Таным

Әшекейлер әлемі

Алматыдағы Мемлекеттік орта­лық мұражайда «Fashion Jewelry» зергерлік бұйымдар мен әшекейлер көрме-жәрмеңкесі өтті. Халықаралық көрмені ұйымдастыруға «Аэкспо» көрме компаниясы мұрындық болды. Қала тұрғындары мен қонақтары бұл күндері…

Ұлар

Ұлар тауықтектестер тобының қырғауылдар тұқымдасына жататын дене тұрқы біршама ірі құс. Оның бойының биіктігі 60 сантиметрдей, ал салмағы 2-3,6 келіні тартады. Ұлардың сыртқы түрі күркетауыққа ұқсас болғандықтан, кейде оны «тау күркетауығы»…

Ер қаруы болған бес қаруға не жатады?

«Ер қаруы – бес қару» дейді халық мақа­лында. Ер жігітке сын сағатта қару болған жарақтар ел аузында түрліше аталып жүр. Алыстан шолып, аңдысуға немесе бетпе-бет келіп, алысуға байланысты қару түрлері де әртүрлі болғаны белгілі. Профессор…

«Қызыл кітап»

«Қызыл кітап» деген сөз тіркесі ғылымға 1966 жылдан бастап енді. Осындағы «қызыл» деген сөз «қауіп төніп тұр» деген адамзат баласына ескерту ұғымын білдіреді. «Қызыл кітаптарға» жер бетінде жойылып кету қаупі төнген және сирек кездесетін…

Құндыз

Халқымыздың сан ғасырлар бойы тұрмыс тіршілігінде және дүниетанымдық ұғымында құндыз елеулі орын алатындығын халық ауыз әдебиетінің түрлі салаларында сақталған ұлттық ұғымдардан айқын байқауға болады. Ежелгі көшпенді тұрмыс салтымыз бен…

Мифологиялық атаулар: халықтық таным тағылымы

Тіл – қарым-қатынас пен танымның құралы ғана емес, тіл – ұлттың мәдени коды. Тілдің жәрдемінсіз белгілі бір халықтың мәдениетімен танысу, оқып-игеру, байыптау мүмкін емес. Тіл арқылы ұлттың қазіргі кездегі менталитетін, байырғы кездегі…

Ектім егін – жидым өнім

Көктем – кетпені сайлаулы, шығыры майлаулы диқан қауымының жер жыртып, егін салуға асығатын мезгілі. Қазақтардың ертеден-ақ мал шаруашылығымен қатар отырықшылық өмірге бейімделіп, жер жайын түсініп, егін салғаны ежелгі тарихтан белгілі.…

Үшқұдық атауында не сыр бар?

Қазақтың кең-байтақ даласында үш санымен келетін жер атаулары (топонимдер) көптеп кездеседі. Мәселен, Үшарал (қала), Үшбұлақ (өзен), Үшаша (ауыл), Үшқоңыр (ауыл), Үштау(тау), Үшқара(тау), Үшкөл (көл), т.б. (далее…)

Төрт түлік бақтым – теңселе бастым

Қазақтың ішсе – асы, кисе – киімі, мінсе – көлігі, тұтынса – бұйымы, берсе – сыйы, дауласа – құны болған төрт түлік мал көшпенділер тіршілігінің тінін құраған, өмір салты мен дүниелік танымында зор маңызы болған. (далее…)

Сүлік – сиқырлы емші

Халқымыздың бағзыдан келе жатқан сөз саптауларында «сүліктей сұлу», «сүліктей жұтынған», «сүліктей қаракөк немесе сүлікқара», «сүліктей сорды», «сүліктей жылтыр» дейтін ауыспалы мағынадағы тіркестер кездеседі. Сүліктің жып-жылтыр,…

Айдабол қайта пайда бол

СЕРІЛЕРДІҢ ТҮНГІ СЕРІГІ Ай Жердің табиғи серігі. Қашан, қалай пайда болғаны туралы сан түрлі болжам бар. Қазақ Ай мен Күнді қосып айтады. Кейбір ертегілерде бір-бірінің бетін тырнаған бақталас арулар ретінде сипатталады. Десек те, Айдың…

Қолтырауын көрсетпес қалтырауын

 1.ЖАНРДА ЖҮРГЕН  ЖОРҒАЛАУШЫ Газетте жүрген жылдары репортаж, очерктің түбін түсірдік демесек те, біраз жеріне бардық-ау. Халықаралық шолу деген бізден қалды. Суреттеме мен фотоның астындағы текстовка – күнделікті жанрымыз еді. Қазақ…

Судың сырын білеміз бе?

Су адамның өмір сүруіндегі негізгі атрибуттың бірі. Сусыз өмір жоқ. Өйткені адам өмірін қамтамасыз етудің бүкіл жүйесі суды пайдаланатын технологияларға негізделген. Атамыз қазақ «судың да сұрауы бар» деп жатады. Біріккен Ұлттар Ұйымының…

Әбу Насыр Әл-Фараби өмірбаянына жаңа қисын

Даңқты жерлесіміз, Аристотельден кейінгі Екінші Ұстаз атанған ұлы ғұлама Әбу Насыр әл-Фараби туралы Отырар мемлекеттік археологиялық қорық-мұражайы дерегінде былай деп жазылыпты: «Алғашқы сауатын туған жерінде өз тілінде ашқан ол 12-16 жас…

«Жібекпен қызыл гәріс белін буған…»

Сәукеле, бөрік, камзол, қамажай көйлек, шапан, кимешек, тағы да басқаларын ұлттық киімдеріміз деп танысақ, қазақты дүйім елге ертеден ерекше етіп көрсеткен тағы бір дүние, бұл – белдік. Қазақтың ұлы ғалымы Шоқан Уәлихановтың айтуынша:…