• Тұлға
  • 25 Маусым, 2020

Қасым-Жомарт Тоқаев, Қазақстан Республикасының Президенті: ҚАЗАҚ ХАЛҚЫНЫҢ ТАҒДЫРЫ ТАРИХ ТАРАЗЫСЫНДА ТҰР

(Мемлекет басшысының  республикалық «Ана тілі» газетіне арнайы берген сұхбаты)

– Құрметті Қасым-Жомарт Кемелұлы, бүгінде бүкіл әлемді алаңдатып отырған індет, өкінішке қарай, біздің елімізге де оңай тиген жоқ. Пандемия алғаш басталғаннан-ақ, Өзіңіздің басшылығыңызбен мемлекет көптеген әлеуметтік-экономикалық іс-шараларды қолға алды. Одан жалпы жұрт хабардар. Елімізде жарияланған төтенше жағдай екі айға жуық мерзімге созылды. Карантин шаралары әлі де жалғасып келеді. Жалпы соңғы кезде карантин шараларына қарамастан елімізде індет тез таралуда. Қазірдің өзінде дерт жұқтырғандар саны 20 мыңға жуықтады. Жүзден аса адам осы науқастан қайтыс болды. Жұрт кәдімгідей үрей құшағында қалды. Бұл індет түрлі деңгейдегі билік өкілдерін де айналып өткен жоқ. Ел арасында «Үкімет індеттің таралуын бақылаудан шығарып алды, сондықтан ауруханаларда орын жетіспейді» деген секілді әңгімелер де аз емес. Дүрліккен жұртқа қандай басу айтасыз? Расында да, осы індеттің таралуына қарсы күресте жеңіліп жатқан жоқпыз ба? – Шынында да, бұл індет біздің ғана емес, жалпы әлемдегі адамзаттың бет-бейнесін, тұрмыс-тіршілігін өзгертті. Ауыр дерттің алдында дамыған мемлекеттердің өздері дәрменсіз болып отыр. Оған бәріміз куәміз. Озық деп жүрген Еуропа елдері, азуын айға білеген АҚШ, Азия алыптары – Қытай, Жапония, Оңтүстік Корея, тағы басқа да елдер тығырыққа тірелгендей. Ал қазір, «біз осы індетпен күресте жеңіліп жатырмыз немесе Үкімет ахуалды бақылаудан шығарып алды» деуге болмайды. Өздеріңізге мәлім, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында жұқпалы ауруларға арналған үш аурухана жедел салынды. Басқа өңірлердегі ауруханалар керек-жарақпен жабдықталды. Науқастарды емдеуге дәрігерлеріміздің біліктілігі жетеді. Қазір, ақ халатты абзал жандар күндіз-түні осы індетпен күрестің алдыңғы шебінде жүр. Мемлекет тарапынан қажетті қаражат бөлінді. Бір нәрсені айта кетейін, биліктегілер де – өздеріңіз секілді ет пен сүйектен жаралған адамдар. Лауазымды қызметкерлер жұмыс бабына байланысты бірқатар азаматтармен кездесуі керек, сондықтан ел ішіндегі іссапарларға шығады. Сондай жағдайда кеселді жұқтырып алуы мүмкін. Иә, олар да ауырады, науқасынан емделеді. Билікте жүргендердің арасынан 15 шақты адам осы дертке шалдықты. Ал қазіргі статистика бойынша, вирус жұқтырғандар саны 20 мыңға жуықтады. Яғни олардың көпшілігі – қарапайым халық. Бұл жердегі мәселе кімнің қалай жұқтырып алғанында емес. Сол азаматтарымыздың ауруын асқындырып алмай, тезірек жазылып шығуына жағдай жасау қажет. Ауруға шалдыққандарды шенеунік немесе қарапайым жұрт деп бөліп қарауға болмайды. Қазақ «Кемедегінің жаны бір» дейді. Біз бір елде тұрып, бір ауаны жұтып, бір қоғамда өмір сүріп жатқаннан кейін ешкім де бұл аурудан өзін толықтай қорғай алмайды. Бір планетаны мекен еткен соң өзге елдегі дерт бізге келмейді деп бейқам отыра алмаймыз. Пандемия шекараға қарамайды. Сақтансақ қана өзімізді, жақындарымызды аурудан аулақтата аламыз. Сондықтан ел азаматтарын карантин режимін қатаң сақтап, тазалыққа мұқият болуға шақырамын. Бұл – өтпелі қиындық, уақытша сынақ. Біз осы індеттен және экономикалық дағдарыстан кейін қалай дамимыз, не істеуіміз керек деген мәселеге баса мән бергеніміз жөн.

– Иә, қоғам орнында тұрмайды, дамуы керек. Орайы келгенде қордаланып қалған, келешекте қалай болады деп халық жауабын күтіп жүрген бірқатар қадау-қадау мәселелер жайлы сөз қозғасақ. Қазақстан халқына арнаған алғашқы Жолдауыңызда қазақ тілінің қолданыс ауқымын кеңейту мәселесіне ерекше тоқталған едіңіз. Өзіңіз білесіз, биыл жарық көргеніне 30 жыл толған «Ана тілі» ұлт басылымы да тұңғыш санынан бастап туған тілдің бары мен жоғын түгендеп келеді. Мемлекеттік тіліміз ұлтаралық қатынас тіліне айналуы үшін қандай қадамдар жасалуы керек деп есептейсіз? – «Ана тілі» газеті – қазақ тілінің қоғамдағы мән-маңызын арттыру, оның көкжиегін кеңейту мәселесін ұдайы қозғап жүр. Бұл басылым әрдайым ұлттық мүддеге берік болып, тілімізге жанашырлық танытып келеді. Осындай елеулі еңбектеріңіз үшін басылымда жұмыс істейтін журналистерге, үнемі ой-талқыға атсалысып жүрген жазушылар мен ғалымдарға шынайы ризашылығымды білдіремін. Осы отыз жыл ішінде қазақ тілін дамытуға қатысты ештеңе істелген жоқ деуге болмайды. Туған тіліміздің қолдану аясын кеңейту үшін көп жұмыс атқарылды. Оған дау жоқ. Мұны сырт көз сыншылар да айтып жүр. Бірақ олардың кейбірі мұндай үрдіске аса қуана қоймайды. Өйткені енді қазақ тілінің дамуын тежеп, ел ішінде кең өріс алуын тоқтату мүмкін емес екенін сезеді.

Қазақ тілінің жағдайы туралы айтқанда, мемлекетіміздің негізін қалаған, Тұңғыш Президент – Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың айырықша еңбегін атап өтуге тиіспіз. Ол елімізде мемлекет құраушы ұлттың саны едәуір аз болғанына қарамастан Қазақстанның Тәуелсіздігін жариялады. Сондай аумалы-төкпелі кезеңнің өзінде Нұрсұлтан Әбішұлының тікелей ықпал етуімен Парламент қазақ тілін мемлекеттік тіл деп жариялады.

Шындығында, тілдік проблеманың үлкен саяси мәні мен маңызы бар. Тіл мәселесіне бей-жай қарап, нем­құрайдылық танытатын бол­сақ, мемлекеттігіміз бен ұлттық қауіп­сіздігімізге қатер төндіріп алуымыз мүмкін. Бұған Украинаны мысалға келтірсек те жеткілікті деп ойлаймын. Мемлекеттік тілді дамыту ісінде қызбалыққа салынып, оның қолдану аясын күшпен кеңейтуге ұмтылудың кері әсері болары анық. Өйткені оның соңы ұлтаралық араздыққа дейін жетуі мүмкін. Сонымен қатар бұл тұрғыда геосаяси жағдайды да назардан тыс қалдырмауымыз керек. Әсіресе Ресеймен арадағы шекарамыздың әлем­дегі ең ұзын шекара екенін де әсте естен шығармаған жөн. География – геосаясаттың маңызды факторының бірі.

Бірақ бұл мемлекеттік тілге қа­тысты жұмыстарды тоқтатып қою керек дегенді білдірмейді. Қайта оны ың-шыңсыз, айғайламай, қызбалыққа салынбай, бірақ табанды түрде жалғастыра беру қажет. Бұл орайда Өзбекстанның тәжірибесін мысалға келтіруге болады. Олар өздеріне тән жайлы мінезіне салып, ұрандатып-шулатпай-ақ, қажет кезінде орыс тіліне де жүгіне отырып, тіл мәселесін толық шешіп алды. Менің таңғалатыным, Өзбекстанның мемлекеттік органдарында әлі күнге дейін орыс тілі қолданылады. Тіпті олардың тұтас тарихында да осылай болған. Өзбектер қоғамдық қатынастарды саясиландырмай, еңбек пен саудаға басымдық беріп, ХХ ғасырдың бас кезіндегі аз ғана халықтан қазір Орталық Азиядағы ең үлкен ұлтқа айналды. Сондықтан ұлы Абайдың өзбек халқына қатысты айтқан парасатты ой-пікірі қазіргі технология ғасырында да өзінің өзектілігін жоғалтпағанын байқаймыз. Өзбектер саясатқа құмар емес, олар еңбек еткенді құптайды. Бұл ел көшеде ұрандатып шеруге шығып жүрген жоқ. Қайта жасампаздыққа жетелейтін еңбекпен айналысып жатыр.

Тарихтан сабақ ала отырып, біз технология мен роботтар басты рөл атқаратын жаңа дәуірдегі қазақ халқының игілікті өмірі жайында ойлануымыз керек. Әлем түпкілікті өзгерістердің алдында тұр. Сол себепті есте жоқ ескі заманды аңсамай, лингвистикалық мәдениеттің айналасын шиырлай бермей, тарихымызды да дәріптеп, салт-дәстүрімізді сақтай отырып, алға ұмтылуымыз қажет. Біздің мемлекеттік тілдің жағ­дайын қайта-қайта көтеріп, оның мүшкіл халі туралы айта бергенімізге өзге елдер, әсіресе Орталық Азиядағы мемлекеттер тү­сінбей, таңданыспен қарайды. Қазір – нағыз аз сөйлеп, көп іс тындыратын шақ. Олай болмаған жағдайда біз өзімізді халықаралық қоғамдастықтың алдында кемшін ұлт ретінде көрсетеміз. Ал енді не істеу керек?

Біріншіден, қазақ тілінде сөйлеу мақтаныш болуы үшін қоғамда оған деген қажеттілікті арттырған жөн. Мемлекеттік қызметке, оның ішінде, халықпен тығыз жұмыс істейтін лауазымға тағайындау кезінде кәсіби біліктілігіне қоса, қазақ тілін жақсы білетін азаматтарға басымдық беру керек. Парламентте немесе баспасөз мәслихаттарында мемлекеттік тілде сөйлеп, пікір алмаса алмайтын мемлекеттік қызметкер ұғымы, ең алдымен, қазақ азаматтарының арасында – анахронизмге айналуға тиіс.

Екіншіден, біз қазақ тілін жақсы білетін өзге ұлт өкілдерін қолдауымыз керек. Оларды Парламентке, өкілетті органдарға сайлап, мемлекеттік қызмет жүйесіндегі жоғары лауазымдарға тағайындап, мемлекеттік наградалармен марапаттап отырғанымыз дұрыс. Мұндай азаматтар қазақ тілінің деңгейін ұлтаралық қолданыс дәрежесіне көтеруге көмектеседі.

Үшіншіден, қазақ тілін қолдану барысында фонетикалық және орфографиялық қателер жіберіп алатын отандастарымызға түсіністікпен қарап, толеранттылық танытуымыз керек. Мұндай азаматтар жастарымыздың арасында да аз емес. Олардың талпынысын мазақ етпей, қайта қолдай түскеніміз жөн.

Төртіншіден, телевизиялық және радио хабарларының сапасын арттыру қажет. Бұл ақпарат өнімдері Ресей бағдарламаларының көшірмесіне емес, қайта қоғамдық ойдың қайнар көзіне айналуға тиіс. Арзан ойын-күлкіден гөрі, ұлттық идеяға қызмет ететін топырағымыздан тамыр алған төл бағдарламаларды молайту қажет.

Меніңше, Орталық Азиядағы көршілеріміздің тәжірибесі бізге пайдалы әрі үлгі боларлықтай. Қазақ тілінің мәртебесін арттыру жолында кинематографияның да алар орны ерекше. Бізге тарихи оқиғаларды дәріптейтін, қазіргі қоғамды да бейнелейтін сапалы дүниелер керек. Қырғыз киногерлері «Құрманжан датқа» деген мәнді, мағыналы, көз қуантып, көңіл толатын фильм түсірді. Соған бар-жоғы 1,5 миллион доллар жұмсаған. Ал біздің кинематографис­тер бұдан әлдеқайда көп сұрайды. Ал түсірген дүниелерінің сапасы әрдайым көңілден шыға бермейді. Өкінішке қарай, бүгінде біздің киногерлер де ауызбіршілік таныта алмай отыр. Бұл – шығармашылықты тұралататын жағдай.

Әрине, ауызды қу шөппен сүрте беруге болмайды. Мені еліміздегі блогосфераның қазақ тіліне қарай ыңғайланып келе жатқаны қуантады. Дей тұрғанмен, біз әсіреұлтшылдық пен радикализмге бой алдырмауыз қажет. Сондай-ақ қазақ тілін дамытамыз деп орыс тілінің мәртебесін шектемеуіміз керек. Жоғарыда айтқанымдай, тіл мәселесінің астарында үлкен саясат бар. Сондықтан бұл тұрғыда асығыстық пен жалаң ұрандату мемлекеттігімізге кесірін тигізуі мүмкін. Жалпы алғанда, жоғары оқу орындарында нақты ғылымдарды орыс тілінде оқыта берген жөн. Осы ретте бізге Малайзияның тәжірибесі үлгі бола алады. Бұл ел алғашқыда ағылшын тілінен бас тартып, кейіннен ойлана келе, оны жоғары оқу орындарында және дипломатиялық қарым-қатынастың құралы ретінде қалдырды. Біздің өскелең ұрпақ қазақ тілімен қатар, орыс тілін де еркін меңгеруі керек.

Бұл – уақыт талабы. Мектептердің бастауыш сыныптарында қазақ тіліне басымдық берілгені дұрыс. Орыс тілін де оқыту керек. Ал ағылшын тілін 5-6 сыныптардан бастап мектеп бағдарламасына енгізген абзал.

Қазір демографиялық ахуалдың өзі қазақ тілінің ұпайын түгендеу бағытына қарай дамып келеді. Яғни біз алға қойған мақсатымызға міндетті түрде жетеміз. Мұндай астары қалың, ел тағдырын шешетін іргелі істе асығыстыққа жол бермеу керек. Қайта әрбір әрекетімізді ақылға салып, мойнымыздағы тарихи жауапкершілікті барынша сезіне отырып жұмыс істегеніміз дұрыс. Осындай өркениетті қадамдардың нәтижесінде ғана қазақ тілі ғылым тіліне айналады.

Бәрімізді, әсіресе жастарды «Ары қарай қалай өмір сүреміз?» деген сауал мазалайды. Осындай сәтте біздің көзқарасымыз, болмысымыз, осы біз өмір сүріп жатқан жаңа заманның талабына сай болуы керек. Яғни тарихи тұрғыдан жаңартылған құндылықтарға бет бұруға тиіспіз. Бізге қазіргі заман­ның сын-қатерлеріне төтеп беретін ақыл-ой тұжырымы қажет. Жоғары заманауи технология, роботтар, жасанды интеллект дәуірінде ақыл-кеңес түсінігі ерекше маңызды болмақ. Жаңа заманда ар, намыс, ұят сияқты адами қасиеттерге қажеттілік бола ма? Менің ойымша, бұл – зиялы қауым өкілдері талқылайтын ауқымды философиялық мәселе. Үлгі-өнеге, ұлттық құндылықтар болмаса, машиналар мен роботтар әлемінде жұтылып кететініміз сөзсіз. Біздің ұлы ақын-жазушыларымыздың шығармалары да маңызын жоғалтады. Әрине, мұндай жағдайдың мүлде болмағаны жақсы. Сондықтан зиялы қауым өкілдері болашақ өмір туралы мәселені қазірден ой таразысына сала беруге тиіс.

– «Еңбекпен тапқан нан тәтті» дейтін ата-бабамыздан келе жатқан тәмсіл бар. Күні кешегі үлкендердің әңгімесінен де еңбекке, еңбек адамына деген ерекше құрметті байқайтынбыз. Қазір елдің еңбекке етене араласуы үшін Сіздің тапсырмаңызбен Үкімет бірқатар бағдарламаларды қолға алып, лайықты деңгейде жүзеге асырып отыр. Ел мен жерді еңбекпен көркейту үшін қандай жаңа қадамдар мен жобалар жасалуы керек?

– Әлем жұртшылығы қазақ халқын көңілі дарқан, ғаламдық құбылыстарды өзінің қалыптасқан философиялық көзқарасы арқылы қабылдай алатын ұлт ретінде танып, біледі. Шы­дамдылық пен жанашырлық – қанымызда бар қасиет. Осынау Ұлы далаға ең алғаш табаны тиген саяхатшылар алдымен біздің осы ерекшеліктерімізді баса айтқан. Сонымен қатар біз Абайдың өшпес туындысы – «Қара сөздерде» айтылған өз кемшіліктерімізді де жақсы білеміз. Айтпақшы, осы арада Мұрат Әуезовтің «Қара сөздерге» «Ғақлият» деген екінші атау берейік деген ұсынысын қолдайтынымды айта кетейін.

Өкінішке қарай, кейбір жағдайда біздің еңбекке байланысты қарым-қатынасымызға сыни көзқараспен қарайтындар аз емес. Бұл жағдай менің көңіліме қаяу салады. Біз қоғамның еңбеккерлерге деген көзқарасын түпкілікті өзгертуіміз керек. Әрбір еңбек құрметке лайық болуы қажет. Сондықтан мен «Халық алғысы» деген мемлекеттік награда тағайындадым. Ал еңбектегі табысы үшін берілетін «Еңбек Даңқы» орденінің мәртебесін көтеру жөнінде шешім қабылдадым.

Былтыр Ақордаға мекемелер мен ауылдардағы қарапайым жұмысшыларды арнайы шақырып, марапаттадық.

Біз осындай еңбек адамдарына деген құрметті арттырып, ел сүйсініп қарайтындай жағдай жасауымыз қажет. Сол арқылы өскелең ұрпақ қоғамның құрметіне бөлену үшін жоғары мемлекеттік лауазымдарды иеленбей-ақ, өз ісін тыңғылықты, мұқият атқарса жеткілікті екенін түсінуге тиіс. Үкімет менің тапсырмам бойынша Жұмыспен қамтудың жол картасын әзірледі. Оны іске асыру үшін шамамен 1 триллион теңгеге дейін қаржы жұмсалады. Жақында мен Үкіметтің уақытша жұмыс орындарын ашуға ғана әуес болып, тұрақты жұмыс орындарын көптеп ашуды назардан шығарып алғанын сынға алдым. Бүгінде біздің елде 2 миллионға жуық адам өзін-өзі жұмыспен қамтып отыр. Жұмыссыздар саны да көп.

Бұл – өте күрделі әлеуметтік мәселе. Оны шұғыл шешпесе болмайды. Еңбекке баулу идеологиясы атақты ақын-жазушыларымыздың шығармашылығында барынша көрініс тауып, алдыңғы қатарда насихатталуы керек деп санаймын. Қазір «Тойың тойға ұлассын» деп әндетіп, той тойлап жүретін уақыт емес. Бүгінгідей технологияның заманында той-томалақтың әңгімесін айтып, бір-бірін асыра мақтап, ас ішіп, аяқ босатқанға риза кейіпте жүру әдетінен арылу керек. Тіпті осындай қауіпті пандемия кезінде кейбір азаматтарымыз маған хат жазып, той өткізуге мүмкіндік беру керек деп талап қояды. Мемлекеттің өзі өлермендікпен өмір сүретін кезге келдік. Сондықтан еңбек ету – өмір сүру салтына айналып, басты міндет саналуға тиіс. Той қуалайтын емес, ой қуалайтын кезеңмен бетпе-бет келдік. Бұл дәуір – ақыл-ойдың, ғылым мен білімнің, еңбектің дәуірі!

Шын мәнінде, озық ойлы зиялы қауымның пікірі әлеуметтік шиеленіс кезінде маңызды рөл атқарады. Адамдар ақыл-парасаты арқылы ішкі түйсігіне құлақ асып, өзіне қажетті қорытынды жасап, өткен істен сабақ алады. Әсіресе бұл ежелден келе жатқан дәстүрі бар біздің қоғам үшін өте өзекті. Пандемия кезінде мемлекеттік саясатты жүзеге асыруға қосқан елеулі үлесі үшін барша зиялы қауым өкілдеріне, оның ішінде академик Төрегелді Шармановқа шынайы ризашылығымды білдіремін. Сондай-ақ біздің белгілі ақын-жазушыларымыз соңғы кездегі оқиғаларға белсендірек араласып, жастарға өмірлік тәжірибесін үйретіп, темірқазық секілді жол көрсете алады деп ойлаймын.

– Қазір әлем өзгерген. Қалай бол­ғанда да жаһанданудың көшінен қалып, есік-тереземізді қымтап жауып тас­тап отыра алмаймыз. Есік-тереземізді тас бүркеп, шекарамызды шегендеп, қақпамызға сом темір іліп қоятын тас дәуірі емес. Бармасақ, келмесек – ел жарылады, алмасақ, бермесек – дем тарылады.

Мемлекетаралық жағдайды жақсы білетін маман ретінде әлемдік ұлттар мозаикасына өз реңімізбен, қазақы болмыс-табиғатымызбен қосылу үшін қандай қадамдар жасау керектігін нақтылап түсіндіріп берсеңіз...

– Шынында да, әлем өзгерді. Мызғымастай көрінген жаһандану үрдісі пандемияның әсерінен кіді­рістеп қалды. Мемлекеттер өзін-өзі оқшаулауға, «әркім өз күнін өзі көрсін» қағидатына баса мән бере бастады. Халықаралық қатынастарда ұлтшылдыққа бет бұру үрдісі артып келе жатқаны байқалады. Мен мұны 2008 жылы ертерек болжап айттым. Бірақ ол кезде менің тұжырымымды саясаткерлер мен ғалымдар қолдамады. Тіпті коронавирусқа қарсы вакцина әзірлеу ісі де халықаралық ынтымақтастықтан тыс, «әркім өзі үшін» қағидаты бойынша жүзеге асырылуда.

Әлемде өзге баламасы жоқ Біріккен Ұлттар Ұйымы өзінің атына заты сай бірегей халықаралық ұйым ретінде пандемия кезінде аса белсенділік таныта қоймады. Ірі державалар арасында текетірес күшейіп келеді. Аймақтардағы қақтығыстар шиеленісе түсті. Бұл – өңірлік мемлекет ретіндегі Қазақстан үшін қолайсыз үрдіс.

Біздің экономикамыз санкциялық соғыстар мен саяси текетірестерден шығынға ұшырауда. Еліміз өзінің бейбітсүйгіштігі мен өңірлік қауіп­сіздікке сындарлы үлес қосуға әзірлігін тұрақты түрде көрсетіп келеді. Елбасымыз ядролық қаруға қарсы қозғалыстың көшбасшысы әрі жаппай қарусыздану саясатының нағыз жақтаушысы ретінде бүкіл әлемге танылды.

Тәуелсіздік жылдары бұл бағытты нығайту үшін көп жұмыс атқа­рылды. Ең бастысы – мемлекеттік шекара­мыздың беріктігі! Қазақ­станның Ресеймен, Қытаймен және Орталық Азия мемлекеттерімен арадағы шек­ара­­сының заңды түрде рәсімделіп, белгіленуінің, шын мәнінде, тарихи да, саяси да мәні зор. Шекара мәселесінде құжатты түрде екіжақты келісімнің болмауы қандай ауыр әрі ауқымды зардаптар мен қайшылықтарға әкелетінін көзіміз көріп отыр. Алыстан да, жақыннан да мысалдар аз емес.

Қазақстанның халықаралық дип­ломатияда бейбіт әлем туралы әрдайым өзіндік түсінігі, өзіне тән ерекшелігі болды. Тұңғыш Президентіміз Н.Назарбаев көпвекторлы, теңге­рімді сыртқы саясатта Ресеймен стратегиялық серіктестікті, ынты­мақтастықты нығайтуға және өңірлік инте­грацияға баса мән берді. Бұл – дұрыс таңдау болды. Дегенмен, әлем­дегі ахуал бір орнында тұрмайды, алпауыт мемлекеттердің геосаяси мақсаты өзгеруде. Осындай жағдайда Қазақстан бірінші кезекте өзінің ұлттық мүддесін қорғауға міндетті. Сондықтан мен Еуразиялық экономикалық одақтың биылғы 19 мамырда өткен саммитінде интеграцияны Қазақстанның егемен­дігіне нұқсан келмейтін жағдайда ғана қолдайтынымызды ашық айттым.

Қазір «Тойың тойға ұлассын» деп әндетіп, той тойлап жүретін уақыт емес. Бүгінгідей технологияның заманында той-томалақтың әңгімесін айтып, бір-бірін асыра мақтап, ас ішіп, аяқ босатқанға риза кейіпте жүру әдетінен арылу керек. Тіпті осындай қауіпті пандемия кезінде кейбір азаматтарымыз маған хат жазып, той өткізуге мүмкіндік беру керек деп талап қояды. Мемлекеттің өзі өлермендікпен өмір сүретін кезге келдік. Сондықтан еңбек ету – өмір сүру салтына айналып, басты міндет саналуға тиіс. Той қуалайтын емес, ой қуалайтын кезеңмен бетпе-бет келдік. Бұл дәуір – ақыл-ойдың, ғылым мен білімнің, еңбектің дәуірі!

– Қоғамдық тәртіп мәселесі туралы сауалды да айналып өте алмаймыз. «Жұдырық бетке тигенге дейін» демократия сақталатыны белгілі. Бейбіт шерулерге шығатын азаматтардың жеке бас қауіпсіздігі мен қоғамдық тәртіпті сақтауы қалай реттеледі?

– Бейбіт жиындар мен митингтерге қатысу – Қазақстан азаматтарының конституциялық құқығы. Ата заңымыздың кепілі ре­тінде азаматтардың құқығын толық қамтамасыз ету – менің міндетім. Бұл жөнінде былтырғы Жолдауымда айттым.

Парламент «Бейбіт жиындар туралы» жаңа заң қабылдады. Қоғамдық сараптамадан өткен аталған заң – менің ойымша, еліміздегі демократия­ны ілгерілету үшін жасалған маңызды қадам. Енді бейбіт жиындарды өткізу үшін рұқсат сұрамай-ақ, бес күн бұрын жергілікті билікке ескертсе жеткілікті. Осындай жиындарды өткізу үшін бірқатар арнайы орындар бөлінді. Митинг ұйымдастырушылардан қоғамдық тәртіп пен азаматтардың тыныштығын бұзбау талап етіледі. Сондай-ақ олар Конституцияға қайшы келетін үндеулермен шықпауы, ұлтаралық және әлеуметтік алауыздық туғызбауы қажет. Бұл – қалыпты жағдай. Әсіресе АҚШ-та және басқа да дамыған елдерде болған соңғы оқиғаларды ескеру керек.

Халықаралық құқық қорғау ұйымдарынан грант алатын кейбір азаматтарымыз қабылданған заңды негізсіз сынайды. Олардың пікірінше, Қазақстанда «Митингке қашан шығамын? Кіммен шығамын және қай жерде өткіземін? Яғни өзім білем» деген жүгенсіздік қағидаты болуы керек екен. Әсіресе солардың митингіге шетел азаматтары мен кәмелетке толмаған балалардың қатысуын талап етуін шектен шыққандық деп санаймын. Олардың ойы белгілі. Ондай адамдарға тыныштық пен тұрақтылық қажет емес. Ал біз қарқынды дамы­ған, татулығы жарасқан Тәуелсіз Қазақстанды сақтауымыз керек. Халық ең алдымен ел іргесінің берік­тігін терең жауапкершілікпен сезінуі керек. Сонымен қатар мемлекет өз азаматтарының заңды талаптарына құлақ асуға, қаржылық және құқықтық мүмкіндіктер аясында оларға жәрдем беруге міндетті.

Жастар үшін әлеуметтік лифт орнықтыру керек. Мемлекеттік басқару ісіндегі және идеология са­ласындағы қателіктерді дер кезінде түзеткен жөн. Егер жұмыс осылай жүретін болса, сөзсіз әділдік орнайды. Мен мұны сайлау алдындағы бағдарламамда айтқан болатынмын. Сонда митингтің де қажеті болмай қалады.

Соңғы кездері елімізде «митинг­шілдік» белең алуда. Көбінесе азаматтарымыз сырттағы біреулердің арандатушылық ұрандары­на еріп жүр. Бұл – аймақтық бәсекелес­тік күшейіп келе жатқан халықаралық аренада Қазақстан­ды ың­ғайсыз жағдайға қал­дырып отыр.

Қазақстан мен Өзбекстан – Орталық Азиядағы ең ірі мемлекеттер. Екі ел арасында кең ауқымды ын­тымақтастық артып келеді. Бұл жерде экономикалық бәсе­келестіктің де болатынын жоққа шығармаймыз. Осы жағдайларды әрқашан есте ұстау керек. Қазақстан өзінің көшбасшылық позициясын сақтап қалуға міндетті. Ол үшін елімізде тұрақтылық болуға тиіс. Егер ішкі мәдениетімізге салсақ, ол тұрақтылықты күштік құрылымдар емес, бірінші кезекте халықтың өзі қамтамасыз етуі қажет.

Бірақ бұл мемлекеттік тілге қатысты жұмыстарды тоқтатып қою керек дегенді білдірмейді. Қайта оны ың-шыңсыз, айғайламай, қызбалыққа салынбай, бірақ табанды түрде жалғастыра беру қажет. Бұл орайда Өзбекстанның тәжірибесін мысалға келтіруге болады. Олар өздеріне тән жайлы мінезіне салып, ұрандатып-шулатпай-ақ, қажет кезінде орыс тіліне де жүгіне отырып, тіл мәселесін толық шешіп алды. Менің таңғалатыным, Өзбекстанның мемлекеттік органдарында әлі күнге дейін орыс тілі қолданылады. Тіпті олардың тұтас тарихында да осылай болған. Өзбектер қоғамдық қатынастарды саясиландырмай, еңбек пен саудаға басымдық беріп, ХХ ғасырдың бас кезіндегі аз ғана халықтан қазір Орталық Азиядағы ең үлкен ұлтқа айналды. Сондықтан ұлы Абайдың өзбек халқына қатысты айтқан парасатты ой-пікірі қазіргі технология ғасырында да өзінің өзектілігін жоғалтпағанын байқаймыз. Өзбектер саясатқа құмар емес, олар еңбек еткенді құптайды. Бұл ел көшеде ұрандатып шеруге шығып жүрген жоқ. Қайта жасампаздыққа жетелейтін еңбекпен айналысып жатыр.

– Пандемия болсын, басқа да жағдайлар болсын, ел ең алдымен зиялының сөзіне құлақ асып, ойын білгісі келеді. Жалпы ұлт қиын-қыстау күндерде ғана емес, өзінің бүкіл жүріп өтетін жолында пассионар тұлғалардың соңынан ереді. Бұл орайда зиялы қауым қазір өз рөлін дұрыс атқарып отыр деп есептейсіз бе? Бүгінгі таңда олардың қоғамдағы міндетін қалай елеп, екшейміз?

– Шын мәнінде, озық ойлы зиялы қауымның пікірі әлеуметтік шиеленіс кезінде маңызды рөл атқарады. Адамдар ақыл-парасаты арқылы ішкі түйсігіне құлақ асып, өзіне қажетті қорытынды жасап, өткен істен сабақ алады. Әсіресе бұл ежелден келе жатқан дәстүрі бар біздің қоғам үшін өте өзекті. Пандемия кезінде мемлекеттік саясатты жүзеге асыруға қосқан елеулі үлесі үшін барша зиялы қауым өкілдеріне, оның ішінде академик Төрегелді Шармановқа шынайы ризашылығымды білдіремін. Сондай-ақ біздің белгілі ақын-жа­зу­шы­ларымыз соңғы кездегі оқиға­ларға белсендірек араласып, жастарға өмірлік тәжірибесін үйретіп, темір­қазық секілді жол көрсете алады деп ойлаймын.

Қазір бүкіл дүниежүзі пандемия салдарымен күресіп жатыр. Әлемдік экономика көз алдымызда құлдырап, жұрттың өмір сүру салты өзгерді және осы үрдістер күн тәртібіндегі өзекті мәселелерге айналды. Міне, осындай кезде жас ұрпаққа беделді ақыл-ой иелерінің парасатты пікірі ауадай қажет.

Бәрімізді, әсіресе жастарды «Ары қарай қалай өмір сүреміз?» деген сауал мазалайды. Осындай сәтте біздің көзқарасымыз, болмысымыз, осы біз өмір сүріп жатқан жаңа заманның талабына сай болуы керек. Яғни тарихи тұрғыдан жаңартылған құндылықтарға бет бұруға тиіспіз. Бізге қазіргі заман­ның сын-қатерлеріне төтеп беретін ақыл-ой тұжырымы қажет. Жоғары  заманауи технология, роботтар, жасанды интеллект дәуірінде ақыл-кеңес түсінігі ерекше маңызды болмақ.

Жаңа заманда ар, намыс, ұят сияқты адами қасиеттерге қажеттілік бола ма? Менің ойымша, бұл – зиялы қауым өкілдері талқылайтын ауқымды философиялық мәселе. Үлгі-өнеге, ұлттық құндылықтар болмаса, машиналар мен роботтар әлемінде жұтылып кететініміз сөзсіз. Біздің ұлы ақын-жазушыларымыздың шығармалары да маңызын жоғалтады.

Әрине, мұндай жағдайдың мүлде болмағаны жақсы. Сондықтан зиялы қауым өкілдері болашақ өмір туралы мәселені қазірден ой таразысына сала беруге тиіс.

– Құрметті Қасым-Жомарт Кемелұлы! Ел басқару аса зор жауап­кер­шілік жүктейді. Бір жыл – көп уақыт емес. Десек те, осы кезеңге саяси сарап­тама жасаған белгілі саясаттанушы Нұрлан Сейдін мырза Сіз басқарған мерзім жөнінде «Сенім мен сынаққа толы жыл болды» деп тұжырымдапты. Осы орайда көш бастаған тұлға ретінде елдің болашаққа деген сенім-жігеріне қандай баға берер едіңіз?

– Баршаңызға мәлім, Қазақстан Президенті қызметін атқарған бір жыл оңай болған жоқ. Аталған мерзімді аса күрделі сынақтарды еңсерген жыл деп айтуға болады. Дегенмен, мен халықтың қолдауын әрдайым сезіндім. Бұл маған күш-жігер беріп, мемлекет басқару ісін табысты жүргізуіме ықпал етті. Жыл бойы саяси және экономикалық салалар бойынша көптеген реформалар жүзеге асырылды. Бұл саясат алдағы кезеңдерде де жалғаса береді. Елімізді одан әрі жаңғыртуға, дамытуға қатысты идеяларым бар, ол идеяларды халық іс жүзінде сезінгенін қалаймын.

Біз мемлекет ретінде де, ұлт ретінде де бір орында тоқтап қал­мауы­мыз керек. Ондай жағдайда ел тоқырауға ұшырайды. Оның зардабы мемлекеттігімізге тиеді. Ауыр тиеді. Ащы да болса айтайын, біз – қазақтар, осынау алмағайып күрделі әлемде, түптеп келгенде, ешкімге соншалықты қажет емеспіз. Өз мемлекетімізге ғана қажетпіз. Осы бір қарапайым қағиданы ешқашан естен шы­ғармауымыз қажет. Әлемдегі Қазақстанның жетістігін көре алмайтын, «мысықтілеу» саясаткерлер, тіпті мемлекеттер де бізден алыстап кеткен жоқ, маңайымыздан ұзамай, әр қадамымызды бағып отыр. Сондықтан елімізді өркендету, көркейту – тек қана өз қолымызда. Біздің осындай сындарлы сәтте қателесуге еш қақымыз да, құқымыз да жоқ. Және мемлекет құрушы ұлт ретінде бұл мәселені бірінші кезекте өзіміз терең сезінуіміз қажет. Өйткені қазақ халқының тағдыры тарих таразысында тұр...

– Құрметті Президент мырза! Қо­ғам­дағы түрлі саяси-әлеуметтік, мәдени-рухани маңызы бар мәселелерге байланысты арнайы уақытыңызды бөліп, Ұлт басылымына сұхбат бергеніңіз үшін айрықша алғыс сезімімізді білдіреміз. Тәуелсіз Қазақстанның әлемдік геосаяси кеңістіктегі көші көлікті болғай! Еліміздің іші даудан, сырты жаудан аман болсын!

 Сұхбаттасқан Жанарбек ӘШІМЖАН

25458 рет

көрсетілді

63

пікір
Алдыңғы мақала Марлен Тұрсынәліұлы, Балық шаруашылығының басшысы: «ХАЛЫҚТЫҚ БАЛЫҚ» ЖОБАСЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРАМЫЗ
Келесі мақала Ербол ОСПАНОВ, Тұңғыш Президенттің бірінші шеф-пилоты: ЕЛБАСЫ ҰШАҚТЫҢ ШТУРВАЛЫНА ОТЫРҒАН ЕМЕС

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *

Әлфараби

13 Тамыз, 2020

Президенттің пікіремен 100 пайызға келісемін Сондықтанда қазір жағдайды тусіністікпен карап жағдайға сай бейімделу керекпіз

Айсұлу

13 Тамыз, 2020

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтылған пікірімен келісемін. Еліміздің әлеуметтік және экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етіп, халықтың табысын сақтау үшін де арнайы шаралар қабылдап жатыр. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» демекші, халық болып осы мәлімдемедегі Президент айтқан талаптар мен қарапайым ережелерді бұлжытпай орындап, қатерден аман шығу біздің – яғни, барша ұлттың өз қолында.

13 Тамыз, 2020

Әбділманова Балнұр Есенбекқызы Мен Президентіміздің «Ана тілі» газетіне арнайы берген сұхбатын оқып шықтым, сол сұхбаттан үзінді. – Құрметті Қасым-Жомарт Кемелұлы, бүгінде бүкіл әлемді алаңдатып отырған індет, өкінішке қарай, біздің елімізге де оңай тиген жоқ. Пандемия алғаш басталғаннан-ақ, Өзіңіздің басшылығыңызбен мемлекет көптеген әлеуметтік-экономикалық іс-шараларды қолға алды. Одан жалпы жұрт хабардар. Елімізде жарияланған төтенше жағдай екі айға жуық мерзімге созылды. Карантин шаралары әлі де жалғасып келеді. Жалпы соңғы кезде карантин шараларына қарамастан елімізде індет тез таралуда. Қазірдің өзінде дерт жұқтырғандар саны 20 мыңға жуықтады. Жүзден аса адам осы науқастан қайтыс болды. Жұрт кәдімгідей үрей құшағында қалды.. Дүрліккен жұртқа қандай басу айтасыз? Расында да, осы індеттің таралуына қарсы күресте жеңіліп жатқан жоқпыз ба? – Шынында да, бұл індет біздің ғана емес, жалпы әлемдегі адамзаттың бет-бейнесін, тұрмыс-тіршілігін өзгертті. Ал қазір, «біз осы індетпен күресте жеңіліп жатырмыз немесе Үкімет ахуалды бақылаудан шығарып алды» деуге болмайды. Президентіміз Қасым-Жомарт Кемелұлының осы саясатын қолдай отырып, барлық қазақстандықтарды «Жеке карантин» ережелерін қатаң сақтауды сұраймын. Аты жаман індетті жақын арада жеңетініміз сөзсіз. Президентіміз айтып өткендей осы қәзіргі қиын-қыстау уақытта бәріміз бірге,тез жеңіп шығуымыз өз қолымызда.Сабырлы болайық! Баршанызға зор денсаулық тілеймін.

Шолпан

13 Тамыз, 2020

Президент мырза казирги кезде жагдай белгили бирак шагын бизнес тер ге оте киын базарлар га осы жагдайга байланысты женилдик болса уақыт куниде кыскартылды жагдай оте киын болып тур демалыс куни жумыс истеснк

13 Тамыз, 2020

Кабыкенова Гаухар Мемлекет басшысының республикалық «Ана тілі» газетіне арнайы берген сұхбатында қазіргі уақытта қолға алып, бірлесіп шешетін мәселелер туралы қозғалып отыр. Шын мәнінде, қазір мемлекет халықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайын жасау үшін көптеген шараларды қолға алуда. Қазіргі әлемдік пандемия кезінде халықты сабырлы болуға, арақашықтық пен тазалыққа мұқият болуға шақырды . Тіл мәселесі туралы өте маңызды бағыт-бағдарлар беріп отыр деп ойлаймын. Өз тағдырымыз өз қолымызда екенін ұмытпайық ағайын!

Айдана

13 Тамыз, 2020

Құрметті Қазақстан Республикасының Президенті аты жаман індет баршамызға оңай тиіп отырған жоқ. Сіздің біліктілігіңіз бен білімділігіңізге сенемін. Осынау қиын кезеңді қазақ елі жеңіп шығады деген ойдамын! Тіл мәселесінде көтеріп жатырсыз. Тіл мәселесі қазіргі таңда өте өзекті болып отыр. Қазақ тілінің ауықымын кеңейтуіміз керек.

Кулзия

13 Тамыз, 2020

Әрине жоғарыда айтылған президентіміздің пікіріне 100 пайыз қосыла отырып,дәл қазір ковит-19 удеп тұр,той деген пандемияны шарықтатаны анық ол біздің менталитет қазақтардың той,тағы басқа шаралар білетұра бас тартпау тойдан нағыз надандық,сырапшылық ұят қой басқа жұрттан .Сондықтан той асабасы,әнші шақырылған саналы түрде бас тарту керек.Халқымыздың денсаулығы алғаш орында тұрса.

Дания

13 Тамыз, 2020

Мен Қасым-Жомарт Кемелұлының айтқан пікірлерімен толықтай келісем, мемлекеттік тіліміздің дамуына үлес қосу-жүрегі қазақ деп соққан әр азаматтың парызы, сондықтан мен ұстаз, әрі тіл маманы ретінде өз үлесімді қосуға әрдайым дайынмын.

Молдир

13 Тамыз, 2020

Салеметсизбе? Касым Жомарт Кемелулынын айткан создерине сене из менин айтайын дегеним. Менин басымда киын Жагдай болып тур. Кредитти толей алмай бир баламен уйде отрмын. Ол жекеменшик колектрге отип кеткен. Жумыс истин десем аресте тур. Оны ешкашан толей алмайм. 400мын тенге толесениз арести аламыз дит. Мен Оны олсемде толей алмайм. Мен алган акшаны Гана толем жасауга арекет етем. Кеминде 5 жылга дин. Менин жанымда жаны ашитын ешким жок. Мен ешкимге сенбим. Казирги жагдайга байланысты осы маселени шешип берсениз екен. Сизге сенемин.

Ултуар

13 Тамыз, 2020

Шыркын -ай осы макаланы окитын коз,еститын кулак болса гой.Жар салып айтып жатсада бары быр болып тур кейбыр адамдарга.Менын тылерым осы айтылгандар жузеге асса керемет болар еды.Казак жерынде казак тылы биыктен естылып туру керек.Болашакты ойласам Маган булынгыр корынып турады.Кандай адемы Жастар осып келе жатыр.Сол жастарга кедергы болмайтын багыттыр жасау керек деп ойлаймын.

Жанар

13 Тамыз, 2020

Президентіміз Қ.Кемелұлы мырзаның "Ана тілі " газетіндегі сұхбатында көтерілген мәселелерге берген жауаптары көңілге қонымды. Қоғамда қазақ тілінің қажеттілігін арттыратын бір шара ретінде Ұлттық Бірыңғай тестілеу сынағына қазақ тілін орыс тілді сыныптар үшін міндетті етіп және қазақ тілінен жинаған балл математикалық сауаттылықтан жинаған балмен тең есептелсе ғана қазақ тілін үйренуге деген құлшыныс бірінші сыныптан артады. Ешбір қаржы бөлудің, күштеудің қажеті жоқ. Әрбір оқушы ағылшынды қандай қосымша сабақ алып тұрып меңгерсе, сондай қажеттілігін сезініп, қазақ тілін үйренеді. ҰБТ-ға барлық тілдің орнына тек мемлекеттік тілді енгізу керек. Сонда мемлекет азаматтары ұлтына қарамай қазақ тілін меңгеруді қолға алады. Себебі мемлекеттік қызметке тұрмас бұрын барлық қызметкер мектептен білім алады. Орыс тілді мектепте қазақ тілі оқытылады, бірақ ҰБТ- да жоқ, бұрын болған, бірақ есептелген жоқ.Сондықтан ешкім қажеттілігін сезінген жоқ және сезінбейді де. Менің мұғалімдік тәжірибемнен түйген тәжірибем- осы.Күштеуге болмайды, бірақ қажеттілік туғызу керек. Отыз жыл бойы мемлекет қазақ тіліне көшеді деген психология қалыптасты, енді оны осылай практикада жүзеге асыру керек. Иә, географиялық жағдай өте маңызды. Бірақ Ресейде қанша қазақ мектебі бар екенін де есептеген дұрыс шығар. Тілге қажеттілік болмаса, ол практикада қолданылмаса, мың жерден жолдау да, қолдау да көмектеспейді.

Алия

13 Тамыз, 2020

Алия Курманбай кызы Кұрметті Қасым-Жомарт Кемелұлы Сіздің тіл мәселесі туралы пікіріңізбен толық келісемін. Қазақ тілінің мәртебесі артса нұр үстіне нұр болады! Ана тілін жетік меңгерген азаматтар саны артса ғажап болар еді. Мен тіл маманы ретінде сіздің тілімізді дамыту бойынша саясатыңызды толық қолдаймын және тіл саясатын іске асыруға ат салысуға үнемі даярмын.

Алуа

13 Тамыз, 2020

Ана тілің арың бұл,ұятын боп тұр бетте. Өзге тілдің бәрін біл,өз тіліңді құрметте. Барша жастарды, барша Қазақстандықтарды ана тілімізді қастерлеп, құрметтеуге шақырамын.

Фариза

13 Тамыз, 2020

Қайырлы күн! Осы Президентіміздің жауабын оқи отырып, ана тіліміздің болашағы зор екеніне көзім жетіп отыр. Осы айтылған жауаптардың барлығы жүзеге асырылып, ойдағыдай орындалатынына сенемім кәміл. Қазіргі уақытта қазақ тіліг жетік меңгерген өзге ұлт өкілдерінің саны артып келе жатқаны қуантады. Солай ары қарайда барлық еліміздің ұлт өкілдері ана тілімізді сыйлап, ардақтап, үйренуге өз күштерін салады деп ойлаймын.

Дана

13 Тамыз, 2020

Коронавирус індеті Қазақстан экономикасына да кері әсерін тигізді. Доллар 2 теңгеге қымбаттады. Қытайдан келетін тауар тоқтап, кәсіпкерлер банкрот болудың алдында тұр. Қытаймен арадағы жолаушылар тасымалына есік жабылды. » деп болжайды. Өйткені қара базардағы бизнесмендердің тауары таусылады. Бұл жағдай халықтың тұрмысына да әсер етеді. «Қамданған қапы қалмайды» дегендей, отандық денсаулық сақтау қызметкерлерінің ескертуіне құлақ асып, коронавирус мәселесіне өте сергек қарап, әуе, жол қатынасы арқылы барыс-келіс жасап жатқан шекаралас көрші елдермен, барлық алыс-жақын мемлекеттермен байланысымызды қатаң бақылау қажет. Сондай-ақ, шетелге шығып келген кез келген азамат қатаң медициналық тексеруден өтуі тиіс. «Шұғыл жағдай болмаса ел азаматтары шетелге шығуды әзірге шектей тұрғандары да жөн» деген дәрігерлер бұған ел тұрғындары түсіністікпен қарайтынына сенімді. Қалай айтсақ та, коронавирустің қазіргі екпіні бүкіл елді шошытып отыр. Қамданбасақ, болмас.

Фарида

13 Тамыз, 2020

Оте кунды, терен магыналы сойлеу. Президенттин мектептеги бастауыш сыныптардан казак тилине басымдык берилу керектиги туралы айтканы, оган коса орыс тилине ман беру, агылшын тилин 5-6 сыныптардан окыту жайлы айтканы унады. Билимди таза ана тилинде алган баладан гана улт жынды патриот шыгады.

13 Тамыз, 2020

Асель Касым-Жомарт Токаевтын айтылган пыкырымен келисем."Ана тил" газетыне берген сухбатын окып шыктым.Президентын созыне косыла отырып,барлык казакстандыктарды Карантин ережелерын катан сактауды сураймын.Осы жаман индеттен женып шыгатынымызга сенымдымын.Елымыз аман, журтымыз тыныш болсын!

Гулжан

13 Тамыз, 2020

Ел президентінің әр сөзінің жаны бар, қандай болсын жағдайда елмен бірге екендігі осыдан байқалады. Еліміз аман болсын!

Анастасия

13 Тамыз, 2020

Затронутые в интервью Касым-Жомарт Кемеловичем темы, являются актуальными на данный момент. Как верно отметил президент: «Эта эпидемия изменила лицо и жизнь не только нас, но и всего человечества во всем мире. Перед лицом серьезного заболевания самые развитые страны беспомощны. Мы все свидетели этого. Ведущие европейские страны - Соединенные Штаты, азиатские гиганты - Китай, Япония, Южная Корея и другие - похоже, застряли. И теперь мы не можем сказать: «Мы проигрываем борьбу с этой эпидемией, или правительство утратило контроль над ситуацией». Как известно, три больницы по инфекционным заболеваниям построены в Нур-Султане, Алматы и Шымкенте. Больницы в других регионах были оборудованы. Наши врачи имеют квалификацию для лечения пациентов. В наши дни люди в белых халатах борются с этой эпидемией днем и ночью. Государство выделило необходимые средства». Действительно, главой страны сделано все, чтобы остановить распространение инфекции, однако сами казахстанцы относятся к этой проблеме халатно. Не соблюдение санитарных норм, приводит к росту числа зараженных. Также был затронут вопрос о повышении значимости казахского языка в стране. «За тридцать лет ничего не было сделано для развития казахского языка», - отметил президент. Были озвучены четыре пути решения, с которым, думаю, каждый из нас согласен. Таким образом, поддерживая политику президента Касым-Жомарта Токаева, я прошу всех казахстанцев неукоснительно соблюдать правила, которые нам ежедневно твердят с экранов телевизоров. Берегите себя и будьте здоровы!

Қалампыр

13 Тамыз, 2020

Қайырлы күн! Президенттің айтқандарымен толықтай келісемін. Ел болып осы қиындықты жеңетінімізге толықтай сенімдіміз. Ана тілімізді өркендету əрбір Қазақстандықтың міндеті екені сөзсіз. Тіліміздің тұғыры биік, еліміз аман болсын!

Алмагуль Қасымханқызы

13 Тамыз, 2020

Президентіміз Қ.Тоқаевтың берген сұхбатын оқи отырып, бүкіл әлемде, елімізде жүріп жатқан пандемия індетінің таралуы одан сақтану жолдары қолға алынып, көптеген іс-шаралар, көмек қолы ұсынылды. Еліміз бір ауыздан осы дерттен аман-есен шығармыз. Тіл мәселесін қолға алуы қуанта түсті. Болашақта ұстаз ретінде тіліміздің өркендеуіне қол ұшымызды береміз. Жоғарыдай айтылған президентіміздің айтылған сөздерін қолдап іске асыруға шақырамын

Айжан

13 Тамыз, 2020

Аса құрметті Қасым-Жомарт Кемелұлы сіздің мақалада көтерген мәселе өте тақырыптардың бірі екені сөзсіз. Әсіресе ана тілі туралы ойыңыз. Халқымыз "Ана тілін білмеген ақылы жоқ желікбас" деп бекер айтпаса керек, ана тілінің қадір-қасиеті кез келген қоғамда өзектілікті жоғалтқан емес. Ұлт болып қалыптасумыздың ең қажет аспектісінің бірі тіл болса, сол тілімізді дамыту, орынды қолдану, атадан балаға қалған аманат ретінде қабылдауды санасына сіңірсек, ешқашан ұлттан тамырымыз ажырамасы хақ. Демек, ата тіліміздің мерейін асырып, мәртебесін көтеру сіз бен біздің қолымызда. Елімізге тынышьыш, халқымызға амандық тілейміз. Көк туымыз мәңгі көкте желбіресін

Гульнар Толеубаевна

13 Тамыз, 2020

Гульнар Мен Қасым - Жомарт Кемелұлының айтқан пікірлерімен толықтай келісемін, мемлекеттік тілі міздің дауына үлес қосу- жүрегі қазақ деп соққан әр азаматтың парызы, сондықтан мен ұстаз, әрі тіл маманы ретінде өз үйлесімді қосуға әрдайым дайынмың. Ана тілін жетік меңгерген азаматтар саны арта ғажап болар еді. Барша жастарды, барша Қазақстандықтарды ана тіліміз ді қастерлеп, қрметтеуге шақырамын.

Әймен Әнуарбек

13 Тамыз, 2020

Президент К.К. Токаевтын cухбаты қазақ тілінің мәртөбесін көтеріп бәріміз марқайып оте куандық. Отандастарымызға өте жақсы айтылған сөздері оте орныды. Мысалы, қазақ тілін білмеген азаматтар мемлекет қызметке және парламентке алынбау керек дегені. Өте орынды айтылғаны тойларды тоқтатайқ дегені. Біз барин қолдаймыз. Бірге болайық бауырлар.

Гульнар Толеубаевна

13 Тамыз, 2020

Мен Қасым - Жомарт Кемелұлының айтқан пікірлерімен толықтай келісемін, мемлекеттік тіліміздің дамуына үлес қосу - жүрегі қазақ деп соққан әр азаматтың парызы, соңдықтан мен ұстаз, әрі тіл маманы ретінде өз үйлесімді қосуға әрдайым дайынмын. Ана тілін жетік меңгерген азаматтар саны артса ғажап болар еді.

Нұржан Салауат

13 Тамыз, 2020

Бүгінгі күні тіл мәселесі жоғары деңгейде тұру керек. Тіліміз ұлтаралық тіл мәртебесіне дереу өтуі ел тұтастығының да кепілі. Қазақ елі жаппай тіліміздің дамуына үлес қосуы қажет, бар қазақшасымен сөйлеп тырысып аясын кеңейту керек. Балалардың барынша қазақша білім алуын қамтамасыз ету керек. Президентіміздің сөзімен толық келісімін!

Жаңақала аудандық мәдени-демалыс орталығы

13 Тамыз, 2020

Елбасымыз Қ. Тоқаевтың пікірі өте орынды. Қазіргі жаһандану заманында төл тілімізді тілге тиек еткені Президентіміздің ұлт жанашыры, тіл жанашыры екендігінің айғағы. Тіл-ұлттың жаны, рухы, оның бет-бейнесі. Тілін білмеген - түбін білмейді деп бекер айтылмаса керек-ті. Туған тілімізді құрметтеу барша қазақтың борышы деп білеміз. Тіліміздің мәртебесі асқақтай берсін. Біз біргеміз!!!

13 Тамыз, 2020

Елбасымыз Қ.Тоқаевтың пікірі мен барлық нұсқауларымен толықтай келісемін. Халқымыз үшін, еліміз үшін әрдайым маңызды шешімдер қабылдап, халықпен бөлісіп отырған тіл туралы сөздері тереңде,болашақ үшін өте маңызды мәселе. Еліміздің тілі ,діні,салт- дәстүрі қазақ халқының болашағы.Әр бір елім деген азамат,азаматшалар өз тілін құрметтеп,дамытып, ана тілін ардақтаса екен.Болашағымыз жарқын болсын десек тілімізді тал бесіктен түзеп,шұбарлатып сөйлемей таза ана тілінде сөйлеп,балаларымызды қазақша білім алып,өз елінде оқытып,елім деитін ел етіп тәрбиелеу керек.

Айбатыр

13 Тамыз, 2020

Қоғамды толғандырып отырған келелі мəселелер қозғалған. Президенттің салмақты ойлары əрбір азаматқа ой салады деп ойлаймын.

Көксу кітапханасышы Лашын Құмарқызы

13 Тамыз, 2020

Елбасымыз Қ.Тоқаевтың сұхбатын оқи отырып бүкіл ел бойынша,елімізде болып жатқан пандемияға қатысты нұсқаулықтары мен кеңестерін толықтай орындап,жақындарыма жанашыр болуға,балаларымды дерттен сақтауға талпынамын.Еліміз осы бір қиын кезеңнен өтіп,елім үшін,еліміздің болашағы үшін көптеген ойларды іске асырып,соның ішінде маңыздысы Елбасының қолға алған бүгінгі тақырыбы Тіл уралы тақырыбы маңызы тереңде, болашақ үшін басты тақырып болып отыр.Халқымыз ана тілінде сөйлеп, салт дәстүрін сақтап, болашақ балаларды қазақша оқытып, ана тілімізді құрметтеп,дамытуға тәрбиелесе болашағымыз жарқын болады деп сенемін.

Раушан

13 Тамыз, 2020

Кеш жарық, қадірлі ағайын! "Жұмыла көтерген жүк жеңіл" дегендей, Президентіміз Қасым-Жомарт Тоқаевтың "Ана тілі" газетіне берген сұхбаты осының айқын куәсі. Көкірек көзі ояу әр азаматтың таным-түйсігіне жеткізе айтқан. Пандемиядан сақтанудың бірден бір жолы - әрқайсымыз өзіміздің денсаулығымызға барынша жауапкершілікпен қарау болып табылады. Келесі бір келелі тақырып Тіл туралы болды. Иә, ардақты ана тілімізді өгейсітпей, босағадан төрге шығарып, құрметін арттырып, мерейін өсіретін де өзіміз. Оны да отбасынан бастағанымыз жөн.

"Ұлытау қызы"-Рахыш

13 Тамыз, 2020

Керемет ой толғау, пікір! ҚасымЖомарт Кемелұлын қолдаймын

Ғазиза Сауытбайқызы

13 Тамыз, 2020

Президентіміз Қасым-Жомарт Кемелұлының «Ана тілі» газетіне берген сұхбатындағы әрбір айтылған сөз маңызды. Барлығымыз бір адамдай біріксек біз барлығын женеміз. Ұлтымыздың басты байлығының бірі - ана тілі. Қазақ тілін дамыту мақсатында Елбасы өте орынды бағыт-бағдар ұсынып отыр. Біз Елбасымыздың бастамаларын қолдаймыз!

Әймен Әнуарбек

13 Тамыз, 2020

Президент К.К. Токаевтын cухбаты қазақ тілінің мәртөбесін көтеріп бәріміз марқайып оте куандық. Отандастарымызға өте жақсы айтылған сөздері оте орныды. Мысалы, қазақ тілін білмеген азаматтар мемлекет қызметке және парламентке алынбау керек дегені. Оте орынды айтып Президентіміз тіл туралы 4 негізгі мәселені көтергени еді. Біріншіден, қазақ тілінде сөйлеу мақтаныш болуы үшін қоғамда оған деген қажеттілікті арттырған жөн. Міқті басып осы айтқаны қуантты. Мемлекеттік қызметке, оның ішінде, халықпен тығыз жұмыс істейтін лауазымға тағайындау кезінде кәсіби біліктілігіне қоса, қазақ тілін жақсы білетін азаматтарға басымдық беру керек. Парламентте немесе баспасөз мәслихаттарында мемлекеттік тілде сөйлеп, пікір алмаса алмайтын мемлекеттік қызметкер ұғымы, ең алдымен, қазақ азаматтарының арасында – анахронизмге айналуға тиіс. Осыны біз 30 жыл бойы көтеріп жүрген едік. Екіншіден, біз қазақ тілін жақсы білетін өзге ұлт өкілдерін қолдауымыз керек. Оларды Парламентке, өкілетті органдарға сайлап, мемлекеттік қызмет жүйесіндегі жоғары лауазымдарға тағайындап. Мұндай азаматтар қазақ тілінің деңгейін ұлтаралық қолданыс дәрежесіне көтеруге көмектеседі дегені көп мәлелелерді шешуге ықпалын береді Үшіншіден, қазақ тілін қолдану барысында фонетикалық және орфографиялық қателер жіберіп алатын отандастарымызға түсіністікпен қарап, толеранттылық танытуымыз керек. Мұндай азаматтар жастарымыздың арасында да аз емес. Олардың талпынысын мазақ етпей, қайта қолдай түскеніміз жөн. Осы жерде латин алфавитіне еліміздің асықпай отетінің Касым Жомарт Кемелұлы таққа отырған кұнінен бастап айтып келе жатыр. Дүрыс айтылды, асығып көп рухани дүниелерден, ғылыми және әдеби шығармашылықтан айырлып қалуымыз мүмкін. Төртінші көтерген мәлселе ол телевизиялық және радио хабарларының сапасын арттыру қажеттігі. Мықты айтты Президентіміз: Бұл ақпарат өнімдері Ресей бағдарламаларының көшірмесіне емес, қайта қоғамдық ойдың қайнар көзіне айналуға тиіс. Арзан ойын-күлкіден гөрі, ұлттық идеяға қызмет ететін топырағымыздан тамыр алған төл бағдарламаларды молайту қажет. Өте орынды Президентіміздің айтылғаны: Пандемия кезіннде халықтын денсаулығы бірінші орында, сол себебтен тойларды уақытша тоқтатайық дегені. Экономиканы бүрінғі қалпына келтірүге 3-5 жылдай керек болады. Әлемдік экономикалық дағдарыс әледе бітпейді, созылып бара жатыр. Біз Президентіміз Касым Жомарт Кемелұлының айтқанымен толық келісеміз, барин қолдаймыз және баршамыз қойған мақсаттарды шешуге үлесімізді қосамыз. Бірге болайық осындай қиін кезенде бауырлар. М.Х.Дулати атындағы Тараз өнірлік университетінің профессоры, э.ғ.д., профессор Әймен Әнуарбек

13 Тамыз, 2020

Айналайын президент мырза әр ұлтты мысалға келтіріп не істейсіз өзіңіз және қарамағындағы министрлері мен мәжілістерінде қазақ тілінде сөйлесе халықтың бәрі сөйлеиді,қазақ айтады балық басынан шірейді дегендей өздеріңіз бастайтын.

Елеу

13 Тамыз, 2020

Пандемияның әрі таралуын тоқтату үшін пандемиядан сақтану ережелерінің орындалуын қатаң қадағалап, ережелурді орындамағандарға қатаң шаралар (айыппұл салу, уақытша оқшаулау) қолдану қажет.Өйткені олар өздерінің денсаулығына ғана емес, басқалардың да денсаулығына қатер төндіреді. Көшеге шықсаң 10 адамнан 2-3 адам ғана бетперде киіп жүреді, ал қалғандары мүлдем бетперде тақпайды немесе петпердесін иегіне киіп алған. Дүкендердег барлық сатушылар дерлік бетпердесіз, қолғапсыз жұмыс істеіді. Оларды қадағалап жатқан ешкім жоқ. Мемлекеттік тілге келсек, біріншіден, президент тек қазақ тілінде сөйлеп (баяндамасын жартысын орыс тілінде жүргізбей), тек қазақ тіліде сұхбат беруі тиіс (Қазақстандық орыстілді жуналистергеде), ал шетелдік журналистерге қай тілде жауап берем десе өз еркі.Екіншіден, барлық мемлекет қызмекерлері тек мемлекеттік тілд сөйлеуі және сұхбат беруі қажет. Мемлекеттік тілді білметіндерге 1 жыл уақыт беру қажет. Шет азаматтарының азаматтарының қазақ тілін жарты жылы үйреніп алғандары жазылып та, айтылып та жүр ғой. Үшіншіден мектеп бітірушілер мемлекеттік тілді білмесе, оларға аттестация берілмеуі тиіс. Төртіншіден, жоғарыда Жанар ханымның айтқанындай , ҰБТға орыстілді мектептер үшінде қазақ тілінен тест тапсыруын міндеттеп, қның нәтижесі есепке алынуы тиіс.

Елеу

13 Тамыз, 2020

Пандемияның әрі қарай таралуын тоқтату үшін пандемиядан сақтану ережелерінің орындалуын қатаң қадағалап, ережелерді орындамағандарға қатаң шаралар (айыппұл салу, уақытша оқшаулау) қолдану қажет. Өйткені олар өздерінің денсаулығына ғана емес, басқалардың да денсаулығына қатер төндіреді. Көшеге шықсаң 10 адамнан 2-3 адам ғана бетперде киіп жүреді, ал қалғандары мүлдем бетперде тақпайды немесе бетпердесін иегіне киіп алған. Қоғамдық көліктерде де сол жағдай. Дүкендердегі барлық сатушылар дерлік бетпердесіз, қолғапсыз жұмыс істеіді. Оларды қадағалап жатқан ешкім жоқ. Мемлекеттік тілге келсек, біріншіден, президент тек қазақ тілінде сөйлеп (баяндамасын жартысын орыс тілінде жүргізбей), тек қазақ тіліде сұхбат беруі тиіс (Қазақстандық орыстілді жуналистерге де), ал шетелдік журналистерге қай тілде жауап берем десе өз еркі.Екіншіден, барлық мемлекет қызмекерлері тек мемлекеттік тілде сөйлеуі және сұхбат беруі тиіс. Мемлекеттік тілді білмейтіндерге 1 жыл уақыт беру қажет. Шет ел азаматтарының қазақ тілін жарты жылда үйреніп алғандары жазылып та, айтылып та жүр ғой. Үшіншіден мектеп бітірушілер мемлекеттік тілді білмесе, оларға аттестат берілмеуі тиіс. Төртіншіден, жоғарыда Жанар ханымның айтқанындай , ҰБТға орыстілді мектеп түлектері үшінде қазақ тілінен тест тапсыруын міндеттеп, оның нәтижесі есепке алынуы тиіс.

Торғын Ғаби қызы

13 Тамыз, 2020

Президентіміздің сұхбаттын оқи отырып, ана тіліміздің болашағы зор екеніне көз жеткиздик. Осы айтылған, көтерілген мәселелер өз шешимин табады деген ойдамын. Осы индетти женип шыгатымыз деген сенимдемиз! Ол ушин барлық жасалып, айтылып жатқан кауипсиздик шараларын сақтауы міз керек!

Торғын

13 Тамыз, 2020

Президентіміздің сұхбаттын оқи отырып, ана тіліміздің болашағы зор екеніне көз жеткиздик. Осы айтылған, көтерілген мәселелер өз шешимин табады деген ойдамын. Осы индетти женип шыгатынымызга сенимдимиз! Ол ушин барлық жасалып, айтылып жатқан кауипсиздик шараларын сақтауымыз керек! Озиме президент миз айткан мына сөздер ұнады және қанаттан дырды. ШЫНЫМЕНДЕ Бұл дәуір - ақыл-ойдың, ғылым мен білімнің, еңбектің дәуірі! Билимди, еңбекқор адам қоғамда өз орнын табады!

Динара

13 Тамыз, 2020

Президентіміз Қасым-Жомарт Кемелұлының айтқан барлық сөздерин толық қолдаймын!Жас маман ретінде, ұстаз ретінде тилимиздин дамуына, елимиздин көркеюине бар кушимизди салып, барлық киыншылыктарды женип шығамыз!

Шәрбат Нугуманова Абай ауданы

13 Тамыз, 2020

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Ана тілі» газетіне берген арнайы сұхбатында қазіргі уақытта қолға алып, бірлесіп шешетін мәселелерді қозғады. Сол мәселелердің бірі тіл мәселесі. Тіл мәселесіне қатысты барлық пікірлермен толық келісемін. Өйткені, қазақ тілі біздің - болашағымыз. Өзіміздің жеке ұлт екеніміздің айғағы. Қоғам бір орнында тұрмайды,ол қандай жағдай болса да дамуы керек. Ал тіл мәселесі қашанда өзекті мәселе болып қала бермек..Сондықтан да «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» дегендей бәріміз жұмылып, бір қолдан жең шығарсақ, осынау қиын кезеңде бәрін жеңіп шығатынымызға кәміл сенемін.

Есбол Бозан

13 Тамыз, 2020

Өте дұрыс! Біз Сізді қолдаймыз Қасым-Жомарт Кемелұлы!

Гули Жахановна

13 Тамыз, 2020

Елбасының "Ана тілі" газетіне берген сұхбатын толық қолдаймыз.Қазақ тілі - біздің болашағымыз.Сондықтан тіл мәселесі қашанда өзекті мәселе. Бұл бірлесіп шешетін мәселе. Елбасының бастамаларын әрқашан қолдаймыз!

Nurbol

13 Тамыз, 2020

Саясатта біліктілігі жақсы шыңдалған. Мақалада айтылған бағыт шешімдерге үлкен алғыс. Өзбек ағайындардан алатын дүние көп, ол рас, қосылам.

Біржан

13 Тамыз, 2020

Өте орынды айтылған пікір деп есептеймін. Қазіргі уақытта өмір мен өлімнің арасында арпалысып жүрген халқымызға осындай жүрекке рух беретін мақала орынды жазылған деп ойлаймын. Бұл сұхбаттан Елбасымыздың көреген саясаткер, халқының жанашыр азаматы екеніне тағы да көз жеткізуге болады. Тіл мәселесіне де өте үлкен ықыласпен қарап, қазақ тілінің жете алмай жүрген 30 жылдық арманына бір қадам қалғанын түсінікті етті. Қазақстанның болашағы - тек қазақ тілінде екенін нақты атап өтті. Алдағы уақытта ауданымыздағы барлық мемлекеттік қызметкерлер Қасым-Жомарт Кемелұлының сөзіне құлақ асып, жиналыстар мен жиындарды тек қазақ тілінде өткізсе, халықтың да ұлттық тілге деген сүйіспеншілігі артады деп ойлаймын.

Салауатова Ақерке

13 Тамыз, 2020

Осы қиын - қыстау кезінде халқымызға бағыт-бағдар беріп,қолдау көрсетіп қана қоймай, еліміздің тыныштығын ,бейбітшілігін ойлап , алға жетелеп бізге күш-жігер беріп отырған Президетіміз - Қасым-Жомарт Кемелұлына ризашылығымызды білдіреміз. Абай атамыздың даналық ізімен жұртымызды тура жолға бағыттаған, қазақ тілі дара жол екенін тағы айқындап, ана тіліміздің тұғырын биікке көтеріп, ел дегенде езіліп, жұрт дегенде жұмылып еңбек еткен кемеңгер тұлғамыздың сөзіне толықтай келісеміз!

Бағдал Назболат

13 Тамыз, 2020

Президентіміздің сұхбатын оқып таныса отырып, бүгінгі таңдағы еліміздегі болып жатқан індеттің оңайға соқпайтынын Президентіміз тілге тиек етті бұған ат үсті қарауға болмайды. Қазағымыз айтады ғой сақсынсаң Алла сақтаймын дегендей айтылған сақтық шараларын қатаң ұстануымыз керек сонда ғана еліміз аман жұртымыз тыныш болады.Прездитентіміз Қасым-Жомарт Кемелұлы қазақ тілінің мәртебесін көтеруі барлығымыз марқайып бір қуанып қалдық. Дегенмен өзге тілдің бәрін біл өз тіліңді құрметте демекші Ана тілімізді құрметтеу керек. Әр бір қазақ қазақпен қазақша сөйлесу керек.

Шынар Тойлыбаева

13 Тамыз, 2020

Мақаланы ерекше зейінмен, зор ықыласпен, кеудені кернейтін мақтанышпен оқып шықтым. Атқарылған істен атқарылатын істер - көп, күрделі, маңызды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлының ел мүддесі үшін көтеріп отырған бастамаларына әрбіріміз қолымыздан келгенше қолдау көрсетуіміз қажет деп ойлаймын. Сын сағаттарда сан құбылып жатқан ДӘУІР КӨШІнен де қалып кетпеуіміз қаншалықты маңызды болса, ұлттық құндылықтарымызды да жоғалтып алмау соншалықты маңызды. Біз Президентімізді қолдаймыз! Біз Сізбен біргеміз!

Жандарал Рыскүл Байжұмақызы

13 Тамыз, 2020

Президентіміз Қасым-Жомарт Тоқаев "Ана тілі " газетіне берген сұхбатында пандемия, ел тағдыры, тарихы, қазақ тілінің мәселесіне тоқталды. Соның ішінде тілімізді сақтап, тарихымызды дәріптеу керектігін атап айтты. Қазіргі уақытта әлем түпкілікті өзгерістің алдында тұр, сондықтан білім мен ғылымға көңіл бөле отырып, тарихымызды, салт-дәстүрімізді сақтай отырып, алға ұмтылу керектігін ескертті. Зиялы өкілдердің бірі-оқушыға білім берген ұстаз ретінде Президентіміздің: "Бұл дәуір-ақыл-ойдың , ғылым мен білімнің, еңбектің дәуірі" деген сөзімен толықтай келісемін және бастамасын қолдаймын. Халықты ынтымаққа шақырып, жақсылыққа, ізгі амалдар жасауға, жастарды еңбекке, білім алуға, қатарының алды болуға тәрбиелеу, дұрыс жол көрсету- аға ұрпақ пен зиялы қауым өкілдеріне артылған міндет деп білемін. Сонымен қатар тіл мәселесіне бей-жай қарау, немұрайлылық таныту мемлекеттігіміз бен ұлттық қауіпсіздігімізге төнетін қатер екендігін ескерте отырып, қазір нағыз аз сөйлеп, көп іс тындыратын шақ , -деді. Бұл пікірмен жүрегі қазақ деп соққан әр азамат келісетіні сөзсіз. Мемлекеттік тіліміздің дамуына үлес қосу әрқайсымыздың міндетіміз және оны естен шығармауымыз керек. Бүгінде бүкіл әлем белгісіз дерттің алдында шарасыздық танытып тұрған қазіргі уақытта бұл індеттің кең таралу қаупі төніп тұрғаны белгілі. Президент бұл уақытта бізді құтқаратын сабырлылық пен темірдей тәртіп екенін өз сөзінде де айтып кетті. Сол себепті, карантин режимін қатаң сақтап, тазалық пен тәртіпке бойұсынғанымыз дұрыс. Осы орайда Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың сұхбаты халықтың бойына болашаққа деген сенім, әрбір қазақстандықтың бойына-күш, жүрегіне-қуат ұялата білді деп ойлаймын.

13 Тамыз, 2020

Президентіміз Қасым Жомарт Кемелұлының пікірі өте орынды, сонымен бірге қолдауына ризамыз. Әрине еліміздегі жағдай барлығымызға теріс әсерін бергені рас, дегенмен нәтижесі оң болатына сенуіміз қажет, дертті ел болып жеңе білсек, барлығы жақсы болады. Еліміз, тіліміз жоғалмаса, бар қиындықты жеңеріміз анық. Ауырмайық, өзімізді барынша сақтайық.

Жумабаева Нургуль

13 Тамыз, 2020

Сақтанғанды құдай сақтайды дейді ғой, еш уайымдамайық, ал дертпен күресіп жатқандарға амандық, саулық тілейік.

Еркінбек

13 Тамыз, 2020

Мемлекет басшысы Касымжомарт Кемелұлына алғысымды білдіремін. Айтқан ой тұжырымы өте дәйекті, халық болып жұмылып еңбек етуіміз қажет, ұлттық құндылықтарымызды сақтап қалсақ ғана ел боламыз.

Бақытгүл

13 Тамыз, 2020

Президент Қасым-Жомарт Кемелұлы берген сұхбатта қазіргі таңдағы өзекті мәселелер көтерілген. Солардың бірі-мемлекеттік тіл мәселесі. Қазақ тіліміздің өркендеуі, қолдану аясының артуы, мәртебесінің өсуі біздің қолымызда.

Аягуль Сабитовна

13 Тамыз, 2020

Біздің Президентіміз Қасым-Жомарт Кемелұлының "Ана тілі" газетіндегі сұхбатындағы көтерген мәселе, ойға қанымды. Қазіргі кезеңдегі халыққа қиындық көрсетіп отырған індеттен аман есен айығу. Сол себепті: әрбір азамат сақтық шараларын сақтау қажет. Тіл мәселесін қолға алуды көтергені қуантады. Біз ұстаздар қауымы мемлекеттік тіліміздің өркендеуіне қол ұшымызды береміз. Ана тіліміздің мерейін асырып, мәртебесін көтеру сіз бен біздің қолымызда.

Балжан

13 Тамыз, 2020

Ел президенті Қасым-Жомарт Кемелұлының осы сұхбатын толықтай қолдаймын. Президент ұлттық ана-тілімізді сақтап, өз тарихымызды терең дәріптеу жөнінде кеңірек айтып өтті. Сонымен қатар халқымызды осы қиын кезеңде ынтымаққа шақырып, жақсылыққа, ізгі амалдар жасауға,жас-өскелең ұрпақты еңбекке, білім алуға, дұрыс жол көрсету аға ұрпақ пен зиялы қауым өкілдеріне артылып отырған міндет екенін айтып өтті. Меммлекттік тілдің дамуына үлес қосу әр қазақстандық азаматтың міндеті екенін естен шығармауымыз керек! Елімізді жайлаған пандемия да халықты алаңдаушылыққа түсіргені рас. Президентіміз дәл қазіргі уақытта осы індеттің кең таралып жатқандығына алаңдаушылығын білдірді. Халықты сабырға шақыра отырып, карантин режимін қатаң сақтауға, тазалық пен тәртіпке бой ұсынуымызды ескертті. Осы орайда президентіміздің осы сұхбаты халықтың бойына болашаққа деген сенім, әрбір қазақстандық азаматтың бойына - күш, жүрегіне -қуат ұялатады деген сенімдемін. Барша қазақ халқына зор денсаулық тілеймін. Біріксек қана бұл індетті ьірге еңсеретінімізге сенемін!

Шугайп Амангуль

13 Тамыз, 2020

Қасым-Жомарт Кемелұлының дана, көреген, салиқалы саясатының арқасында Қазақстанымыз әлі талай қиындықтардан аман - есен шығып, дүниежүзі таныған абыройлы елге айналатыны сөзсіз. Мемлекеттің қойнауында тұрған қазақ тілінің мәртебесі әрқашан биік тұруы керек. Қасым-Жомарт Кемелұлының қозғап отырған тіл туралы мәселесі өте өзекті, терең тақырыптың бірі, сол себептен тіліміздің кіршіксіз таза болып сақталуы, әрбір қазақ азаматының міндеті. Елбасымыз алдағы уақытта да, халқымызбен бірге, мемлекетімізді жаңа биіктерге, жаңа белестерге жеткізетініне кәміл сенеміз!!!!

Иманбай Гүлбақыт

13 Тамыз, 2020

Қасым-Жомарт Кемелұлының "Ана тілі" газетіне берген сұхбатында қозғалған өзекті мәселенің бірі - мемлекеттік тіл мәселесі. Тіл - қазақтың жан дүниесі, рухани негізі, ел еркіндігі мен ұлтты танытатын басты белгісі болып табылады. Олай болса, мемлекеттік тілдің аясын кеңейту жолында әрқайсымыз өзіміздің азаматтық міндетімізді атқаруымыз керек.

Қарлығаш

13 Тамыз, 2020

Біздің Президентіміз Қасым-Жомарт Тоқаев еліміздің қамын ойлайтын кемел тұлға. Мемлекет басшысы қазақ тілінің дамуына зор үлес қосатынына сенемін. Бүкіл әлемді жаулап алған індет тез қайтып, барлық жоспарлар жүзеге асады деп ойлаймын. Тәуелсіз мемлекетте бақытты өмір сүре берейік. Еліміз аман, жұртымыз тыныш болсын!

Алданыш

13 Тамыз, 2020

Президентіміз Қасым-Жомарт Кемелұлы "Қазақ халқының тағдыры тарих таразысына тұр" - деді. Ол алыстан орағытпай, жағдайдың күрделі екенін ашық, ашып айтып отыр. Той құмай, ой қуып, тілімізді қоғамдық қажеттілік етіп, үйренушілерге күлмей, керісінше қолдау көрсету керек деп айтқан сөздерімен толықтай келісемін. Мемлекетімізді осы бір қиын кезеңде өзіміз, яғни "қазақтар" қолдап, қорғауымыз керек. Тек бірігіп, бірге болған жағдайда ғана туындаған бар қиыншылықты жеңгеміз деп сенемін!! Баршаларыңызға мықты да, Абай болыңыздар деп тілеймін!!!

Bahodir Turg`unov

13 Тамыз, 2020

«ХХ ғасырдың бас кезіндегі аз ғана халықтан қазір Орталық Азиядағы ең үлкен ұлтқа айналды». Отдавая должное признаниям уважаемого президента братского Казахстана об узбеков, хотел бы напомнить, что узбеки в начале ХХ века не были немногочисленным народом. Потому что немногочисленный народ не смог бы господствовать над целым регионом Средней Азии в весьма продолжительном периоде истории до русского завоевания; не имел бы свои государственные образования, в том числе Хивинское, Бухарское и Кокандское ханства в последный период; не создал бы такую мощную литературу, науку, культуру, исскуства… с бесчисленными письменными источниками; не создали бы первую в Центральной Азии национальную полиграфию, прессу, кинематографию, драматургию, театр, университет…; не противостояли бы русским завоевателям, защищая весь Среднюю Азию, не восстали бы против них, и не создали бы первые политические движения за независимость (джадидизм); не создали бы после октябрьской революции вооружённую национально-освободительную движению за независимость Туркестана…

БИЖАН

13 Тамыз, 2020

Елбасы Қ. К. Тоқаев осы сұхбаты арқылы көптің көкейінде жүрген сауалдарға жауап беріп, күрмеуі әлі шешіле қоймаған біраз мәселелерді талқыға салды. Жаһандық пандемияға айналған індеттен бастап, мемлекеттік тілімізді тұғырына қондыра алудың, қазақи құндылықтарымызды сақтай отырып, еңбек пен білімге көшудің жолына бағыт – бағдар сілтеді. Осы Президентіміздің сөзін негізге ала отырып, оған өз тарапымыздан белсенді ат салысу әрбіріміздің міндетімізге айналуы тиіс. Әсіресе, адамның түрі мен жасына, қызмет істейтін саласына қарамайтын короновирус дертінің бүкіл адамзатқа төндіріп тұрған қаупі зор. «Адам – мемлекеттің басты қазынасы» десек, әрбіріміздің қауіпсіздік шараларын сақтауымыз мемлекет үшін, жақындарымыз үшін абзалырақ. Үлкен мәселенің екінші бір түйіні – тіл мәселесін өзек етуі. Көп тіл білгенді кем қылмайтын еліміз үшін мемлекеттік тілдің орны ерекше. Елбасының осы орайда, мемлекеттің тілдің дамуы мен қолданыс аясының кеңеюіне мемлекеттік тілді жақсы меңгерген азаматтарға қарата айтуы бекер емес. Демек, мемлекеттік тіліміздің мәртебесін биіктетіп, оның қай салада болмасын кеңірек етек жаюына әрбіріміздің қосар үлесіміз бар. Ол үшін мемлекет басшысы айтқан барлық игі іс – шараларды қос қолдап қолдаған жөн. «Заманға сай адамы» демекші, заманның озық технологиясынан қалыс қалмайық деп, адами құндылықтарымыз: ұят, ар, намыс жоғалтып бара жатқандаймыз. Осынау бір түйінді мәселені қадау еткен Президенттің әсіресе, зиялы қауым өкілдеріне қаратып айтылған сөзін біздің де ескергеніміз дұрыс. Жастарды қоғам тәрбиелейді десек, ұлттық арналар мен төл туындыларымыздың жетілуін қадағалап қана қоймай, ұлттық құндылықтар тұрғысынан заманға сай еңбек ету, Абай айтқан кемшіліктерді түзеп халық алғысына ие бола алатындай дәрежеге жетуіміз керек деген ойдамын. Жалпы ел болайық десек, елбасының жүргізіп келе жатқан саясатына қолдау білдіріп қана қоймай, оны іс жүзіне асыра білудің жолын бірге жасауымыз қажет деген ойдамын. Ол үшін білім мен қатар, ерік – жігер, адал еңбек пен намысқойлық қасиеттердің қалыптасуына жол берген дұрыс. Ол әрбіріміздің өз қолымызда.

Құрметбек Сансызбайұлы. Талдықорған қаласы.

13 Тамыз, 2020

Президентіміз Қасым-Жомарт Кемелұлына үлкен алғыс айтамын! Мықты саясаткер, еңсесі биік Тұлға, ел азаматы екенін жан-жақты тұжырым ойларымен нақты дәлелдеп көрсеткен салиқалы сұхбат болған екен! Оқырмандарға да, халыққа да, зиялы қауым өкілдеріне де түсіне білсе түп тамырынан таратып айтқандары көңілге өте қонымды. Елінің де елжұртының да көкейіндегі көптеген сұрақтарына дайын жауап болғаны ашық екі көрініп тұр. Тек БАҚ-ы арықарай әр сөзіне талдау жасап халыққа әлі де жеткізуге ат салысса тамаша болары анық.

Олжас Жолдыбай

13 Тамыз, 2020

Кымбатты Президентимиз биз СИЗГЕ сенемиз. Озбек журты Оз басшыларын сынамайды, унеми колдайды, мактаныш етип айтады . БИЗ КИМНЕН КЕМБИЗ, БИЗДЕ СИЗДЕ КОЛДАЙМЫЗ. ЖАРАТКАН СИЗГЕ ЖАР БОЛГАЙ . КАЗАГЫМ АРДАЙЫМ ОЗИНИЗБЕН БИРГЕ. МЕМЛЕКЕТ ИРГЕСИ МЫКТЫ БОЛСЫН. КАЗИР ЗАМАН ЛЕБИ ГЫЛЫМГА, БИЛИМГЕ БУРЫЛДЫ. БИЗ ОНЫ БУГИНДЕ СЕЗИНУДЕМИЗ. ТАУЕЛСИЗ КАЗАК ЕЛИНИН ОРКЕНДЕУИ ЖОЛЫНДА БАР КУШ ЖИГЕРДИ САЛУ КАЖЕТ. АЛ АНА ТИЛИМИЗ "QAZAQ tilin" ДАМЫТУДЫ КЕЗЕН КЕЗЕНИМЕН ИСКЕ АСЫРУДЫ ЖАНЕ БАРЫНША КОЛДАЙТЫНЫНЫЗДЫ СЕЗИНДИК. ОСЫ БЕТТЕН ТАЙМАУ КЕРЕК. АСИРЕСЕ МЕМЛЕКЕТТИК СЕКТОРДА КАЗАК ТИЛИН БИЛЕТИН ОЗГЕ АЗАМАТТАРДЫ КОЛДАУДЫ АЙТКАНЫЗГА РИЗАМЫН. СОНЫМЕН КАТАР "УЛТ БАСЫЛЫМЫ АНА ТИЛИ" СУХБАТ БЕРГЕНИЗДИН ОЗИ ТИЛДИ СЫЙЛАУ ДЕП БИЛЕМИЗ. АЛ ЭКОНОМИКАНЫ ДАМЫТУДА НАКТЫ ОЙЛАРЫМ БАР ДЕГЕНИНИЗ КОНИЛ КУАНТАДЫ. ЖАРАТКАН ЕЛИМИЗ БЕН ОЗИНИЗГЕ ЖАР ЬОЛСЫН, КУШ КУАТ БЕРСИН.... АЛГА QAZAQ ELI ALEMNIN LIDERI BOLSYN!!!!

ANA TILI №40

30 Қыркүйек, 2020

Жүктеу (PDF)

Редактор блогы

Жанарбек Әшімжан

Бас редактор