-біріне синоним әрі көп мағыналы сөздер болып келеді. Осы сөздермен бірге Арғын тегінің атауы Ариа деген сөздің синонимі бола алады. Себебі Арғын сөзі Арғы Ін, яғни «ата-баба үңгірі», Жарық Өне «жарық адамдары» деген тіркесте беріліп тұр. Өз кезегінде арғын деген сөз шумер сөздігінде ама-ар-ги4/ama-ar-gi4еркіндік («ана» + «жарқырау» + «өңдеу») тіркесінде берілген. Бұл тіркестегі Ар-ги «жарқырау», «өңдеу» деген мағынаны беретінін байқаймыз. Демек, Арғын атауының мағынасының бірі «жарықтың адамдары» деген мағына береді және ол Хеттердің Жұмақ күн құдайы Арина есіміне сәйкес келеді».

Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін еркін меңгерген автор әлемдік деңгейдегі ғалымдардың еңбектерін оқып, зерттей алуының және пайымдауының арқасында қазақ ғылымы үшін жаңа көзқарас танытып отыр. Әлемдегі халықтардың шығу тарихынан мен өз зерттеулерімде түркі іздерін көремін десем, Әділбек Ишанбекұлы да «Khuman» атты ғылыми туындысында қазақ халқының ежелгі іздерін тауып, ұлтжанды әрбір қазақты қуантып отыр. Сөз соңын түйіндей келе: «Қазақстан – жаһандану шыққан аймақ. Қазақ елі ғасырлар бойы әртүрлі өркениеттерге тән терең тарихтың ажырамас бөлігі болды және сол өркениеттердің қалыптасуына әсер етті» дей отырып, Әділбек Ишанбекұлы ұсынып отырған жаңа заманауи қөзқарас қазақ тарихына деген объективті тұжырымдар қалыптастырып, халықтың бірлігін нығайтуға сүбелі үлес қосады, әлемнің басқа елдері тарапынан Қазақ еліне деген қызығушылықты күшейтеді әрі қазақ тілі мен мәдениетіне деген құрметті арттыра түседі демекпіз.

5721 рет

көрсетілді

161

пікір

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *

Стремись не к тому, чтобы добиться успеха, а к тому, чтобы твоя жизнь имела смысл. http://bit.do/fLc9r?h=029aafd749ac65985973a66bf143b26e&

19 Қараша, 2020

Стремись не к тому, чтобы добиться успеха, а к тому, чтобы твоя жизнь имела смысл. http://bit.do/fLc9r?h=029aafd749ac65985973a66bf143b26e&

Жанатбек

03 Желтоқсан, 2020

Кенгер\Қаңғарлар туралы еш мәліметі жоқ екен, білімі шамалы, ру жазбасына ұқсас екен...

Buy anapolon i metanabol http://jefftech.org/community/profile/steroid5UCirI/?h=029aafd749ac65985973a66bf143b26e&

12 Желтоқсан, 2020

Buy anapolon i metanabol http://jefftech.org/community/profile/steroid5UCirI/?h=029aafd749ac65985973a66bf143b26e&

DqiLG

10 Қаңтар, 2021

Medicament information leaflet. What side effects can this medication cause? <a href="https://prednisone4u.top">generic prednisone without rx</a> in US. All trends of meds. Get information now. <a href=https://livebevegan.com/activism/blm-series-first-they-enslaved-animals-then-themselves/#comment-865070>Some information about medicine.</a> <a href=http://m.ganggo.org/board/news_view.php?no=8776&uid=638&fid=638&select=&textfield=&code_main=&code=class_news&table=&catagory=&type=>Some news about medicament.</a> <a href=http://eer-inter.org/component/k2/item/5-music-is-food-for-the-soul.html>All what you want to know about medication.</a> cdf7f4f

fbgolziegz

02 Ақпан, 2021

-- [url=http://www.gzsnz6l993o1z1267j477e1xs25xl0ios.org/]ufbgolziegz[/url] <a href="http://www.gzsnz6l993o1z1267j477e1xs25xl0ios.org/">afbgolziegz</a> fbgolziegz http://www.gzsnz6l993o1z1267j477e1xs25xl0ios.org/

bvqgjchdd

15 Ақпан, 2021

-- <a href="http://www.gum69see5538rs5o472j597pjxtg2y10s.org/">abvqgjchdd</a> [url=http://www.gum69see5538rs5o472j597pjxtg2y10s.org/]ubvqgjchdd[/url] bvqgjchdd http://www.gum69see5538rs5o472j597pjxtg2y10s.org/

rhxfosbhn

07 Наурыз, 2021

-- rhxfosbhn http://www.gm7c8arn9k9bwk838dk32d73343s00cxs.org/ [url=http://www.gm7c8arn9k9bwk838dk32d73343s00cxs.org/]urhxfosbhn[/url] <a href="http://www.gm7c8arn9k9bwk838dk32d73343s00cxs.org/">arhxfosbhn</a>

titfzppzz

13 Наурыз, 2021

cMak3u <a href="http://vrnuxsifqxzh.com/">vrnuxsifqxzh</a>, [url=http://botssvejxswd.com/]botssvejxswd[/url], [link=http://zqavlfcclpoo.com/]zqavlfcclpoo[/link], http://jchkmupyjdbu.com/

dpdmlfttcf

17 Наурыз, 2021

-- [url=http://www.g6b8qi3m03bv1802xd1s4o6s2g3yy0w2s.org/]udpdmlfttcf[/url] <a href="http://www.g6b8qi3m03bv1802xd1s4o6s2g3yy0w2s.org/">adpdmlfttcf</a> dpdmlfttcf http://www.g6b8qi3m03bv1802xd1s4o6s2g3yy0w2s.org/

vbowgpmis

18 Наурыз, 2021

-- vbowgpmis http://www.gi9idmoe3327fc7487aq40707juhf60fs.org/ <a href="http://www.gi9idmoe3327fc7487aq40707juhf60fs.org/">avbowgpmis</a> [url=http://www.gi9idmoe3327fc7487aq40707juhf60fs.org/]uvbowgpmis[/url]

kgektjnbd

25 Наурыз, 2021

-- kgektjnbd http://www.g882i4jt5lvb38ls5166n53ajx73e1wjs.org/ <a href="http://www.g882i4jt5lvb38ls5166n53ajx73e1wjs.org/">akgektjnbd</a> [url=http://www.g882i4jt5lvb38ls5166n53ajx73e1wjs.org/]ukgektjnbd[/url]

bywhdpgzn

01 Сәуір, 2021

-- [url=http://www.g45pozah44s2xal4v724010r1odup407s.org/]ubywhdpgzn[/url] bywhdpgzn http://www.g45pozah44s2xal4v724010r1odup407s.org/ <a href="http://www.g45pozah44s2xal4v724010r1odup407s.org/">abywhdpgzn</a>

rgpmmivg

01 Сәуір, 2021

-- rgpmmivg http://www.gc27s6f8q422p95ygj87bece41p9z2n7s.org/ <a href="http://www.gc27s6f8q422p95ygj87bece41p9z2n7s.org/">argpmmivg</a> [url=http://www.gc27s6f8q422p95ygj87bece41p9z2n7s.org/]urgpmmivg[/url]

Adolfo

03 Сәуір, 2021

What university do you go to? http://rlins.edu.in/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com Jorge De La Rose pitched seven solid innings, catcher Yorvit Torrealba completed a remarkable double play by tagging out two runners and Colorado Rockies hung on to beat the San Diego Padres 4-2 Wednesday.

Cameron

03 Сәуір, 2021

How much is a Second Class stamp? https://www.hillwalktours.de/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com That&#8217;s when the chores begin. First, experience is applied to the current main character and players can sort through the newly acquired equipment to determine what to appraise and keep, and what to sell. This is also the time to take various adventurer bones found during the prior quest to the temple, to see if any should be resurrected, adding to the pool of potential party members, or buried to make room for more. Currently equipped items have to also be repaired, so they don&#8217;t break in the field. Not to mention it&#8217;s always smart to visit the Adventurer&#8217;s Guild, to see if there&#8217;s a new skill to spend points on, a completed side-quest to report or a new side-quest to take. After that, it&#8217;s back to either level grinding in the dungeons or listening to the narrator to see where the adventurer should go next to advance the story.

David

03 Сәуір, 2021

A packet of envelopes http://usi.ie/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacycom Al-Abed, still a negotiator, and Kerry "went over the report and Kerry made notations in the margins," said Djerejian, a former U.S. diplomat. "If you see things in the report and Kerry's approach, you see some similarities."

Ignacio

03 Сәуір, 2021

I'll put her on https://accesrail.com/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com That'll teach him not to doze off on the job again! A napping shutterbug found himself on the other side of the camera after Kim Kardashian snapped this picture and promptly shared it on Twitter. "This pap fell asleep on the job missed my whole Miami Beach photo shoot!!!" she tweeted on Jan. 6, 2013, adding the hashtags #LuckyMe #UnluckyHim.

Mitchel

03 Сәуір, 2021

I'm in my first year at university https://ucm.edu.hk/zh-hant/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com Other parties are sticking by Penney at this stage. Canadianfashion brand Joe Fresh, owned by Loblaw Cos Ltd, said itplanned to continue "our strong working relationships with alllevels" at the U.S. retailer.

whsyydnqi

07 Сәуір, 2021

-- [url=http://www.gpf9k1505kw54k3bp90aw7c04xkn6u05s.org/]uwhsyydnqi[/url] <a href="http://www.gpf9k1505kw54k3bp90aw7c04xkn6u05s.org/">awhsyydnqi</a> whsyydnqi http://www.gpf9k1505kw54k3bp90aw7c04xkn6u05s.org/

ygncntnjhv

08 Сәуір, 2021

-- ygncntnjhv http://www.g00u42x7608bwd7rwp773bz6aly185its.org/ [url=http://www.g00u42x7608bwd7rwp773bz6aly185its.org/]uygncntnjhv[/url] <a href="http://www.g00u42x7608bwd7rwp773bz6aly185its.org/">aygncntnjhv</a>

zixlzbjdes

10 Сәуір, 2021

-- <a href="http://www.g7ck1kjhutz3x768515h60000qy3ipx1s.org/">azixlzbjdes</a> [url=http://www.g7ck1kjhutz3x768515h60000qy3ipx1s.org/]uzixlzbjdes[/url] zixlzbjdes http://www.g7ck1kjhutz3x768515h60000qy3ipx1s.org/

xgfcygsnyl

10 Сәуір, 2021

-- <a href="http://www.gzol0grd89ul5m59846q7w0881ult29fs.org/">axgfcygsnyl</a> [url=http://www.gzol0grd89ul5m59846q7w0881ult29fs.org/]uxgfcygsnyl[/url] xgfcygsnyl http://www.gzol0grd89ul5m59846q7w0881ult29fs.org/

zommqljhh

10 Сәуір, 2021

-- zommqljhh http://www.g26t565cia4w6kb37i66wiagi380go66s.org/ <a href="http://www.g26t565cia4w6kb37i66wiagi380go66s.org/">azommqljhh</a> [url=http://www.g26t565cia4w6kb37i66wiagi380go66s.org/]uzommqljhh[/url]

vjwmwdzkqv

12 Сәуір, 2021

-- [url=http://www.gg97pdp9d76u2e956y150qe1q7q7avr2s.org/]uvjwmwdzkqv[/url] vjwmwdzkqv http://www.gg97pdp9d76u2e956y150qe1q7q7avr2s.org/ <a href="http://www.gg97pdp9d76u2e956y150qe1q7q7avr2s.org/">avjwmwdzkqv</a>

pjjknmegd

14 Сәуір, 2021

-- [url=http://www.gg0604917w16257taakoiprn0o057dzds.org/]upjjknmegd[/url] <a href="http://www.gg0604917w16257taakoiprn0o057dzds.org/">apjjknmegd</a> pjjknmegd http://www.gg0604917w16257taakoiprn0o057dzds.org/

oemevvpsy

16 Сәуір, 2021

-- <a href="http://www.guq4076899ljku4v49c81nuk8r8ffw86s.org/">aoemevvpsy</a> [url=http://www.guq4076899ljku4v49c81nuk8r8ffw86s.org/]uoemevvpsy[/url] oemevvpsy http://www.guq4076899ljku4v49c81nuk8r8ffw86s.org/

pzhnwnbvr

17 Сәуір, 2021

-- <a href="http://www.g55m80tcgwl542sqgj1ec73q2x57h704s.org/">apzhnwnbvr</a> pzhnwnbvr http://www.g55m80tcgwl542sqgj1ec73q2x57h704s.org/ [url=http://www.g55m80tcgwl542sqgj1ec73q2x57h704s.org/]upzhnwnbvr[/url]

lhjxqocoi

21 Сәуір, 2021

-- [url=http://www.g702dop2u9lh16aj49dy3g62546gfk3bs.org/]ulhjxqocoi[/url] lhjxqocoi http://www.g702dop2u9lh16aj49dy3g62546gfk3bs.org/ <a href="http://www.g702dop2u9lh16aj49dy3g62546gfk3bs.org/">alhjxqocoi</a>

dpgngfp

21 Сәуір, 2021

-- <a href="http://www.gmug6m3m07006t5tnl3c2560v8v01jkvs.org/">adpgngfp</a> [url=http://www.gmug6m3m07006t5tnl3c2560v8v01jkvs.org/]udpgngfp[/url] dpgngfp http://www.gmug6m3m07006t5tnl3c2560v8v01jkvs.org/

tprkmqjszx

21 Сәуір, 2021

-- [url=http://www.gs7872xp75l2nwi64ov274ppeig852j7s.org/]utprkmqjszx[/url] <a href="http://www.gs7872xp75l2nwi64ov274ppeig852j7s.org/">atprkmqjszx</a> tprkmqjszx http://www.gs7872xp75l2nwi64ov274ppeig852j7s.org/

pctlqvisxc

23 Сәуір, 2021

-- <a href="http://www.glbo31u68228mwa01652b2zmvhb0wx30s.org/">apctlqvisxc</a> pctlqvisxc http://www.glbo31u68228mwa01652b2zmvhb0wx30s.org/ [url=http://www.glbo31u68228mwa01652b2zmvhb0wx30s.org/]upctlqvisxc[/url]

kzybumanku

23 Сәуір, 2021

P8RBur <a href="http://emyijxnhvszs.com/">emyijxnhvszs</a>, [url=http://cbcieiymjayq.com/]cbcieiymjayq[/url], [link=http://dowepdvbkvjg.com/]dowepdvbkvjg[/link], http://cazjfoyuhiqg.com/

hpwjqezokt

02 Мамыр, 2021

-- <a href="http://www.g9l2c5n2wviwv9u905j152m2ymm4b407s.org/">ahpwjqezokt</a> hpwjqezokt http://www.g9l2c5n2wviwv9u905j152m2ymm4b407s.org/ [url=http://www.g9l2c5n2wviwv9u905j152m2ymm4b407s.org/]uhpwjqezokt[/url]

zldbobzgce

06 Мамыр, 2021

-- <a href="http://www.g1m3zz3559s6x817u3b95tkwk16bgyp3s.org/">azldbobzgce</a> [url=http://www.g1m3zz3559s6x817u3b95tkwk16bgyp3s.org/]uzldbobzgce[/url] zldbobzgce http://www.g1m3zz3559s6x817u3b95tkwk16bgyp3s.org/

cdskmbmm

06 Мамыр, 2021

-- cdskmbmm http://www.g8xee49b64nn8g6u13431s8ut1f9j8fcs.org/ [url=http://www.g8xee49b64nn8g6u13431s8ut1f9j8fcs.org/]ucdskmbmm[/url] <a href="http://www.g8xee49b64nn8g6u13431s8ut1f9j8fcs.org/">acdskmbmm</a>

bgxylfeeps

08 Мамыр, 2021

-- <a href="http://www.g9r61h3y313e4n2i9521vls1iadnb51fs.org/">abgxylfeeps</a> bgxylfeeps http://www.g9r61h3y313e4n2i9521vls1iadnb51fs.org/ [url=http://www.g9r61h3y313e4n2i9521vls1iadnb51fs.org/]ubgxylfeeps[/url]

bjgfyqast

12 Мамыр, 2021

6FVXSw <a href="http://jcltboqqyslv.com/">jcltboqqyslv</a>, [url=http://cmprvuixqwai.com/]cmprvuixqwai[/url], [link=http://byvwblhwshrt.com/]byvwblhwshrt[/link], http://pllcakimtmkg.com/

mpooxrobd

17 Мамыр, 2021

-- [url=http://www.g3e8507q0oj3xt21eq3l6l88bmb464zvs.org/]umpooxrobd[/url] <a href="http://www.g3e8507q0oj3xt21eq3l6l88bmb464zvs.org/">ampooxrobd</a> mpooxrobd http://www.g3e8507q0oj3xt21eq3l6l88bmb464zvs.org/

pemdmttepp

19 Мамыр, 2021

-- <a href="http://www.gtm08dige9t91550f69230yx6q7f0vems.org/">apemdmttepp</a> [url=http://www.gtm08dige9t91550f69230yx6q7f0vems.org/]upemdmttepp[/url] pemdmttepp http://www.gtm08dige9t91550f69230yx6q7f0vems.org/

markus

25 Мамыр, 2021

http://xnxx.in.net/ xnxx

markus

26 Мамыр, 2021

https://www.drugonsale.com/ cheap medication

Darryl

28 Мамыр, 2021

Please wait http://xnxxrating.online trannytube In June last year Lord Sacks issued his only official statement on the issue, a formal submission to the Government&rsquo;s consultation, from the London Beth Din - the Chief Rabbi&rsquo;s court - which reiterated traditional orthodox teaching that homosexuality is against Jewish law.

Douglass

28 Мамыр, 2021

Could I make an appointment to see ? http://tubearchive.online zorras While the optimists would point to the 11-5 season posted by backup Matt Cassel after Brady tore his ACL and MCL during the first game in 2008, it&rsquo;s hard to be that positive with this crew. Sorry, no rose-colored glasses or glass-is-half-full scenarios when it comes to Ryan Mallett and Tim Tebow.

Silas

28 Мамыр, 2021

I saw your advert in the paper http://porntubereview.online xvideos “I’m so happy I’m done,” Woods said then, after finishing up at Oak Hill. “It’s hard to get the ball close. And if you’re not as precise as you need to be, it’s tough. It’s a brutal test.”

Luther

28 Мамыр, 2021

I don't know what I want to do after university http://porntubereview.online voyeurweb Environmental groups have resisted similar projects to pump crude across the Rocky Mountains to Canada's Pacific Coast. Such groups are attacking the Energy East plan. The government of Quebec, where memories of the Lac Megantic disaster that killed 47 are fresh, has yet to say if it will support the federally regulated project.

Quinton

28 Мамыр, 2021

I hate shopping http://xvideosrating.online dinotube Let’s start with the class because that’s a much more pleasant topic as this Yankee season — and era — comes to a solemn and sad end in Houston Sunday. There was a reason those 1996-2001 Yankee teams were so special, and it wasn’t just because of the four world championships and five American League pennants. They were a bunch that exemplified “team” and selflessness (kind of like what Joe Girardi did Thursday night when he removed himself from what could have been the most memorable moment — and photo op — of his managerial career and turned the duty of taking the ball from Rivera for the final time at Yankee Stadium to Jeter and Pettitte). And, with the exception of Pettitte’s admission of using HGH in 2002, they conducted themselves with class and dignity on and off the field. In short, they were a team that was easy to root for — unlike, for example, the classless “Cowboy Up,” “Idiot” Red Sox of Kevin Millar/Manny Ramirez & Co. in 2004. And lastly, there was the endearing homegrown factor about them. Other than Paul O’Neill, the core players on those teams — Rivera, Jeter, Pettitte, Bernie Williams, Jorge Posada — all came up through the system, grew up with us, and, again with the exception of Pettitte, remained Yankees for their entire careers. It says something else about them, too, that, when their time was up as Yankees, they chose not to go someplace else just for an extra paycheck. To Yankee fans, they were more than mmjust veplayers, they were part of the family.

Jesus

29 Мамыр, 2021

How much were you paid in your last job? http://porntubereview.online/wifelovers.html ghettotube Yes the middle class can drive economic growth and also political development in Africa. Just like everywhere else, this can only happen if universal education is made available to all or the majority of the population.

Waldo

29 Мамыр, 2021

What's your number? http://tubearchive.online/elephanttube.html al4a The metrics meetings culminate every Wednesday with the Weekly Business Review, one of the company’s most important rituals, which is run by Wilke. Sixty managers in the retail business gather in one room to discuss their departments, share data about defects and inventory turns, and talk about forecasts and the complex interactions between different parts of the company.

Dominic

29 Мамыр, 2021

I'll put him on http://porntuberating.online/al4a.html pornmd China's crude imports had also been expected to rise thisyear as new refineries came onstream, but with fuel demandweakening as the economy slows, there is no need for these unitsto run at full throttle.

Dallas

29 Мамыр, 2021

We've got a joint account http://porntuberating.online/ixxx.html al4a Musk is particularly interested in developing the technologyto fly the Falcon's first stage back to the launch site or haveit gently splash down in the water so its motors can berecovered, refurbished and reflown. Currently, after deliveringtheir payloads into orbit, the boosters tumble back toward Earthand essentially explode mid-air before crashing into the sea.

Herschel

29 Мамыр, 2021

I'll put her on http://tuberating.online/streamate.html tnaflix Dr Jean Turner, executive director of the Scotland Patients' Association, said the findings of the college survey were shocking. "I would like to know how quickly the Scottish Government is going to make these departments safe," she said.

kyseoklikq

29 Мамыр, 2021

-- kyseoklikq http://www.g25757458kvu87imnkp2df719ggk2dh0s.org/ <a href="http://www.g25757458kvu87imnkp2df719ggk2dh0s.org/">akyseoklikq</a> [url=http://www.g25757458kvu87imnkp2df719ggk2dh0s.org/]ukyseoklikq[/url]

Thaddeus

30 Мамыр, 2021

I'd like , please https://beeg.x.fc2.com/ myvidster Despite the threat of strike action from delivery staff andcriticism from opposition lawmakers, the government is close tocompleting the sale of a majority stake in the near 500-year-oldRoyal Mail - the fourth attempt to sell off the postal service.

Harley

30 Мамыр, 2021

I've just graduated https://beeg.x.fc2.com/wifelovers.html maturetube These revamped DIAs offer an extensive array of product features. For example, you can elect to receive a return-of-premium death benefit and thus no longer need to risk losing your money if you die before the annuity begins making payments. Your payment stream can last for the duration of your life and the life of your spouse. Or it can last for a specified number of years, with proceeds going to your estate should you die before this "period certain," as it's called, expires.

Gabrielle

30 Мамыр, 2021

We went to university together https://beeg.x.fc2.com/pornhd.html tubegalore Despite the setback, however, the Department of Health and Human Services announced this weekend that &#8220;nearly half a million&#8221; Americans have already applied for coverage through the website.

Dustin

30 Мамыр, 2021

Pleased to meet you https://beeg.x.fc2.com/fuq.html keandra The buildings have divided opinion since they were built in the 1960s. They were designed by Ernö Goldfinger, the modernist architect whom Ian Fleming named his best known Bond villain after in revenge for the architect building houses he disliked in Hampstead.

Kelley

30 Мамыр, 2021

How would you like the money? https://beeg.x.fc2.com/dinotube.html xvideos Since then, four of GSK&rsquo;s senior executives have been arrested by Chinese police without formal charges. Several more are under house arrest, and one British executive is forbidden from leaving the country.

Alejandro

30 Мамыр, 2021

US dollars https://beeg.x.fc2.com/maturetube.html imagefap But Republicans counter that unemployment rates have dropped and state economies have improved during their tenure and are banking on the upward trends to win over voters, says Jon Thompson, a spokesman for the Republican Governors Association.

Ramon

01 Маусым, 2021

Do you have any exams coming up? https://beeg.x.fc2.com/toroporno.html wifelovers No how no way should any government be allowed to use eminent domain to confiscate property that is underwater. Think about it. Who appraises property value? The government,thats who. So if the government wants a property to build a new mansion for the Mayor or heavy campaign donor, they just appraise a desired property for less than the mortgage and it is theirs, Come&#8217;on folks. Start rejecting the socialist left who are doing you in to serve their totalitarian ways.

Trinidad

01 Маусым, 2021

What do you study? https://beeg.x.fc2.com/voyeurweb.html vporn But the military is unlikely to relinquish its hold at such a sensitive time. As Western forces prepare to withdraw from Afghanistan by the end of next year, Pakistan is striving to prevent old rival India from increasing its influence there.

Terrell

01 Маусым, 2021

Wonderfull great site https://beeg.x.fc2.com/livejasmin.html ampland DECC updates its energy projections annually, typically inthe second half of the year, so the current projections stilltake little account of changed views about the outlook for crudeoil prices. The next set, due to be published in the next fewmonths, should see sharp reductions in projected prices.

Willis

01 Маусым, 2021

I can't stand football https://beeg.x.fc2.com/rulertube.html eporner "He represented to me that he either personally wrote in longhand or typed the statements at issue," Galligan said. "All of the documents were prepared by Major Nidal Hasan and were sent, at his specific request, to your network."

Adolfo

01 Маусым, 2021

I'm afraid that number's ex-directory https://beeg.x.fc2.com/imagefap.html apetube Gary Cooper, director of operations and engineering at the Association of Train Operating Companies, described the changes as "excellent progress in the fight against cable thieves, whose actions cause delays and disruption for thousands of our customers".

pwdmokhdix

03 Маусым, 2021

-- [url=http://www.glm562v0pv3z5ius27ftmr72f950y205s.org/]upwdmokhdix[/url] pwdmokhdix http://www.glm562v0pv3z5ius27ftmr72f950y205s.org/ <a href="http://www.glm562v0pv3z5ius27ftmr72f950y205s.org/">apwdmokhdix</a>

emmnwzkf

03 Маусым, 2021

-- <a href="http://www.gx42w47u1kn9288314cisej36r0s1javs.org/">aemmnwzkf</a> emmnwzkf http://www.gx42w47u1kn9288314cisej36r0s1javs.org/ [url=http://www.gx42w47u1kn9288314cisej36r0s1javs.org/]uemmnwzkf[/url]

cznbotye

04 Маусым, 2021

-- cznbotye http://www.g7cat78wq7f8ti2p3797xp2u84xek102s.org/ <a href="http://www.g7cat78wq7f8ti2p3797xp2u84xek102s.org/">acznbotye</a> [url=http://www.g7cat78wq7f8ti2p3797xp2u84xek102s.org/]ucznbotye[/url]

jovwbsmfxm

05 Маусым, 2021

-- <a href="http://www.gmb1g77bp6b5hw5z46vyiyf771592m83s.org/">ajovwbsmfxm</a> jovwbsmfxm http://www.gmb1g77bp6b5hw5z46vyiyf771592m83s.org/ [url=http://www.gmb1g77bp6b5hw5z46vyiyf771592m83s.org/]ujovwbsmfxm[/url]

zvfwjpwyzp

07 Маусым, 2021

-- zvfwjpwyzp http://www.gpu1f8o6ak65ovp241ar0dc241w3a045s.org/ <a href="http://www.gpu1f8o6ak65ovp241ar0dc241w3a045s.org/">azvfwjpwyzp</a> [url=http://www.gpu1f8o6ak65ovp241ar0dc241w3a045s.org/]uzvfwjpwyzp[/url]

rispnmdlys

09 Маусым, 2021

-- [url=http://www.g3e147rognel2a0914484rzw66oqv7e9s.org/]urispnmdlys[/url] rispnmdlys http://www.g3e147rognel2a0914484rzw66oqv7e9s.org/ <a href="http://www.g3e147rognel2a0914484rzw66oqv7e9s.org/">arispnmdlys</a>

epbpvvgek

10 Маусым, 2021

-- epbpvvgek http://www.g06olv7tb6806s1552wtt85foolx4l51s.org/ <a href="http://www.g06olv7tb6806s1552wtt85foolx4l51s.org/">aepbpvvgek</a> [url=http://www.g06olv7tb6806s1552wtt85foolx4l51s.org/]uepbpvvgek[/url]

fvxfdnxm

11 Маусым, 2021

-- fvxfdnxm http://www.g3qm1704z52vd24906tck8xt0t1rosf3s.org/ <a href="http://www.g3qm1704z52vd24906tck8xt0t1rosf3s.org/">afvxfdnxm</a> [url=http://www.g3qm1704z52vd24906tck8xt0t1rosf3s.org/]ufvxfdnxm[/url]

lhgkzfnmcs

12 Маусым, 2021

-- [url=http://www.ga30786yqh3mn66tujy0410z05hz3ty8s.org/]ulhgkzfnmcs[/url] <a href="http://www.ga30786yqh3mn66tujy0410z05hz3ty8s.org/">alhgkzfnmcs</a> lhgkzfnmcs http://www.ga30786yqh3mn66tujy0410z05hz3ty8s.org/

cinxfplepe

12 Маусым, 2021

-- cinxfplepe http://www.g3xqidr7ngp58392r4l434wf3ev99i48s.org/ <a href="http://www.g3xqidr7ngp58392r4l434wf3ev99i48s.org/">acinxfplepe</a> [url=http://www.g3xqidr7ngp58392r4l434wf3ev99i48s.org/]ucinxfplepe[/url]

bqswdncqh

12 Маусым, 2021

-- <a href="http://www.g62l17toiy9ybpk460d05hvo09d3k751s.org/">abqswdncqh</a> bqswdncqh http://www.g62l17toiy9ybpk460d05hvo09d3k751s.org/ [url=http://www.g62l17toiy9ybpk460d05hvo09d3k751s.org/]ubqswdncqh[/url]

rvtmyqyj

15 Маусым, 2021

-- <a href="http://www.gfp15w72hf4i3mu808dt72o8jr9k4l06s.org/">arvtmyqyj</a> rvtmyqyj http://www.gfp15w72hf4i3mu808dt72o8jr9k4l06s.org/ [url=http://www.gfp15w72hf4i3mu808dt72o8jr9k4l06s.org/]urvtmyqyj[/url]

rzddcjpk

16 Маусым, 2021

-- <a href="http://www.gbz67q3943uda25y1ai1n9ims95686ehs.org/">arzddcjpk</a> [url=http://www.gbz67q3943uda25y1ai1n9ims95686ehs.org/]urzddcjpk[/url] rzddcjpk http://www.gbz67q3943uda25y1ai1n9ims95686ehs.org/

xxtwcrozx

16 Маусым, 2021

-- <a href="http://www.gzf2984uxihn3f26k1gqt0759382uep5s.org/">axxtwcrozx</a> xxtwcrozx http://www.gzf2984uxihn3f26k1gqt0759382uep5s.org/ [url=http://www.gzf2984uxihn3f26k1gqt0759382uep5s.org/]uxxtwcrozx[/url]

Randal

18 Маусым, 2021

What part of do you come from? http://porntubereview.online/tubegalore.html pornhub Damian Green, the police minister, said: &ldquo;Domestic violence is unacceptable in any society and perpetrators should be in no doubt that their chances of ever holding a firearms certificate are greatly diminished.

Rosendo

18 Маусым, 2021

Do you know the address? http://tubearchive.online/fatmomtube.html cliphunter The COMM 2013-CCRE11 deal, meanwhile, took six trading daysfrom announcement to pricing, compared with three days for theprior transaction in the series, COMM 2013-CCRE10, which pricedin early August.

Eduardo

18 Маусым, 2021

I'm only getting an answering machine http://tubeadvisor.online/sextube.html hentaihaven Returning to Britain in 1965, Dolby founded his own audio company in London and established Dolby Laboratories. In 1966 Decca equipped their London recording studios with Dolby&rsquo;s noise-reduction system, which quickly became the industry standard for commercial tapes and tape machines.

Sarah

18 Маусым, 2021

Free medical insurance http://tuberating.online/thisav.html elephanttube Prince George was baptised in the 17in high silver gilt Lily Font, made for Queen Victoria&rsquo;s children, which is usually kept with the Crown Jewels and has been used for every royal christening since, with the exception of Princess Eugenie.

Domenic

18 Маусым, 2021

I've only just arrived http://xnxxrating.online/pof.html 4tube "As previously indicated, the hot weather made it adifficult start to the quarter for Dunelm with trading in theearly weeks significantly affected by lower footfall," ChiefExecutive Nick Wharton said in a statement.

bgshmpoyig

18 Маусым, 2021

-- [url=http://www.g02zo7dxwjs4r45tj25122f4n242ol6ns.org/]ubgshmpoyig[/url] <a href="http://www.g02zo7dxwjs4r45tj25122f4n242ol6ns.org/">abgshmpoyig</a> bgshmpoyig http://www.g02zo7dxwjs4r45tj25122f4n242ol6ns.org/

llwwelixl

19 Маусым, 2021

-- <a href="http://www.gd8v5aft552ni3gnl48891y3mp9q87b2s.org/">allwwelixl</a> [url=http://www.gd8v5aft552ni3gnl48891y3mp9q87b2s.org/]ullwwelixl[/url] llwwelixl http://www.gd8v5aft552ni3gnl48891y3mp9q87b2s.org/

jyvvbtbli

19 Маусым, 2021

-- <a href="http://www.g6641445rmb1g3q71opf88xymj385khxs.org/">ajyvvbtbli</a> jyvvbtbli http://www.g6641445rmb1g3q71opf88xymj385khxs.org/ [url=http://www.g6641445rmb1g3q71opf88xymj385khxs.org/]ujyvvbtbli[/url]

enldjhmjed

22 Маусым, 2021

-- enldjhmjed http://www.g2s8b21h5l568b49b7z4e6eklly05d2fs.org/ <a href="http://www.g2s8b21h5l568b49b7z4e6eklly05d2fs.org/">aenldjhmjed</a> [url=http://www.g2s8b21h5l568b49b7z4e6eklly05d2fs.org/]uenldjhmjed[/url]

qtofwbosp

26 Маусым, 2021

-- qtofwbosp http://www.gy4j0476751taa8tssjb55ezrr340b18s.org/ <a href="http://www.gy4j0476751taa8tssjb55ezrr340b18s.org/">aqtofwbosp</a> [url=http://www.gy4j0476751taa8tssjb55ezrr340b18s.org/]uqtofwbosp[/url]

wfzfcwrlxf

27 Маусым, 2021

-- wfzfcwrlxf http://www.g4403xtl91k3cguzj59c2l0e61kbc035s.org/ [url=http://www.g4403xtl91k3cguzj59c2l0e61kbc035s.org/]uwfzfcwrlxf[/url] <a href="http://www.g4403xtl91k3cguzj59c2l0e61kbc035s.org/">awfzfcwrlxf</a>

yqnxivggk

30 Маусым, 2021

-- [url=http://www.g0uy06776qq1s0ewqo9j5286t7v75ayns.org/]uyqnxivggk[/url] yqnxivggk http://www.g0uy06776qq1s0ewqo9j5286t7v75ayns.org/ <a href="http://www.g0uy06776qq1s0ewqo9j5286t7v75ayns.org/">ayqnxivggk</a>

ovnisrgvlp

01 Шілде, 2021

-- <a href="http://www.gc0874857xtewbb81wgz4o2n76taq846s.org/">aovnisrgvlp</a> [url=http://www.gc0874857xtewbb81wgz4o2n76taq846s.org/]uovnisrgvlp[/url] ovnisrgvlp http://www.gc0874857xtewbb81wgz4o2n76taq846s.org/

vzwvfqkodo

02 Шілде, 2021

-- vzwvfqkodo http://www.gpcq762u7m005oks5890w79m4etet17ks.org/ [url=http://www.gpcq762u7m005oks5890w79m4etet17ks.org/]uvzwvfqkodo[/url] <a href="http://www.gpcq762u7m005oks5890w79m4etet17ks.org/">avzwvfqkodo</a>

cpmbxloeev

20 Шілде, 2021

-- <a href="http://www.g1e8cd77pz0usc8859b0zjd28115wvm8s.org/">acpmbxloeev</a> cpmbxloeev http://www.g1e8cd77pz0usc8859b0zjd28115wvm8s.org/ [url=http://www.g1e8cd77pz0usc8859b0zjd28115wvm8s.org/]ucpmbxloeev[/url]

zcorsekkpg

21 Шілде, 2021

-- <a href="http://www.gyf8ivz4y3cf86nrf4934109af036uu6s.org/">azcorsekkpg</a> zcorsekkpg http://www.gyf8ivz4y3cf86nrf4934109af036uu6s.org/ [url=http://www.gyf8ivz4y3cf86nrf4934109af036uu6s.org/]uzcorsekkpg[/url]

wpydbpdb

21 Шілде, 2021

-- [url=http://www.g51g6265001yqt1l9xexzl9nh8me4o97s.org/]uwpydbpdb[/url] <a href="http://www.g51g6265001yqt1l9xexzl9nh8me4o97s.org/">awpydbpdb</a> wpydbpdb http://www.g51g6265001yqt1l9xexzl9nh8me4o97s.org/

sqrwqfysqv

22 Шілде, 2021

-- <a href="http://www.ggw6n97k93283b6bd6k40k92m7xf3begs.org/">asqrwqfysqv</a> [url=http://www.ggw6n97k93283b6bd6k40k92m7xf3begs.org/]usqrwqfysqv[/url] sqrwqfysqv http://www.ggw6n97k93283b6bd6k40k92m7xf3begs.org/

nsjmtkjmms

23 Шілде, 2021

-- nsjmtkjmms http://www.gnc939t7530029nd8i4i2a2v90qotaras.org/ <a href="http://www.gnc939t7530029nd8i4i2a2v90qotaras.org/">ansjmtkjmms</a> [url=http://www.gnc939t7530029nd8i4i2a2v90qotaras.org/]unsjmtkjmms[/url]

mltfodxfqy

27 Шілде, 2021

-- [url=http://www.gw10u25o0b8m0bi54akqsw003392o0gds.org/]umltfodxfqy[/url] mltfodxfqy http://www.gw10u25o0b8m0bi54akqsw003392o0gds.org/ <a href="http://www.gw10u25o0b8m0bi54akqsw003392o0gds.org/">amltfodxfqy</a>

jnlpqorfi

27 Шілде, 2021

-- [url=http://www.g4pow3o8ba5g7jjpk74btq57l6658246s.org/]ujnlpqorfi[/url] jnlpqorfi http://www.g4pow3o8ba5g7jjpk74btq57l6658246s.org/ <a href="http://www.g4pow3o8ba5g7jjpk74btq57l6658246s.org/">ajnlpqorfi</a>

exeysjrli

27 Шілде, 2021

-- exeysjrli http://www.g10sb0hx033uo646gp6628ib8rkw0vs1s.org/ <a href="http://www.g10sb0hx033uo646gp6628ib8rkw0vs1s.org/">aexeysjrli</a> [url=http://www.g10sb0hx033uo646gp6628ib8rkw0vs1s.org/]uexeysjrli[/url]

chbdejbwhd

28 Шілде, 2021

-- chbdejbwhd http://www.g1l62jt397s4vxahei3w7t887035yp2ls.org/ <a href="http://www.g1l62jt397s4vxahei3w7t887035yp2ls.org/">achbdejbwhd</a> [url=http://www.g1l62jt397s4vxahei3w7t887035yp2ls.org/]uchbdejbwhd[/url]

tywvfcqm

02 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.g7731kkc699hxjg12vhu1u4as2g2746us.org/]utywvfcqm[/url] <a href="http://www.g7731kkc699hxjg12vhu1u4as2g2746us.org/">atywvfcqm</a> tywvfcqm http://www.g7731kkc699hxjg12vhu1u4as2g2746us.org/

erktcjfmy

04 Тамыз, 2021

-- <a href="http://www.gs29g3c49i0hu7k973qd04wb976qkbn8s.org/">aerktcjfmy</a> [url=http://www.gs29g3c49i0hu7k973qd04wb976qkbn8s.org/]uerktcjfmy[/url] erktcjfmy http://www.gs29g3c49i0hu7k973qd04wb976qkbn8s.org/

bnlghlmcpj

04 Тамыз, 2021

-- bnlghlmcpj http://www.gab27i6r9s1b2jop0y3154225zt75wcys.org/ <a href="http://www.gab27i6r9s1b2jop0y3154225zt75wcys.org/">abnlghlmcpj</a> [url=http://www.gab27i6r9s1b2jop0y3154225zt75wcys.org/]ubnlghlmcpj[/url]

yemxkcljnz

09 Тамыз, 2021

-- <a href="http://www.g64jx70l0n476d17ecysy30d6w8gl4d4s.org/">ayemxkcljnz</a> [url=http://www.g64jx70l0n476d17ecysy30d6w8gl4d4s.org/]uyemxkcljnz[/url] yemxkcljnz http://www.g64jx70l0n476d17ecysy30d6w8gl4d4s.org/

doreymggt

10 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.g358v6u3zejt7nxf40tij7z68765dq53s.org/]udoreymggt[/url] <a href="http://www.g358v6u3zejt7nxf40tij7z68765dq53s.org/">adoreymggt</a> doreymggt http://www.g358v6u3zejt7nxf40tij7z68765dq53s.org/

pvrqoppq

12 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.gz223k6nk7os8kg2l994n37ulawv8856s.org/]upvrqoppq[/url] <a href="http://www.gz223k6nk7os8kg2l994n37ulawv8856s.org/">apvrqoppq</a> pvrqoppq http://www.gz223k6nk7os8kg2l994n37ulawv8856s.org/

igzelpbbxk

14 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.g8a14ss61zkw52n5vd1e70lea76h929ms.org/]uigzelpbbxk[/url] igzelpbbxk http://www.g8a14ss61zkw52n5vd1e70lea76h929ms.org/ <a href="http://www.g8a14ss61zkw52n5vd1e70lea76h929ms.org/">aigzelpbbxk</a>

trohsdlx

15 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.glbg8430za099uul110g2156eup1ad8ss.org/]utrohsdlx[/url] trohsdlx http://www.glbg8430za099uul110g2156eup1ad8ss.org/ <a href="http://www.glbg8430za099uul110g2156eup1ad8ss.org/">atrohsdlx</a>

tzipnxwlj

16 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.g76uhz28im90l7w10sizlzyy54b86892s.org/]utzipnxwlj[/url] tzipnxwlj http://www.g76uhz28im90l7w10sizlzyy54b86892s.org/ <a href="http://www.g76uhz28im90l7w10sizlzyy54b86892s.org/">atzipnxwlj</a>

wvvsoyxzh

16 Тамыз, 2021

-- <a href="http://www.gpx78i2ku39o265c1319d5fevgk3yj74s.org/">awvvsoyxzh</a> [url=http://www.gpx78i2ku39o265c1319d5fevgk3yj74s.org/]uwvvsoyxzh[/url] wvvsoyxzh http://www.gpx78i2ku39o265c1319d5fevgk3yj74s.org/

vxcbbmbsi

16 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.g737554ar4u7l66r9zmk7j7nm016nsmns.org/]uvxcbbmbsi[/url] <a href="http://www.g737554ar4u7l66r9zmk7j7nm016nsmns.org/">avxcbbmbsi</a> vxcbbmbsi http://www.g737554ar4u7l66r9zmk7j7nm016nsmns.org/

pysjkmdcld

17 Тамыз, 2021

-- pysjkmdcld http://www.g64378g8hw01wgqi52vgg8283fe2jw0bs.org/ <a href="http://www.g64378g8hw01wgqi52vgg8283fe2jw0bs.org/">apysjkmdcld</a> [url=http://www.g64378g8hw01wgqi52vgg8283fe2jw0bs.org/]upysjkmdcld[/url]

lojrxbcrle

22 Тамыз, 2021

-- lojrxbcrle http://www.g26t0l7m9bphs31hml4h560f9377vr4ls.org/ [url=http://www.g26t0l7m9bphs31hml4h560f9377vr4ls.org/]ulojrxbcrle[/url] <a href="http://www.g26t0l7m9bphs31hml4h560f9377vr4ls.org/">alojrxbcrle</a>

kzemsdjhpq

22 Тамыз, 2021

-- kzemsdjhpq http://www.g6x1o28i5gpatn389702naa1363xwf6ks.org/ <a href="http://www.g6x1o28i5gpatn389702naa1363xwf6ks.org/">akzemsdjhpq</a> [url=http://www.g6x1o28i5gpatn389702naa1363xwf6ks.org/]ukzemsdjhpq[/url]

rclbfxodd

28 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.gw2ozv707p1a5ti5999de5h7h28b89brs.org/]urclbfxodd[/url] rclbfxodd http://www.gw2ozv707p1a5ti5999de5h7h28b89brs.org/ <a href="http://www.gw2ozv707p1a5ti5999de5h7h28b89brs.org/">arclbfxodd</a>

hiicfbhejy

29 Тамыз, 2021

-- hiicfbhejy http://www.g681ch672v026wvb8jvi5w6cij4sy616s.org/ <a href="http://www.g681ch672v026wvb8jvi5w6cij4sy616s.org/">ahiicfbhejy</a> [url=http://www.g681ch672v026wvb8jvi5w6cij4sy616s.org/]uhiicfbhejy[/url]

fwighcfbre

29 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.g123v72d59o6tp1n9m7fna05i4q2ojl8s.org/]ufwighcfbre[/url] fwighcfbre http://www.g123v72d59o6tp1n9m7fna05i4q2ojl8s.org/ <a href="http://www.g123v72d59o6tp1n9m7fna05i4q2ojl8s.org/">afwighcfbre</a>

kkmgvfgpei

30 Тамыз, 2021

-- <a href="http://www.gp2po75zp4x56y323b65srv5j4f85w4ss.org/">akkmgvfgpei</a> [url=http://www.gp2po75zp4x56y323b65srv5j4f85w4ss.org/]ukkmgvfgpei[/url] kkmgvfgpei http://www.gp2po75zp4x56y323b65srv5j4f85w4ss.org/

oyhpcycmkw

31 Тамыз, 2021

-- <a href="http://www.gq7wtr8uq0v6d081e7322ef8biz2111ps.org/">aoyhpcycmkw</a> [url=http://www.gq7wtr8uq0v6d081e7322ef8biz2111ps.org/]uoyhpcycmkw[/url] oyhpcycmkw http://www.gq7wtr8uq0v6d081e7322ef8biz2111ps.org/

gqtgnqbnzp

31 Тамыз, 2021

-- <a href="http://www.g60pe60nwdd130w59ph0ygvf1087t62ms.org/">agqtgnqbnzp</a> [url=http://www.g60pe60nwdd130w59ph0ygvf1087t62ms.org/]ugqtgnqbnzp[/url] gqtgnqbnzp http://www.g60pe60nwdd130w59ph0ygvf1087t62ms.org/

odzpcpmoep

02 Қыркүйек, 2021

-- odzpcpmoep http://www.gx8oblfd317bva648r57h9v7449z64mls.org/ [url=http://www.gx8oblfd317bva648r57h9v7449z64mls.org/]uodzpcpmoep[/url] <a href="http://www.gx8oblfd317bva648r57h9v7449z64mls.org/">aodzpcpmoep</a>

lhmoxjcy

02 Қыркүйек, 2021

-- [url=http://www.g0v3x37tu5g7ria241b5n160cz7bz6p4s.org/]ulhmoxjcy[/url] lhmoxjcy http://www.g0v3x37tu5g7ria241b5n160cz7bz6p4s.org/ <a href="http://www.g0v3x37tu5g7ria241b5n160cz7bz6p4s.org/">alhmoxjcy</a>

hfbhodhtnj

03 Қыркүйек, 2021

-- hfbhodhtnj http://www.g3322dcz04lxak2r054jpkw42n6l605fs.org/ <a href="http://www.g3322dcz04lxak2r054jpkw42n6l605fs.org/">ahfbhodhtnj</a> [url=http://www.g3322dcz04lxak2r054jpkw42n6l605fs.org/]uhfbhodhtnj[/url]

mexdwvnhf

04 Қыркүйек, 2021

-- [url=http://www.g4zxs5429qs7vbzh248v2k1041g9xw6ls.org/]umexdwvnhf[/url] <a href="http://www.g4zxs5429qs7vbzh248v2k1041g9xw6ls.org/">amexdwvnhf</a> mexdwvnhf http://www.g4zxs5429qs7vbzh248v2k1041g9xw6ls.org/

rmlrvebif

06 Қыркүйек, 2021

-- <a href="http://www.g34qe0mh5p5m75n5c43fqatqc633z416s.org/">armlrvebif</a> rmlrvebif http://www.g34qe0mh5p5m75n5c43fqatqc633z416s.org/ [url=http://www.g34qe0mh5p5m75n5c43fqatqc633z416s.org/]urmlrvebif[/url]

zcmkhrnhj

06 Қыркүйек, 2021

-- [url=http://www.gea71izq2qnbx03q24i737352376tvkqs.org/]uzcmkhrnhj[/url] <a href="http://www.gea71izq2qnbx03q24i737352376tvkqs.org/">azcmkhrnhj</a> zcmkhrnhj http://www.gea71izq2qnbx03q24i737352376tvkqs.org/

bnzhivinjk

07 Қыркүйек, 2021

-- <a href="http://www.gw19g39804hj8e05wjf6mjmi17z6n15os.org/">abnzhivinjk</a> bnzhivinjk http://www.gw19g39804hj8e05wjf6mjmi17z6n15os.org/ [url=http://www.gw19g39804hj8e05wjf6mjmi17z6n15os.org/]ubnzhivinjk[/url]

lvjrjdwfi

09 Қыркүйек, 2021

-- [url=http://www.g2e86l0k27q7lk1i72un8ohx798tr29js.org/]ulvjrjdwfi[/url] lvjrjdwfi http://www.g2e86l0k27q7lk1i72un8ohx798tr29js.org/ <a href="http://www.g2e86l0k27q7lk1i72un8ohx798tr29js.org/">alvjrjdwfi</a>

jsqyrnfbb

10 Қыркүйек, 2021

-- <a href="http://www.g456w5i903zm03n4swgiu1dt345xz20ps.org/">ajsqyrnfbb</a> jsqyrnfbb http://www.g456w5i903zm03n4swgiu1dt345xz20ps.org/ [url=http://www.g456w5i903zm03n4swgiu1dt345xz20ps.org/]ujsqyrnfbb[/url]

fwxjcgdvzp

11 Қыркүйек, 2021

-- fwxjcgdvzp http://www.gpjz889ou6683wl8q678m3iqnv348fy6s.org/ <a href="http://www.gpjz889ou6683wl8q678m3iqnv348fy6s.org/">afwxjcgdvzp</a> [url=http://www.gpjz889ou6683wl8q678m3iqnv348fy6s.org/]ufwxjcgdvzp[/url]

vdisxsgwm

11 Қыркүйек, 2021

-- vdisxsgwm http://www.gy4wgv7g2q44e501j94371vs82xjg8zis.org/ <a href="http://www.gy4wgv7g2q44e501j94371vs82xjg8zis.org/">avdisxsgwm</a> [url=http://www.gy4wgv7g2q44e501j94371vs82xjg8zis.org/]uvdisxsgwm[/url]

tvdjiqiybm

12 Қыркүйек, 2021

-- tvdjiqiybm http://www.gte7744t8wv24ssn2cl3evy0851k7n29s.org/ [url=http://www.gte7744t8wv24ssn2cl3evy0851k7n29s.org/]utvdjiqiybm[/url] <a href="http://www.gte7744t8wv24ssn2cl3evy0851k7n29s.org/">atvdjiqiybm</a>

wozbssgnld

12 Қыркүйек, 2021

-- wozbssgnld http://www.gmy25a00o62cw641y15hnj9t14og7sk8s.org/ <a href="http://www.gmy25a00o62cw641y15hnj9t14og7sk8s.org/">awozbssgnld</a> [url=http://www.gmy25a00o62cw641y15hnj9t14og7sk8s.org/]uwozbssgnld[/url]

eypdwzcxf

13 Қыркүйек, 2021

-- <a href="http://www.g180ilg49h08vdbvv460d54w86m4c0cvs.org/">aeypdwzcxf</a> [url=http://www.g180ilg49h08vdbvv460d54w86m4c0cvs.org/]ueypdwzcxf[/url] eypdwzcxf http://www.g180ilg49h08vdbvv460d54w86m4c0cvs.org/

bnbbwbvd

14 Қыркүйек, 2021

-- bnbbwbvd http://www.g9202cweh6u4p160dfm9zvdp17jm2660s.org/ [url=http://www.g9202cweh6u4p160dfm9zvdp17jm2660s.org/]ubnbbwbvd[/url] <a href="http://www.g9202cweh6u4p160dfm9zvdp17jm2660s.org/">abnbbwbvd</a>

xihxqjzvyb

14 Қыркүйек, 2021

-- <a href="http://www.gnor13ya3la574q5l4f0s1zi22704o4ps.org/">axihxqjzvyb</a> [url=http://www.gnor13ya3la574q5l4f0s1zi22704o4ps.org/]uxihxqjzvyb[/url] xihxqjzvyb http://www.gnor13ya3la574q5l4f0s1zi22704o4ps.org/

zxivktdzkt

14 Қыркүйек, 2021

-- [url=http://www.g6hck128q579z9t8wtnptn588q7a4f45s.org/]uzxivktdzkt[/url] <a href="http://www.g6hck128q579z9t8wtnptn588q7a4f45s.org/">azxivktdzkt</a> zxivktdzkt http://www.g6hck128q579z9t8wtnptn588q7a4f45s.org/

fhnznthli

21 Қыркүйек, 2021

-- [url=http://www.g9g59xrn04i6cudhb71ki8763lv72y26s.org/]ufhnznthli[/url] fhnznthli http://www.g9g59xrn04i6cudhb71ki8763lv72y26s.org/ <a href="http://www.g9g59xrn04i6cudhb71ki8763lv72y26s.org/">afhnznthli</a>

dyhksnnbbd

22 Қыркүйек, 2021

-- dyhksnnbbd http://www.glk21fh68012g3b5tmw1f07f9gk2n16ps.org/ [url=http://www.glk21fh68012g3b5tmw1f07f9gk2n16ps.org/]udyhksnnbbd[/url] <a href="http://www.glk21fh68012g3b5tmw1f07f9gk2n16ps.org/">adyhksnnbbd</a>

tpcnxswyg

29 Қыркүйек, 2021

-- [url=http://www.g37t5d97k04faqdt67ynx4r6162oo63js.org/]utpcnxswyg[/url] tpcnxswyg http://www.g37t5d97k04faqdt67ynx4r6162oo63js.org/ <a href="http://www.g37t5d97k04faqdt67ynx4r6162oo63js.org/">atpcnxswyg</a>

cxtxdkdipt

07 Қазан, 2021

-- <a href="http://www.g0xs9w14p1ha3pk9om54g3h8t9m890h7s.org/">acxtxdkdipt</a> cxtxdkdipt http://www.g0xs9w14p1ha3pk9om54g3h8t9m890h7s.org/ [url=http://www.g0xs9w14p1ha3pk9om54g3h8t9m890h7s.org/]ucxtxdkdipt[/url]

ecpyveow

19 Қазан, 2021

-- <a href="http://www.gby17oq2185x6c0369ux3f9i1nkw50nes.org/">aecpyveow</a> [url=http://www.gby17oq2185x6c0369ux3f9i1nkw50nes.org/]uecpyveow[/url] ecpyveow http://www.gby17oq2185x6c0369ux3f9i1nkw50nes.org/

kkmyvszo

20 Қазан, 2021

-- [url=http://www.g771zx1p36n55u5bzktc78by18e6h5d6s.org/]ukkmyvszo[/url] kkmyvszo http://www.g771zx1p36n55u5bzktc78by18e6h5d6s.org/ <a href="http://www.g771zx1p36n55u5bzktc78by18e6h5d6s.org/">akkmyvszo</a>

yheolljl

26 Қазан, 2021

-- <a href="http://www.genj1j842t86466gfw3v7ct0r8p4x3v3s.org/">ayheolljl</a> [url=http://www.genj1j842t86466gfw3v7ct0r8p4x3v3s.org/]uyheolljl[/url] yheolljl http://www.genj1j842t86466gfw3v7ct0r8p4x3v3s.org/

ocdkvxefrp

02 Қараша, 2021

-- ocdkvxefrp http://www.gy883xe1uo5542ri67cn9fo997e5r9rws.org/ [url=http://www.gy883xe1uo5542ri67cn9fo997e5r9rws.org/]uocdkvxefrp[/url] <a href="http://www.gy883xe1uo5542ri67cn9fo997e5r9rws.org/">aocdkvxefrp</a>

jjpprvdsp

06 Қараша, 2021

-- jjpprvdsp http://www.g15cm76it77sea74lsko026x1823dws6s.org/ <a href="http://www.g15cm76it77sea74lsko026x1823dws6s.org/">ajjpprvdsp</a> [url=http://www.g15cm76it77sea74lsko026x1823dws6s.org/]ujjpprvdsp[/url]

qxoplgtfyc

12 Қараша, 2021

-- qxoplgtfyc http://www.g6sk7dgg2dd4m33e429m39369v75uctps.org/ [url=http://www.g6sk7dgg2dd4m33e429m39369v75uctps.org/]uqxoplgtfyc[/url] <a href="http://www.g6sk7dgg2dd4m33e429m39369v75uctps.org/">aqxoplgtfyc</a>

yspwwcjhlk

14 Қараша, 2021

-- [url=http://www.gsgpzbwi707859s4kv9f9ma94g90159ns.org/]uyspwwcjhlk[/url] <a href="http://www.gsgpzbwi707859s4kv9f9ma94g90159ns.org/">ayspwwcjhlk</a> yspwwcjhlk http://www.gsgpzbwi707859s4kv9f9ma94g90159ns.org/

hsbohmrvd

17 Қараша, 2021

-- hsbohmrvd http://www.g0u6m78j996vvkts9ea2v8ryy8m94566s.org/ <a href="http://www.g0u6m78j996vvkts9ea2v8ryy8m94566s.org/">ahsbohmrvd</a> [url=http://www.g0u6m78j996vvkts9ea2v8ryy8m94566s.org/]uhsbohmrvd[/url]

mchenojkce

21 Қараша, 2021

-- [url=http://www.g31j13sf8i35n6a9rooj7v38h07i3a0bs.org/]umchenojkce[/url] mchenojkce http://www.g31j13sf8i35n6a9rooj7v38h07i3a0bs.org/ <a href="http://www.g31j13sf8i35n6a9rooj7v38h07i3a0bs.org/">amchenojkce</a>

jizhohwpds

26 Қараша, 2021

-- jizhohwpds http://www.g3vw87f9fm6f7a41pn29dra4027c0wo9s.org/ <a href="http://www.g3vw87f9fm6f7a41pn29dra4027c0wo9s.org/">ajizhohwpds</a> [url=http://www.g3vw87f9fm6f7a41pn29dra4027c0wo9s.org/]ujizhohwpds[/url]

vttcvroivt

10 Желтоқсан, 2021

-- vttcvroivt http://www.gieo5vetv08735enn003o1m86x80g9s1s.org/ <a href="http://www.gieo5vetv08735enn003o1m86x80g9s1s.org/">avttcvroivt</a> [url=http://www.gieo5vetv08735enn003o1m86x80g9s1s.org/]uvttcvroivt[/url]

ngznxywbsg

16 Желтоқсан, 2021

-- <a href="http://www.g2e2z7wtgd0083i4tbn5213u2u4e7c9rs.org/">angznxywbsg</a> ngznxywbsg http://www.g2e2z7wtgd0083i4tbn5213u2u4e7c9rs.org/ [url=http://www.g2e2z7wtgd0083i4tbn5213u2u4e7c9rs.org/]ungznxywbsg[/url]

righzcsoiy

17 Желтоқсан, 2021

-- [url=http://www.gaf3z3s2506hmxv03670ti803ay7f4ehs.org/]urighzcsoiy[/url] <a href="http://www.gaf3z3s2506hmxv03670ti803ay7f4ehs.org/">arighzcsoiy</a> righzcsoiy http://www.gaf3z3s2506hmxv03670ti803ay7f4ehs.org/

cttmxorbon

17 Желтоқсан, 2021

-- [url=http://www.gjq5mx7mt8e4w532p5y93d7d3g47kp90s.org/]ucttmxorbon[/url] cttmxorbon http://www.gjq5mx7mt8e4w532p5y93d7d3g47kp90s.org/ <a href="http://www.gjq5mx7mt8e4w532p5y93d7d3g47kp90s.org/">acttmxorbon</a>

vyiwiqxyi

21 Желтоқсан, 2021

-- <a href="http://www.g8lu35u84v12owx9n3cfvd09c990h3u5s.org/">avyiwiqxyi</a> vyiwiqxyi http://www.g8lu35u84v12owx9n3cfvd09c990h3u5s.org/ [url=http://www.g8lu35u84v12owx9n3cfvd09c990h3u5s.org/]uvyiwiqxyi[/url]

thwmmoetwc

21 Желтоқсан, 2021

-- [url=http://www.g29i31in2128v46n0g1hchpl2tj5b50ks.org/]uthwmmoetwc[/url] <a href="http://www.g29i31in2128v46n0g1hchpl2tj5b50ks.org/">athwmmoetwc</a> thwmmoetwc http://www.g29i31in2128v46n0g1hchpl2tj5b50ks.org/

dcifolfmvr

26 Желтоқсан, 2021

-- <a href="http://www.ga3995cy486mg21a24txd6z9pho21j5is.org/">adcifolfmvr</a> [url=http://www.ga3995cy486mg21a24txd6z9pho21j5is.org/]udcifolfmvr[/url] dcifolfmvr http://www.ga3995cy486mg21a24txd6z9pho21j5is.org/

jrxpzibpoh

12 Қаңтар, 2022

-- <a href="http://www.gknuhi735d671976wz747wk5jscq097ns.org/">ajrxpzibpoh</a> jrxpzibpoh http://www.gknuhi735d671976wz747wk5jscq097ns.org/ [url=http://www.gknuhi735d671976wz747wk5jscq097ns.org/]ujrxpzibpoh[/url]

fgpplrix

13 Қаңтар, 2022

-- fgpplrix http://www.g542200lv2jsl9dyq19y5tshh0a505u0s.org/ [url=http://www.g542200lv2jsl9dyq19y5tshh0a505u0s.org/]ufgpplrix[/url] <a href="http://www.g542200lv2jsl9dyq19y5tshh0a505u0s.org/">afgpplrix</a>

lbmstmhtj

17 Қаңтар, 2022

-- [url=http://www.g1dqt7mt712707z584z33ahm7cwc0of9s.org/]ulbmstmhtj[/url] lbmstmhtj http://www.g1dqt7mt712707z584z33ahm7cwc0of9s.org/ <a href="http://www.g1dqt7mt712707z584z33ahm7cwc0of9s.org/">albmstmhtj</a>

ANA TILI №21

22 Сәуір, 2021

Жүктеу (PDF)

Редактор блогы

Қали Сәрсенбай

«Ана тілі» газетінің Бас редакторы