Тіл мен тұлға

Терминтану ілімінің хас шебері

Өмірзақ Айтбайұлы, А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері, ҰҒА-ның академигі «Қазақ тілінің сөз байлығын Абай мен Ахметтен асып игерген, оның әрі мен нәрін ашқан, керегіне жарата білген, бар қасиетін терең…

ҰЛТЫНЫҢ ТІЛІН ұлағаттап өткен…

«...Жанаш Нұрмаханұлының есімі «Ана тілі» оқырманына жақсы таныс деп білемін. Ол осы басылымды алғашқы санынан бастап, өзі өмірден өткенше қолынан түсірмей оқып өтті. Ұлағаты мол мақалаларын тұрақты жазып тұрды... Әкемнің бақилық болғанына,…

Парасат. Ғалым, этнограф Жәрдем Кейкин зерттеуінің мән-маңызы

Әрбір этностың мәдениеті мен бар болмысы оның тілі арқылы сақталатындығын тарихи-рухани дереккөздер дәйектейді. Сол мағынаны тіл арқылы ашу «мәдениетті танудың кілті» ретінде қазіргі ұрпаққа дәстүрлі мәдениетті танытады. Ол кілт тілде…

Ел намысын ойлап еді…

Ана тіліміз туралы толғанып, оның бүгінгі және келешектегі тағдырына ой жібергенде көз алдымызға тіл жанашыры, қазақтың қайраткер азаматы, өзімнің інім Шайсұлтан Шаяхметұлының жарқын бейнесі келеді. Белгілі қоғам және мемлекет қайраткері…

Ғұмырын тілді зерттеуге арнаған

Профессор Құдайберген Жұбановтың еңбектері неге мектеп оқулықтарына енгізілмей келеді? Бүгінгі күні қазақ сыныптарына арналып екінші, тіпті үшінші рет өңделіп, қайта басылып үлгерген қазақ тілі оқулықтары ішкі мазмұндық жағынан да, сыртқы…

Тарихи атау және тағылым

Кеңес Одағының құрамында болған кезімізде ұлт мүддесін айтқандардың бәрі «ұлтшыл» атанып, қуғын-сүргінге түскенін әлі ешкім ұмыта қойған жоқ. Ал бүгін, Құдайға шүкір, тәуелсіз елміз, өз еркіміз өзімізге тиді. Ұлт тағдырын айтсақ та, тіл,…

Ахмет Байтұрсынұлы және қазақ терминологиясы

Қазақ тіл білімінің, оның ішінде ғылыми терминологияның қалыптасуы мен дамуы туралы сөз қозғағанда, алдымен Ахмет Байтұрсынұлының есімі ойымызға оралады. Себебі – қазақтың ұлттық ғылым тілінің, терминологиялық қорының дамып, қалыптасуының…

Ана тілін ардақтап, ұлтын ұлықтаған…

Рахманқұл Бердібай (02.12.1927 – 03.04.2012) 1927 жылы 2 желтоқсанда Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан ауданының Ихан кентіне жақын Көкіш ауылында өмірге келген. Ащысайда орта мектепті бітіріп, Түркістан педагогикалық училищесінде оқиды.…

Ғылым көгінің жарық жұлдызы

«Тіл және тұлға». Газетімізде бұрыннан бар бұл айдар бұдан былай жиі көрініп тұрмақ. Мақсат – қазақ тіл ғылымына өлшеусіз еңбек сіңірген танымал тұлғалар жөнінде жазылған мақалаларды жүйелі жариялап тұру. Осы іспетті жарқын істі…

Шәкіртім шыққан ғылым шыңы

Қатардағы аспиранттан Ұлттық академияның академигіне дейінгі дәрежеге көтерілген, филология ғылымдарының докторы, профессор Кәрімбек Құрманәлиевтің ғылымдағы алған асуы мен жеткен биігіне сүйсіне отырып, білім мен ғылым саласында аянбай…

ҚАЗАҚТЫҢ ӘДЕБИ ТІЛІ академик Рәбиға Сыздықованың еңбектерінде қалай зерттелді?

Қалай десек те, ауыспалы кезеңдердегі күрделі өзгерістер өтіп, ана тіліміздің биік көркемдік өлшемдері өзінің дәстүрлі эстетикалық, поэтикалық құндылығы мен әдеби тіл нормаларынан айырылмақ емес. Осы ретте қазақтың мақтан тұтар қайраткер…

Бабалар тілін барлаған ғалым

Бүгінде дүниеден озғандары бар, арамызда жүргендері бар – жастары 80-90-дардан асқан кейбір танымал тұлғалардың өмір жолдары халқымыздың соңғы жүз жыл барысындағы тұтас тарих беттерінің әр жерге үзіліп түскен парақтары сияқты. Сондай…

Тілдің жайын тіліп айтқан…

Асылы Османды жұртшылыққа таныс­тырып жату артық болар. Асылыны білмейтін, «Ол кім еді?» дейтін қазақ жоқ шығар. Әйтсе де, өмірдерегін қысқаша айта кеткенді жөн көрдім: Асылы 1941 жылы Оңтүстік Грузияның Азалкалак ауданының Хавет ауылында…

Рухы биік елдің уығы да берік

Біздің тарихымызда қыспақ көріп, ауыр күйге түскен қазынамыздың бірі – тіліміз еді. Тәуелсіздік алғаннан соң туған тілдің тұғырын бекітіп, мемлекеттік дәрежеде мәртебесін өсіру үшін, тіл мәдениетіне халықтың назарын аудару мақсатында «Қазақ…

Парасат биігінен ой толғаған ғалым

Қазақ әдебиетінің тарихын түптен тартып түгендеуге, зерттеуге, жазысуға атсалысқан қазақ ғалымдары аз болған жоқ. Әсіресе, туған әдебиетіміздің туын көтерген Алаш арыстары осынау игі мақсат жолында аянбай еңбек етті, тер төкті. Бірақ…