• Тарих
  • 22 Қыркүйек, 2010

Күш атасы - Қажымұқан

Автор жайлы. Қалиәкпар Көшкімбайұлы Әміржанов 1926 жылы Омбы облысының Шарлақ ауданындағы Киров ауылдық кеңесіне қарасты Қаратомар ауылында туған. Балалық шағында құрбы-құрдастары қатарлы мектепте оқып, білім алды. Есейген кезінде туған ауданында әртүрлі жұмыстарда істеді. 1949 жылдан бастап Қ.Әміржановтың қызметі Қазақстанмен, оның ішінде Ертістің Павлодарға қарайтын өңірімен тығыз байланысты болды. Мұнда ол он жылдан аса мәдениет саласында бел шеше еңбек етті. Әуелі қалалық атқару комитеті мәдениет бөлімінің меңгерушісі, содан кейін облыстық мәдениет басқармасы бастығының орынбасары лауазымдарында қызмет атқарды. Бұл жылдары, тоталитарлық жүйе дәуірлеп тұрған кезде, халқы жағынан орыстілділер басым Ертіс өңірінде қазақтың ұлттық мәдениеті мен өнерін дамытуға ұйытқы болды. Атап айтқанда, қазақ жастары көркемөнерпаздығының серпілісі, қазақ тілінде кітап оқушылар конференцияларының өткізіле бастауы – осы тұс. 1959-1963 жылдары Қ.Әміржанов Ленинградтағы (қазіргі Санкт-Петербург) жоғарғы кәсіподақтар мектебінде оқыды. Оны ойдағыдай бітірген соң жолдамамен Алматыға келді. Мұнда ол әуелі Қазақстан кәсіподақтары кеңесі мәдениет бөлімінің инспекторы, ал 1965 жылдан бастап 1984 жылға дейін мәдениет қызметкерлері кәсіподағы республикалық комитетінің төрағасы, 1984 жылдан 1988 жылға дейін республика мәдениет қызметкерлерінің кәсіби мамандығын жетілдіру институтының директоры болды. Қ.Әміржановтың мә­дениет мәселелері жайында жазған мақалалары облыстық, респуб­ликалық, одақтық баспасөзде әр кезде жарияланған. Өзінің балалық шағында бірге дойбы ойнау бақытына ие болған даңқты палуан Қажымұқан Мұңайтпасов және оның ұрпақтары жайында жазған естеліктерінің толықтырылған нұсқасын оқырмандар назарына ұсынғанды жөн көрдік. Зейнолла ӘЙТІМОВ, ғалым-журналист, Қазақстан Журналистер одағы ардагерлер кеңесінің төрағасы

Қара күште әлі ешкім жоқ сенше биік шырқаған, Өнерге де өзгелерден жақын ең ғой бір табан, Рух қашып бара жатыр өзің өскен қырқадан... Бүгін мені қайта көтер жарты ғасыр өткен соң, Қанатсызды мойындамас мінезіңмен бұрқаған. Сол бір салтың тірі тұрса, тұрар әр кез ұлт аман, Қазақтың бас бұлшық еті, құлагер төс, піл табан... Мұхтар Шаханов Қазақ халқының мақтанышы, аты аңызға айналған Қажымұқан Мұңайтпасов жа­йында көптеген естеліктер, көркем фильм, хроникалық киноленталар бар. Ол кісімен кездескен адамдар айтып жүрген аңыз-әңгімелер де аз емес. Кейінірек шыққан Ғазизбек Тәшімбаев құрастырған «Күш атасы» жинағындағы («Қазақстан» баспасы, Алматы, 1990 ж.) естеліктерде оның палуандыққа қандай қиын жолмен келгені, бүкіл Еуропа, Америка, Азия халықтарына өзін қазақтан шыққан тұңғыш палуан екенін көрсеткені тәп-тәуір берілген. Оның ішінде Қазбек Сүлейменовтің «Палуанның балалық шағы», Дихан Әбілевтің «Алыптың ақ батасы», Әуелбек Қоңыратбаевтың «Өз аузынан естігендерім» бар. Қадыр Мырзалиевтің «Бұлшық еті даланың» өлеңіндегі: «Сайын далаң – өзің анаң, өз әкең, Сол далаға тартпай туған аз екен. Осындай ұл таба алам дегендей, Тапқан сені қазекең», – деген шумағы кімді болса да бір тебірентіп тастайды-ау. Сәкен Сейфуллин­нің «Қажымұқан», Сырбай Мәуленовтің: «Ұл тартып туса игі енді өзіңе» өлеңдеріндегі теңестіру, сипаттама, тірі адам түгілі, өлген аруақтардың өзін бір аунатып тастайтындай. Қажекеңнің тек білек күш иесі ғана емес екенін, оның парасатты, ойшыл, намысшыл, зейінді адам болғанын бір ғана автор (Ж.Бектұров. «Күш атасы», 248-б.) жазбайды, оны бәрі өздерінің естеліктерінде дәлелдеп келтіреді. Талиға Бекқожина «Әншілігі де бар еді» деген әңгімесінде: «Көпшіліктің сұрауы бойын­ша Қажекең қолына домбыра алып, қоңыр дауысымен шырқай жөнелді: Атандым Қажымұқан бала жастан, Ішінде империяның болдым асқан, Кешегі Омскінің қаласында Құлаттым қырық палуанды бір шалмастан», – деп жазады. Бұл шумақ Қажекеңнің әншілігін, шы­ғармашылық өнерін байқатса, «Ал қазақтың қара сөзін мақалдап, мәтелдеп сөйлегенін, соның үлгісін мен Қажекеңнен көрдім» дей отырып, Ә.Қоңыратбаев: «Әттең, ол кісінің сөзін магнитофон лентасына да түсіре алмаппыз», – деп өкінішін білдіреді. Маркс Қазыкеновтің Бәтима апайдың (Қажекеңнің бірінші әйелі) өз аузынан жазып алған Қажекең туралы әңгімесі маған өте ұнады. Себебі өз басынан кешкен өмір шындығы, жұртшылыққа аттары әйгілі болған, сол уақыттағы палуандардың дұрыс берілген мінездемелері, қай жылдары, қай жерде күрескені – тарихи шындық. Бәтима апай Қажымұқанның 1914 жылы Вестергад Шмидтпен Нижний Новгородта кездескені жөнінде: «Шмидт тәжірибелі палуан ғана емес, сонымен бірге пайда іздеген алаяқ ретінде де танылған болатын. Бұл кездесудің өз пайдасына шешілмейтіндігіне көзі жеткен ол Қажымұқанмен тек жеке жүлде үшін күресетінін мәлімдейді. Жүлдені 100 сомға бағалайды. Қалтасында ақшасы жоқ, амалы таусылған Қажымұқан жиналғандардан көмек сұрайды. «Топ ішінен екі жас жігіт шығады да, төрешіге 100 сом ақша тастайды. Олар Нұрлан және Абдолла Есбергеновтер еді» дейді. 1970 жылдары болуы керек, белгілі жазушы Зейін Шашкиннің үйінде бір фотосуретке көзім түсті. Қарасам, ортасында еңгезердей, бұлшық еттері бұлтылдаған, жалаңаш, жалғыз шолақ дамбалмен тұрған Қажекең, ал екі жағында біреуі орысша (еуропаша), екіншісі кавказша, басында ақ сеңсең бөрік, әдемі, сол уақыттағы модамен киінген екі қазақтың жас жігіттері. Үй иесі Мариям жеңгемізден «Мына жігіттер кім?» деп сұрасам, «Бұ­лар: Абдолла – менің әкем, Нұрлан – әкемнің інісі, семейліктер. Н-Новгород жәрмеңкесіне барып жүр­генде Қажымұқанмен кездесіп түскен суреттері» деді. Бәтима апай айтқан Нұрлан мен Абдолла осы фотосуреттегі жігіттер болып шықты. Олардың сондай ерлік, азаматшылық жасағанын «Күш атасы» кітабынан оқып білдік. Сол «Күш атасында» (15-29-б.б.) Қажымұқанды көрген, білгендердің ішінде ең ма­ңыздысы – Бәтима апайдың естелігі және оны жазып алған Маркс Қазыкеновтің зор еңбегі. Осы «Күш атасы» кітабының кіріспесінде Ғазизбек Тәшімбаев: «Қажымұқанның замандас­тары, ол кісіні көзімен көргендер азайып барады. Көпшілігін (көргендердің – Қ.Ә.) көре алмай қалдық», – деп өкінеді. Бірақ осы уақытқа дейінгі Қажымұқан жөніндегі шығармалар – Қ.Әбдіқадыровтың «Қа­жы­мұқан» кітабы, М.Танекеевтің 1964 жылғы зерттеу еңбегі, Ә.Бүркітбаевтың деректі повесі – келесі ұрпаққа үлкен мұра. Қажекеңді көрмегендердің бірі Тұманбай Мол­дағалиев: «Бөліп берген олжасын бар адамға, Алғыс алып анадан, ағадан да. Қажекеңді көргендер бақыттырақ, Көрмей қалған біздерге қарағанда», – деп өкінішін білдіреді. Дұрыс қой. Ал біздің міндетіміз – көрген, білгендерімізді жариялап, айтып кету. Сол көргендердің, Омбы жағындағы Қажекеңнің отбасымен араласып жүргендердің біреуі мен едім. Алғаш көргенім Мен Қажекеңді 8-11 жасымда көргенмін. Ол кезде Омбы облысындағы Шарлақ (бертін Дробышев, Нововоршавка) ауданындағы Қаратомар ауылында тұратынбыз. Қажекең әр уақытта сондағы Г.Дмитров атындағы колхозда орналасқан ауылдық кеңестің сессиясына бір топ белсенділермен бірге келіп жүретін. Еліне бара-келе жатқанда жолшыбай түсетін жері – менің әкемнің үлкен ағасы Аманжолдың үйі. Еш уақытта жалғыз жүргенін көрмедім. Бір келгенде қасында басқалармен бірге Құдайберген ақын (Иса ақынның ұстазы) немесе Төлеш әнші, тағы басқалары жүретін. Бір келгенінде суық тиіп, сыздауық шыққан екен. Келісімен: «Әй, Аманжол, бір әлді жігіт бар ма ауылда, мына сыздауықтың іріңін сығып алатын» дейді Қажекең. Әлді жігіт деп Сейсенбайдың Шайқысы шақырылады. Шайқы Алматыдағы атты әскерлер эскадронында әскери борышын өтеп келген-ді. Палуан шалқасынан жатып, Шайқы күректей ала­қанымен сыздауықтың маңайын басып отырса керек. Бұл қимыл Қажекеңе ұнамай басын көтеріп: «Мен саған қатты бас дедім ғой!» – деп ақырғанда, Шайқы жалаң аяқ, жалаң бас үйден қашып шығады. Артынан жеңгелері Шайқыны көргенде қалжыңдап: «Сен Шайқы немене гүжілдеп отырсың, әнеукүні палуанның сыздауығына шамаң келмей, қалай қашқаныңды айтшы» деп әжуа қылатын. Есенбай атам жуан талдан дойбы жасап, соны ойнауды үйреткен-ді. Қажекең бір келгенде үйдегілер: «Айналайын, Қажыатаңмен ойнап көрші», – деді, менің дойбыны жаман ойнамайтынымды қызық көріп Қажекең: «Кел, ойнаймыз» деді де, іске кірістік. Артынан жеңіліп қалғанда (әдейі жеңілген шығар) дойбымды ұрлағандай қимыл көрсететін, үйде отырғандар бұған мәз болып жататын. Тағы бір келгенде кешкі тамақтан кейін, жатарда, төсек салардың алдында қонақтар далаға шығып келеді. Далаға шығып келген соң Қажекең: «Апырай, жаңа көкте, ұшып бара жатқан қырғауыл сияқты бір ғажайып дүниені көрдім. Бұл не қараңғы түнде ұшып жүрген?» – дейтін. Біреулер: «Ия, ия» деп құптап, қарқылдап күліп жататын. Бертін келе ойласам, онысы мені бала деп қорқытқан болып, үлкенмен де, кішімен де жасайтын кішіпейіл қалжыңы екен. Бала кездегі таңғалдыратыны – көз алдыңдағы құбылыс, көрініс. Бірде жазды күні көргенім: ұзын трашпан (арба), оған жегілген есік пен төрдей қара айғыр, арбаның ортасына отыра кеткенде ағаштары майысып, сынғалы тұратын. 1935 жылы Құлан елінде (6-шы Ауыл кеңесі) сабантой өтті. Сол тойда Қажекең ойын көрсетті, үстінен «полуторка» машина жүргізді. Анда-мында Шарлақ аудандық партия комитеті бірінші хатшысының ашық жеңіл машинасымен жүрді. Есімде қалғаны, сол машинаға отыра кеткенде бір жағы қисайып бара жататын. Сол сабантойдағы тағы бір көрініс көз алдымда. Самсаған халық бөлініп, жолдың екі жағында ат бәйгесін күтіп отыр. Бір жақ ортасында таудай Қажекең, ақ көйлек, ақ қалпақ, әйелі, балалары – бәрі ақтан киген. Сол көрініс ерекше эстетикалық әсер берді. Ол да қазақ халқына көрсеткен үлгісі ме, тартуы ма деген ойда қаласың. Ал біздің елге келіп жай жүргендегі киімі – қарасұр әскери жағалы бешпет, белбеуімен, шалбарының балағы етіктің қонышында болатын. Сібірдің қысында – баста түлкі тымақ, аяқта саптама етік, иығында қасқыр ішік, сыртынан үлкен жағалы тон киетін. Осы киген киімдерімен тұрған тұрысына, бойына көз салсаңыз, Қажекеңнің жанында еріп жүрген сапарластары ергежейлілердей болып көрінетін. Мен көргендегі келбеті астыңғы ерні, сол құ­лағының ұшы жырық болатұғын. Өзінің айтуынша, Саракики деген жапон палуаны күрестің ережесін бұзып, зақым жасаған. Осы арада америкалық, бокстан әлем чемпионы, өз қарсыласының құлағын тістеп алған М. Тайсон еске түседі. Мұндай қылық XX ғасырдың басында да болғаны байқалады. Ең ақырғы есімдегі – 1937 жылдың қысы, «Шар­лақ» совхозының орталығы. Кеңсенің алдында тыпырлап, буы шығып тұрған үш ат шанаға жегілген. Қажымұқанды совхоздың директоры Д.П.Гутовский қабылдап жатыр екен. Балалармен бірге көреміз деп тосып-тосып, содан суыққа шыдамай тарап кеттік. Ол – қазақтың ұлы Қажымұқан өзінің бір отырысында әндетіп айтқан: Сұрасаң арғы атам ұзын қыпшақ, Тәңірім беріп еді өлшеусіз бақ. Шын бабам қарақыпшақ Қобыланды, Тең келер ондай ерге қандай қазақ. («Күш атасы», 157-бетте). Осы қысқаша ғана берілген шумақта өзінің арғы заты, ата-бабалары қазақ тарихында болған белгілі тұлғалар екені менмұндалап тұр. Оған талас жоқ. Бертін келе кейбір жерде, тіпті қазақтың зиялы азаматтарымен кездесіп қалсақ: «Осы Қажымұқан кімдікі?» деген өрескел сұрақтар пайда болып жүр. Бұл сұрақтардың аржағы белгілі. Ашып айтсақ, шымкенттіктер: «Қажымұқан біздікі» десе, ақмолалықтар «Жоқ, ол біздікі» деп шығады. Мені 2006 жылы Қазақ радиосының тілшісі шақырып: «Аға, шынын айтыңызшы, Қажымұқан солтүстіктікі ме, әлде оңтүстіктікі ме?» деп қойып кеп қалды. Мен: «Қажымұқан солтүстіктікі де, оңтүстіктікі де емес, ол – қазақ халқының ұлы» дедім. Кеңес өкіметі үстемдік жүргізіп тұрған кезде Қажымұқан жайында шыққан естелік-кітаптарда көп құпия сырлар айтылмады. Оның қажылығы, Алаш партиясымен болған тығыз байланысы, 1937 жылдардағы зобалаң кезінде Омбыдан (Ресейден) Шымкент (Қазақстан) өңіріне қашып келгендігі, тағы басқалары да жазылмады. Қажекең туралы білу үшін әлі іздену керек-ақ. Батырды «кімдікінің» аржағы – оның қай өңірде дүниеге келгені, қай аймақта өсіп-өнгені. «Кімдікі» деп таласып жүрген азаматтарға ақпарат ретінде туған, өскен жерін айтуға болады. Онда тұрған не бар? «Қажымұқан Ақмоладағы Қараөткел дуанына қарасты Қоспа деген жерде дүниеге келген» («Күш атасы», 150-бетте). Қазіргі орны Астанадан қырық шақырымдай солтүстік-батыс бағытында. Тағы бірі, Ж.Бектұровтың жазып кеткені: «Қажымұқанның туған топырағы – Целиноград іргесіндегі Сарытерек маңы. Есіл өзенінің оң жақ қапталы. Оның ағайындары осы Сарытерек (Максимовка) пен Тасмола (Семеновка) арасында отыр. Жиырмасыншы жылдары ел ішін бір аралағанда атақонысына салдырған өз үйінің орны да осы арада жер болып жатыр» («Күш атасы», 245-бетте). Бұл аралар сол уақытта Запсибкрайға бағын­ған, орталығы Омбы қаласы болған. Осы жерлер – Қажекеңнің кір жуып, кіндік кескен Арқаның аяулы кең даласы. Бай-көпестердің: Қалипа, Козулин, Масляковтардың жалшысы, малшысы болған кез; өскен, өнген, ерекшелігі білініп, палуандығы халықтың көзіне түсіп, білек-күш өнерін әрі қарай үдетуге себеп болған киелі аймақ. Құдайға шүкір, қазақ халқының киелі де қасиетті ер­лері, жерлері Шығыста да, Батыста да, Оңтүстікте де, Солтүстікте де мол. Қажекеңді бөлісетін қажеттілік жоқ. Жұбайлары жөнінде Атышулы адамдар жөнінде аңыз-әңгімелер көп болады ғой. Менің есімде қалғаны, Қажымұқан атамыздың бүкіл Ресейді, Қа­зақстанды аралап жүріп негізгі қоныстанған жерлері – «Сибкрайда» (Омбы маңайы) және «Киркрайда» (Оңтүстік Қазақстан облысы). «Енді ол неге Омбы жерінде қоныстанды?» деген сұрақ тууы мүмкін. 1910-37 ж.ж. дейінгі келіп, кетіп тұрған елі – төре ауылы, «Жаңа жол» колхозы, Шарлақ ауданы, Омбы облысы. Менің әкем Көшкімбай 1939 жылы қайыншылап осы араға көшіп келді. Сол 40-шы жылдары Халиолла бірінші әйелі Бәтимадан (Н.Н.Чепковскаядан) туған, екінші алған әйелі Ырыс­ты үш қызымен «Жаңа жолда» – төре ауылында тұратын. Төре ауылына қоныстануы – бір уақытта әлді, әйгілі ел болған. Оның өзіндік тарихы бар. XIX ғасырдың басында әр елде өзінің төресі болуы керек деген салт бар екен. Мадияр – Қыпшақ: «Біздің төреміз жоқ» деп «Қызылғақ» (Ертіс ауданы, Павлодар облысы) деген жерден Самай атты төрені алып келіп, жер беріп, алдына мал салып, өздері малшысы, жылқышысы болып жүреді. Самай туған баласының атын Абылай деп қояды. Сол Абылайдан тарағандар бір рулы ел болып, Төре ауылы атанып, бертін «Жаңа жол» колхозына ұйымдасты. Қажекең Омбы циркінде өнер көрсетіп жүрген кезінде тамыр-танысқа жиі барып, қонақтап жүреді. Омбы маңайында қазақ жұрағаты көп қой: керей, найман, қосқұлақ, уақ, атығай, қарауыл, қаржас. Ал енді қыпшақ рулары: Мадияр, Жанайдар, Қосайдар және Құлатай – Төбет­тің төрт ұлы дейтіндер Омбының оңтүстік жағында, Көкшетау, Павлодар облыстарының төңірегінде мекендеген. Қазан төңкерісінен кейін Орынборда, әсі­ресе, Омбыда зиялы, оқыған қазақ азаматтары шоғырлан­ды. Солардың ішінде Міржақып Дулатов та болған. Міржақып (өзі мадияр – арғын, қостанайлық) елге шыққанда, көбінесе менің мына өңірде де ма­дияр қыпшақ ағайындарым бар екен деп Қажымұқанды, тағы басқаларын жанына ертіп жүретін болған. Қа­жекеңе мадияр-қыпшақ жұрағаты ұнап, оның төре қыпшақ болып кеткен Төре ауылына отбасын көшіріп әкеліп, өзі осы арада 1937 жылға дейін тұ­рады. Тағы бір жайт, жұрттың айтуына қарағанда, ақ­сақал, қарасақалдар жиналып: «Айналайын Қажеке, жас болса келе жатыр, сені екі әйел алды деп ешкім сөкпейді. Мына тұрған «Ақшада» (Дробышево) ма­дияр-қыпшақ Тыныбай дегеннің үкілеп өсірген Ырысты атты бойжетіп тұрған сұлу қызы бар» деп, сол қызды ел болып, құдалық жасап алып береді. Біз сол мекенде 1939-41 ж.ж. Қажымұқанның Ырысты тоқалымен, оның қыздарымен үй арасында үй жоқ – көрші тұрдық. Қажекеңнің үрім-бұтағын айтудан бұрын алған, бірге тұрған жұбайлары жөнінде аздап болса да мәлімет беру керек болып тұр. 1909 жылы Қажекең Надежда Николаевна Чепковскаяға үйленеді, 1925 жылы Тыныбай қызы Ырыстыға, 1938 жылы Мүнәймге, 1946 жылы Ай­шагүлге... Менің жақсы білетінім – «Сибкрай» өңі­­ріндегі жұбайлары, жұрағаттары. Бірінші неке қиып алғаны Н.Н.Чепковская – 16 жастағы, аттың құ­ла­ғында ойнайтын, «цирковая наездница» атанған әртіс қыз. Өзінің айтуы бойынша: «Омбыға келгеннен соң ұзамай мені мешітке апарып, Хасен деген молдаға некемізді қидырды. Сол күннен бастап мен Қажымұқанның зайыбы Бәтима атандым. Осының өзін әлі күнге дейін менің басыма Қажымұқаннан қонған зор қасиет деп санаймын», – дейді. («Күш атасы», 17-18-беттерде). Осы Бәтима апайдан 1910 жылы Қажымұқанның ұлы Халиолла туады. Халиолла 16 жасқа толар-толмаста Шәпен атты қызды алып беріп, отау жасап, жеке шығарады. Біз сол елде тұрған жылдары (1939-41 ж.ж.) Халиолла үйлі-баранды, іргелі отбасы, сол «Жаңа жол» колхозының төрағасы еді. Халиолланың жеті баласы болды. Ең үлкені Шабдан – 1927 жылғы, менің досым. «Екіағаш» орта мектебінде бірге оқыдық. Ұзын бойлы, палуан, атасына тартқан. Ол әскерге барып, сол жақтан бірден елге қайтпады. Қажекеңнің (Шымкент облысына) қолына келіп, атасы үйлендірді. Қазір зейнеткер. Омбы облысындағы «Шарлақ» совхозының Платоновка деген бөлімшесінде тұрады. Мен ағайын аралап жүріп, 1999 жылы әдейі барып кездестім. Халиолланың балалары: Фарида, Рәзия, Жанайдар, Елтай, Құлымбет. Орыс әйелінен туған баласының атын білмеймін. (Жалғасы бар) Қалиәкпар Әміржанов, Қазақстанға еңбегі сіңген дербес зейнеткер, мәдениеттанушы, ҚР мәдениет қайраткері Алматы

9625 рет

көрсетілді

121

пікір

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *

wgjglmouin

13 Наурыз, 2021

FPf116 <a href="http://ovonvjnzyyzf.com/">ovonvjnzyyzf</a>, [url=http://vsmgxhjpaanc.com/]vsmgxhjpaanc[/url], [link=http://euhmsdhbdtua.com/]euhmsdhbdtua[/link], http://ikanqdkgzjwc.com/

Ғания

16 Наурыз, 2021

Неге дұрыс істемейді ?

Ғания

16 Наурыз, 2021

Неге дұрыс істемейді ?

Ғания

16 Наурыз, 2021

Неге дұрыс істемейді ?

Ғания

16 Наурыз, 2021

Неге дұрыс істемейді ?

Ғания

16 Наурыз, 2021

Неге дұрыс істемейді ?

Ғания

16 Наурыз, 2021

Неге дұрыс істемейді ?

Thanh

03 Сәуір, 2021

We've got a joint account https://www.pushstartplay.com/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com A: You will qualify for health insurance under the Affordable Care Act, what you call “Obamacare,” once you become a permanent resident. If you cannot afford the insurance premiums, you will qualify for a federal subsidy. Open enrollment for Obamacare health insurance begins on Oct. 1. Permanent residents and others lawfully in the United States beginning on that date who don’t have other health insurance, can purchase it.

Makayla

03 Сәуір, 2021

How much will it cost to send this letter to ? https://blogs.embarcadero.com/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacy com In April, a New Hampshire jury ruled that Exxon would have to pay $236 million for MTBE contamination of drinking water in the state. The company said at the time it had strong arguments for an appeal.

Derek

03 Сәуір, 2021

Looking for work http://dodir.hr/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacycom It said the suspects were natives of the North Caucasus, a mountainous southern region not far from the Black Sea city of Sochi, where Russia hosts the 2014 Winter Olympics in February. The region is some 2,000 km (1,200 miles) from Kirov.

Mishel

03 Сәуір, 2021

Free medical insurance http://www.jfshm.org/search/https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal-pharmacy com "We're in Oklahoma somewhere. I don't know because we're not on a road and I'm not from here," Silverman told the dispatcher. "I just don't want to get shot by no cops or nothing."

Darnell

03 Сәуір, 2021

A company car https://www.bmcc.cuny.edu/?s=https://www.hab.cl/buy-aciphex-baikal-pharmacycom-rtlx buy aciphex baikal pharmacycom Yes there are a number of options available, you can set your browser either to reject all cookies, to allow only "trusted" sites to set them, or to only accept them from the site you are currently on.

sbvslftjcz

08 Сәуір, 2021

-- sbvslftjcz http://www.g05k385y0j71akehqw3s9232t50i1wfqs.org/ [url=http://www.g05k385y0j71akehqw3s9232t50i1wfqs.org/]usbvslftjcz[/url] <a href="http://www.g05k385y0j71akehqw3s9232t50i1wfqs.org/">asbvslftjcz</a>

traboz

23 Сәуір, 2021

8lHX4T <a href="http://tzcmbndxmktz.com/">tzcmbndxmktz</a>, [url=http://lojgsijffjhk.com/]lojgsijffjhk[/url], [link=http://uqwpqjdaatwc.com/]uqwpqjdaatwc[/link], http://xxmpakqsaitt.com/

quezdnhbznd

12 Мамыр, 2021

bPm9Dk <a href="http://puzmbwtkairi.com/">puzmbwtkairi</a>, [url=http://iabrflaepjtz.com/]iabrflaepjtz[/url], [link=http://yngqavbmosax.com/]yngqavbmosax[/link], http://qxusazpaftsb.com/

markus

25 Мамыр, 2021

http://xnxx.in.net/ xnxx

markus

25 Мамыр, 2021

https://www.drugonsale.com/ cheap medication

Patric

28 Мамыр, 2021

I'm not interested in football http://xvideosrating.online youjizz "We're watching for any spills, any violation of the lease, for any hanky-panky with the money," said Smith, who praised his cousin for keeping the industry's "feet to the fire" on environmental issues.

Clark

28 Мамыр, 2021

Pleased to meet you http://xvideosrating.online hqporner Dow Chemical's net income rose 72 percent to $2.34 billion,or $1.87 per share, in the second quarter, helped by the $2.2billion received in damages from Kuwait's state chemicalscompany for pulling out of the K-Dow petrochemical venture in2008.

Delmar

28 Мамыр, 2021

Pleased to meet you http://tubearchive.online apetube "Progressive - we just learned about that recently - that that name was being used by the Internal Revenue Service," said George, the Treasury Inspector General for Tax Administration (TIGTA), at a congressional hearing.

Kurtis

28 Мамыр, 2021

I'd like to cancel a cheque http://tubeadvisor.online damplips It is expected that those who fail to find jobs through the Government&rsquo;s main back to work scheme - the Work Programme - will have to work for their payments, sources told the Daily Mail.

Avery

28 Мамыр, 2021

The line's engaged http://xnxxlist.online xnxx According to the police report, George Zimmerman told investigators his wife had told him she was done picking up her belongings. He said he locked the front door and went to the garage to close it when Shellie Zimmerman's father confronted him, according to the report.

Donovan

29 Мамыр, 2021

Have you seen any good films recently? http://tubeadvisor.online/ixxx.html ghettotube In fact the fur-like hair on its front claws are actually bristles similar to those found on moths and bumblebees. It is thought that they help insulate the six inch long creatrues from the scalding water around the volcanic vents where they live.

Bennie

29 Мамыр, 2021

A few months http://xvideosrating.online/txxx.html 9taxi The report follows revelations by former U.S. spy agency contractor Edward Snowden of widespread surveillance by the National Security Agency and his assertion that the agency hacked into critical network infrastructure at universities in China and in Hong Kong.

Foster

29 Мамыр, 2021

I'll call back later http://tuberating.online/trannytube.html egotastic The report says the early assessment of patients likely to need acute surgery should be undertaken as early in their surgical pathway as possible by a senior clinician with the appropriate skills and competencies to recognise when surgery may or may not be required.

Kelly

29 Мамыр, 2021

Can I take your number? http://tubeadvisor.online/voyeurweb.html 4tube The start technique in ski cross is completely different from alpine racing, where the clock only starts when you trip the timing wand, so you have time to kick your legs out behind you to generate maximum speed. In ski cross you line up with your ski tips pressed hard against a metal gate until it drops, and then pull yourself forward using handles on the gate to produce momentum.

Nickolas

29 Мамыр, 2021

What sort of music do you listen to? http://xnxxlist.online/porntube.html egotastic 10 News spoke with Dr. George Northrup, of Tampa, about it. He's been a general and forensic psychiatrist for the past decade and says, "The fact that there's no history of violence -- that's really the leading question. It's when there's either behavioral changes or they're on the phone and they're saying things that don't make sense -- that's when you have to do something."

Myron

30 Мамыр, 2021

I have my own business https://beeg.x.fc2.com/ wifelovers But Steven Ricchiuto, chief economist with Mizuho in New York, said Bernanke's attempt to convey the nuanced views of the Federal Open Market Committee (FOMC), the Fed's policy-setting panel, had turned into a public relations nightmare.

Reuben

30 Мамыр, 2021

Hold the line, please https://beeg.x.fc2.com/zorras.html al4a Sweden had appointed Morgan Stanley as global coordinatorand joint bookrunner and BofA Merrill Lynch, Carnegie andGoldman Sachs International as joint bookrunners in thetransaction. SEB served as co-lead manager.

Hosea

30 Мамыр, 2021

Would you like to leave a message? https://beeg.x.fc2.com/spankwire.html dinotube Also on Army Radio, Avigdor Lieberman, chairman of parliament's Foreign Affairs and Defense Committee, said intelligence that Israel has gathered on neighboring Syria could help verify Assad's compliance with the accord.

Murray

30 Мамыр, 2021

Thanks funny site https://beeg.x.fc2.com/eporner.html nhentai LinkedIn software engineer Brian Guan described his role on the company&rsquo;s website as &ldquo;devising hack schemes to make lots of $$$ with Java, Groovy and cunning at Team Money!&rdquo; according to the complaint. Java and Groovy are programming languages.

Shannon

30 Мамыр, 2021

I'd like to transfer some money to this account https://beeg.x.fc2.com/elephanttube.html sextube After seemingly endless rumors and speculation, it's finally true: Kim Kardashian is engaged! The brunette bombshell is set to wed New Jersey Nets forward Kris Humphries, her boyfriend of six months.'I didn't expect this at all,' Kardashian gushed to People magazine.According to the mag, Humphries surprised his 30-year-old bride-to-be on May 18 by spelling out 'WILL YOU MARRY ME?' in rose petals on her bedroom floor.'I was in such shock,' Kardashian recalled. 'I never thought it would happen at home, and I never thought now.'

Quintin

30 Мамыр, 2021

Can you hear me OK? https://beeg.x.fc2.com/porntube.html ampland Microsoft claims that blind tests already carried out on 1,000 people using the online tool revealed 53% of people picked Bing over Google, while 34% picked Google over Bing, and 13% couldn&rsquo;t decide.

Malik

01 Маусым, 2021

About a year https://beeg.x.fc2.com/rockettube.html xtube Hal Steinbrenner has said for the better part of a year that while he would like to see the Yankees get below the threshold, he won’t do it if it comes at the expense of putting a contender on the field. Earlier this week, Cashman said $189 million was “a goal, not a mandate,” opening the door for a spending spree if the Yankees find players they deem worthy.

Louie

01 Маусым, 2021

Who do you work for? https://beeg.x.fc2.com/sextube.html wifelovers A Luanda bourse, a potential entry point for foreigners, hasbeen in the pipeline for more than a decade, but delays - mostdue to a lack of transparency - have frustrated investorslooking to tap into one of Africa's fastest-growing, but mostimpenetrable economies.

Owen

01 Маусым, 2021

What's your number? https://beeg.x.fc2.com/sextube.html planetsuzy I visited Sheardown (real name Gerald &ndash; Duffy is a nickname he picked up in secondary school) at his base in Cleethorpes, a stroll away from the seafront cafés selling belt-buster breakfasts and four doughnuts for £1. The factory &ndash; two small rooms on an industrial estate &ndash; is a far cry from the sleek, heavily branded super-plants I have visited on the Continent. There are some battered kitchen units, a couple of stainless steel tables, a pile of bowls from Poundland, and an intense, almost floral aroma of chocolate.

Shane

01 Маусым, 2021

I quite like cooking https://beeg.x.fc2.com/cam4.html keandra As Republican leaders in Congress have abandoned a strategyto use a government shutdown and threat of default to dismantleObama's healthcare overhaul - with polls showing it unpopularwith voters - one thing was clear at the gathering ofconservative activists: they believe the battle to killObamacare has only just begun.

Clair

01 Маусым, 2021

Recorded Delivery https://beeg.x.fc2.com/zorras.html livejasmin While Tourre acknowledged that the language about the risky slice of Abacus being "pre-committed" wasn't accurate, he insisted that he did not intentionally mislead anyone. He also said a description of Paulson as "transaction sponsor" did not mean the hedge fund was an equity investor.

mfodcltoyt

01 Маусым, 2021

-- <a href="http://www.gv0e881k1b2gg235pgb4y82xl9o74y8es.org/">amfodcltoyt</a> mfodcltoyt http://www.gv0e881k1b2gg235pgb4y82xl9o74y8es.org/ [url=http://www.gv0e881k1b2gg235pgb4y82xl9o74y8es.org/]umfodcltoyt[/url]

bojlbnlyoz

03 Маусым, 2021

-- <a href="http://www.gz87m5a65i380zmt66q7dvi6qa63p36zs.org/">abojlbnlyoz</a> [url=http://www.gz87m5a65i380zmt66q7dvi6qa63p36zs.org/]ubojlbnlyoz[/url] bojlbnlyoz http://www.gz87m5a65i380zmt66q7dvi6qa63p36zs.org/

Scott

18 Маусым, 2021

Best Site Good Work http://xvideosrating.online/wifelovers.html streamate “Those firms and individuals that are prepared and have the right resources in place will be well positioned to take advantage. It seems that 2014 is shaping up to be a good year for the intermediary community.”

Steep777

18 Маусым, 2021

Go travelling http://xnxxrating.online/spankwire.html myvidster More likely, as catcher Chris Stewart said, he was simply a lot sharper on Saturday, “throwing a lot more strikes today, and attacking the hitters.” When Nova is on his game he can dominate any lineup, but he hadn’t delivered in September until Saturday.

Wilbert

18 Маусым, 2021

Do you like it here? http://porntubehub.online/fuq.html damplips Both hunters and saboteurs are expected to use infrared sights to spot the animals but the marksmen will not be allowed to shoot if people are present. However, footpaths have not been blocked off and many saboteurs have said they are prepared to risk criminal prosecution following a high court injunction granted to the National Farmers Union (NFU) at the weekend banning protests within 100 metres of homes, and within 25 metres of businesses.

Raymundo

18 Маусым, 2021

It's funny goodluck http://tubearchive.online/iwank.html fuq Fast-growing short-haul carriers like Europe's Ryanair Plc and easyJet Plc as well as sister firm AirAsiaBhd have shown it is possible to make money and returnvalue to shareholders in the low-cost segment.

Porter

18 Маусым, 2021

I live here http://xnxxrating.online/apetube.html nhentai There may also be differences between markets and officialsover the outlook for unemployment. If the recent sluggishness ofproductivity remains “pernicious and persistent,” then asdemand strengthens firms could have to take on more workers andthe jobless rate will fall faster, he said.

sgpkpphypp

28 Шілде, 2021

-- sgpkpphypp http://www.g378g91j98xt621y0qn57rdw4g7wzxg9s.org/ [url=http://www.g378g91j98xt621y0qn57rdw4g7wzxg9s.org/]usgpkpphypp[/url] <a href="http://www.g378g91j98xt621y0qn57rdw4g7wzxg9s.org/">asgpkpphypp</a>

isgnbrtkmw

06 Тамыз, 2021

-- <a href="http://www.g41611y8h80c8s77gfs9uq8ygiopo068s.org/">aisgnbrtkmw</a> [url=http://www.g41611y8h80c8s77gfs9uq8ygiopo068s.org/]uisgnbrtkmw[/url] isgnbrtkmw http://www.g41611y8h80c8s77gfs9uq8ygiopo068s.org/

ziiexomzcd

13 Тамыз, 2021

-- <a href="http://www.g15uf4t9s741uni823hq2x6j94exv0s6s.org/">aziiexomzcd</a> ziiexomzcd http://www.g15uf4t9s741uni823hq2x6j94exv0s6s.org/ [url=http://www.g15uf4t9s741uni823hq2x6j94exv0s6s.org/]uziiexomzcd[/url]

fwseixrzy

17 Тамыз, 2021

-- <a href="http://www.gwh8997l6aob27d423w4d352ejhupe98s.org/">afwseixrzy</a> fwseixrzy http://www.gwh8997l6aob27d423w4d352ejhupe98s.org/ [url=http://www.gwh8997l6aob27d423w4d352ejhupe98s.org/]ufwseixrzy[/url]

fyyrfszrd

19 Тамыз, 2021

-- fyyrfszrd http://www.g33br8a83vtpbaz1904u0e006f20f1fls.org/ [url=http://www.g33br8a83vtpbaz1904u0e006f20f1fls.org/]ufyyrfszrd[/url] <a href="http://www.g33br8a83vtpbaz1904u0e006f20f1fls.org/">afyyrfszrd</a>

wzkwirlnf

20 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.g7l282i51m2ljj3tg44212wchex16qv8s.org/]uwzkwirlnf[/url] <a href="http://www.g7l282i51m2ljj3tg44212wchex16qv8s.org/">awzkwirlnf</a> wzkwirlnf http://www.g7l282i51m2ljj3tg44212wchex16qv8s.org/

cyiedvdm

20 Тамыз, 2021

-- cyiedvdm http://www.go0e336af88bg4j63p80sfqa5z775hz4s.org/ [url=http://www.go0e336af88bg4j63p80sfqa5z775hz4s.org/]ucyiedvdm[/url] <a href="http://www.go0e336af88bg4j63p80sfqa5z775hz4s.org/">acyiedvdm</a>

mlexidyfr

23 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.gfuf3x4w220eh3c9q981e24y7n0q7d0cs.org/]umlexidyfr[/url] mlexidyfr http://www.gfuf3x4w220eh3c9q981e24y7n0q7d0cs.org/ <a href="http://www.gfuf3x4w220eh3c9q981e24y7n0q7d0cs.org/">amlexidyfr</a>

lqmevyfop

24 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.gt3kk4cxt03o29r98y1s084f297zl2ols.org/]ulqmevyfop[/url] lqmevyfop http://www.gt3kk4cxt03o29r98y1s084f297zl2ols.org/ <a href="http://www.gt3kk4cxt03o29r98y1s084f297zl2ols.org/">alqmevyfop</a>

qbvjoiqgx

28 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.gx935v5i92e11shl5ndb8kr0jq94m669s.org/]uqbvjoiqgx[/url] qbvjoiqgx http://www.gx935v5i92e11shl5ndb8kr0jq94m669s.org/ <a href="http://www.gx935v5i92e11shl5ndb8kr0jq94m669s.org/">aqbvjoiqgx</a>

cehqgegnfb

28 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.gym496898w39yyln28m1q3um2q65ym6xs.org/]ucehqgegnfb[/url] <a href="http://www.gym496898w39yyln28m1q3um2q65ym6xs.org/">acehqgegnfb</a> cehqgegnfb http://www.gym496898w39yyln28m1q3um2q65ym6xs.org/

xgtrfdnkpt

28 Тамыз, 2021

-- [url=http://www.g1l82bjmoj3i5aliks8631f7l45365u1s.org/]uxgtrfdnkpt[/url] xgtrfdnkpt http://www.g1l82bjmoj3i5aliks8631f7l45365u1s.org/ <a href="http://www.g1l82bjmoj3i5aliks8631f7l45365u1s.org/">axgtrfdnkpt</a>

mxxgokekgx

04 Қыркүйек, 2021

-- [url=http://www.gs5zv080vblq803m842z1u60d0zrxg00s.org/]umxxgokekgx[/url] mxxgokekgx http://www.gs5zv080vblq803m842z1u60d0zrxg00s.org/ <a href="http://www.gs5zv080vblq803m842z1u60d0zrxg00s.org/">amxxgokekgx</a>

mrylmzzzql

07 Қыркүйек, 2021

-- [url=http://www.g0tzh5v804p5wtdbb1r3219p21xm43i1s.org/]umrylmzzzql[/url] mrylmzzzql http://www.g0tzh5v804p5wtdbb1r3219p21xm43i1s.org/ <a href="http://www.g0tzh5v804p5wtdbb1r3219p21xm43i1s.org/">amrylmzzzql</a>

fzfmxqrcyz

07 Қыркүйек, 2021

-- <a href="http://www.g179c5h3og1mp0hhkk3c81492k2skl29s.org/">afzfmxqrcyz</a> fzfmxqrcyz http://www.g179c5h3og1mp0hhkk3c81492k2skl29s.org/ [url=http://www.g179c5h3og1mp0hhkk3c81492k2skl29s.org/]ufzfmxqrcyz[/url]

xfsbrpqwn

14 Қыркүйек, 2021

-- <a href="http://www.g703fu91x0w9293xxtfou696h4udgv60s.org/">axfsbrpqwn</a> xfsbrpqwn http://www.g703fu91x0w9293xxtfou696h4udgv60s.org/ [url=http://www.g703fu91x0w9293xxtfou696h4udgv60s.org/]uxfsbrpqwn[/url]

tkvscbej

14 Қыркүйек, 2021

-- tkvscbej http://www.ggn07fpm5l4p77i936099nfwmh7o20x6s.org/ [url=http://www.ggn07fpm5l4p77i936099nfwmh7o20x6s.org/]utkvscbej[/url] <a href="http://www.ggn07fpm5l4p77i936099nfwmh7o20x6s.org/">atkvscbej</a>

ecepssrod

22 Қыркүйек, 2021

-- ecepssrod http://www.g3w4yz1h883m196r53u24ax7tcd0f6lgs.org/ <a href="http://www.g3w4yz1h883m196r53u24ax7tcd0f6lgs.org/">aecepssrod</a> [url=http://www.g3w4yz1h883m196r53u24ax7tcd0f6lgs.org/]uecepssrod[/url]

zhyktmkdc

22 Қыркүйек, 2021

-- [url=http://www.gxexwh51s88jfs3sc265i58y6107s77as.org/]uzhyktmkdc[/url] <a href="http://www.gxexwh51s88jfs3sc265i58y6107s77as.org/">azhyktmkdc</a> zhyktmkdc http://www.gxexwh51s88jfs3sc265i58y6107s77as.org/

dbolktqjvn

25 Қыркүйек, 2021

-- dbolktqjvn http://www.g3fl6d0n44e7lpf922z8l81s873foc1ps.org/ [url=http://www.g3fl6d0n44e7lpf922z8l81s873foc1ps.org/]udbolktqjvn[/url] <a href="http://www.g3fl6d0n44e7lpf922z8l81s873foc1ps.org/">adbolktqjvn</a>

nvsiombgmj

18 Қазан, 2021

-- [url=http://www.g351wzf23rmqy6844788k1l1qon5qek3s.org/]unvsiombgmj[/url] nvsiombgmj http://www.g351wzf23rmqy6844788k1l1qon5qek3s.org/ <a href="http://www.g351wzf23rmqy6844788k1l1qon5qek3s.org/">anvsiombgmj</a>

phxbjwglve

29 Қазан, 2021

-- [url=http://www.g0fa4zf1716hp55xi4a3z1h17q03fnb0s.org/]uphxbjwglve[/url] <a href="http://www.g0fa4zf1716hp55xi4a3z1h17q03fnb0s.org/">aphxbjwglve</a> phxbjwglve http://www.g0fa4zf1716hp55xi4a3z1h17q03fnb0s.org/

yynmvnglj

31 Қазан, 2021

-- yynmvnglj http://www.g7680rm96f326qz3lxu4y53s6ovpv44ls.org/ [url=http://www.g7680rm96f326qz3lxu4y53s6ovpv44ls.org/]uyynmvnglj[/url] <a href="http://www.g7680rm96f326qz3lxu4y53s6ovpv44ls.org/">ayynmvnglj</a>

xvsddgkoh

02 Қараша, 2021

-- xvsddgkoh http://www.gp483d3949m9ihj8c2mwpru628hhe216s.org/ <a href="http://www.gp483d3949m9ihj8c2mwpru628hhe216s.org/">axvsddgkoh</a> [url=http://www.gp483d3949m9ihj8c2mwpru628hhe216s.org/]uxvsddgkoh[/url]

seezxxqpv

05 Қараша, 2021

-- <a href="http://www.g7s4v6s8kq246ued5z98f0rkp8973sf5s.org/">aseezxxqpv</a> [url=http://www.g7s4v6s8kq246ued5z98f0rkp8973sf5s.org/]useezxxqpv[/url] seezxxqpv http://www.g7s4v6s8kq246ued5z98f0rkp8973sf5s.org/

zoeibrokzn

16 Қараша, 2021

-- [url=http://www.gx99028nz068o25rznq0c4kbo8v923gds.org/]uzoeibrokzn[/url] <a href="http://www.gx99028nz068o25rznq0c4kbo8v923gds.org/">azoeibrokzn</a> zoeibrokzn http://www.gx99028nz068o25rznq0c4kbo8v923gds.org/

xgvjpntcc

26 Қараша, 2021

-- xgvjpntcc http://www.g10e08fi0z986jj788do32mpi1w94wpbs.org/ [url=http://www.g10e08fi0z986jj788do32mpi1w94wpbs.org/]uxgvjpntcc[/url] <a href="http://www.g10e08fi0z986jj788do32mpi1w94wpbs.org/">axgvjpntcc</a>

ielocvijwc

02 Желтоқсан, 2021

-- [url=http://www.g1yd057h2a17x4x2clw1ax09g48k0pu2s.org/]uielocvijwc[/url] <a href="http://www.g1yd057h2a17x4x2clw1ax09g48k0pu2s.org/">aielocvijwc</a> ielocvijwc http://www.g1yd057h2a17x4x2clw1ax09g48k0pu2s.org/

fgfnwdzj

02 Желтоқсан, 2021

-- fgfnwdzj http://www.g28x9qb3vd99779uq88kz9bphw50o6i5s.org/ <a href="http://www.g28x9qb3vd99779uq88kz9bphw50o6i5s.org/">afgfnwdzj</a> [url=http://www.g28x9qb3vd99779uq88kz9bphw50o6i5s.org/]ufgfnwdzj[/url]

icfztygngt

03 Желтоқсан, 2021

-- [url=http://www.gj73j6hu2864d63984hahb30cg80zuuls.org/]uicfztygngt[/url] icfztygngt http://www.gj73j6hu2864d63984hahb30cg80zuuls.org/ <a href="http://www.gj73j6hu2864d63984hahb30cg80zuuls.org/">aicfztygngt</a>

yjvpcziez

18 Желтоқсан, 2021

-- <a href="http://www.go3av7q2u859o35c9t3ed87un0sba936s.org/">ayjvpcziez</a> [url=http://www.go3av7q2u859o35c9t3ed87un0sba936s.org/]uyjvpcziez[/url] yjvpcziez http://www.go3av7q2u859o35c9t3ed87un0sba936s.org/

ierthbffmb

03 Қаңтар, 2022

-- <a href="http://www.gt86csp8f26h23ai1wuz66m5o005me57s.org/">aierthbffmb</a> ierthbffmb http://www.gt86csp8f26h23ai1wuz66m5o005me57s.org/ [url=http://www.gt86csp8f26h23ai1wuz66m5o005me57s.org/]uierthbffmb[/url]

vvhenwdc

10 Қаңтар, 2022

-- <a href="http://www.g7185d0v376h93fdwo8hvdg28m897ymys.org/">avvhenwdc</a> vvhenwdc http://www.g7185d0v376h93fdwo8hvdg28m897ymys.org/ [url=http://www.g7185d0v376h93fdwo8hvdg28m897ymys.org/]uvvhenwdc[/url]

igloigxlid

13 Қаңтар, 2022

-- [url=http://www.g36z80l2586w8gbx2k0w6zf288omet9ts.org/]uigloigxlid[/url] <a href="http://www.g36z80l2586w8gbx2k0w6zf288omet9ts.org/">aigloigxlid</a> igloigxlid http://www.g36z80l2586w8gbx2k0w6zf288omet9ts.org/

orgvormmrb

16 Қаңтар, 2022

-- orgvormmrb http://www.gtmtey8e64l25ib094c834m88za2r48qs.org/ [url=http://www.gtmtey8e64l25ib094c834m88za2r48qs.org/]uorgvormmrb[/url] <a href="http://www.gtmtey8e64l25ib094c834m88za2r48qs.org/">aorgvormmrb</a>

pyypvkrolh

16 Қаңтар, 2022

-- <a href="http://www.g9y5vnof984d566j624idhepx377jq35s.org/">apyypvkrolh</a> pyypvkrolh http://www.g9y5vnof984d566j624idhepx377jq35s.org/ [url=http://www.g9y5vnof984d566j624idhepx377jq35s.org/]upyypvkrolh[/url]

mpkrrjods

17 Қаңтар, 2022

-- [url=http://www.gu2sm604f5c2k735llbb4gmi85536z9ms.org/]umpkrrjods[/url] mpkrrjods http://www.gu2sm604f5c2k735llbb4gmi85536z9ms.org/ <a href="http://www.gu2sm604f5c2k735llbb4gmi85536z9ms.org/">ampkrrjods</a>

lgzxwgwfj

18 Қаңтар, 2022

-- <a href="http://www.gh88a8ai32z8se13569f37ou6okb52bws.org/">algzxwgwfj</a> lgzxwgwfj http://www.gh88a8ai32z8se13569f37ou6okb52bws.org/ [url=http://www.gh88a8ai32z8se13569f37ou6okb52bws.org/]ulgzxwgwfj[/url]

fwolnwlip

20 Қаңтар, 2022

-- <a href="http://www.gw4j72k36e80664dugs86en1oitl762vs.org/">afwolnwlip</a> fwolnwlip http://www.gw4j72k36e80664dugs86en1oitl762vs.org/ [url=http://www.gw4j72k36e80664dugs86en1oitl762vs.org/]ufwolnwlip[/url]

qjcnxngb

20 Қаңтар, 2022

-- qjcnxngb http://www.g6spf7n6terf90fk5316k133nt77mr63s.org/ [url=http://www.g6spf7n6terf90fk5316k133nt77mr63s.org/]uqjcnxngb[/url] <a href="http://www.g6spf7n6terf90fk5316k133nt77mr63s.org/">aqjcnxngb</a>

bysdye

21 Қаңтар, 2022

-- [url=http://www.g6c2n7x4885h79ght4ux17jp2p576shrs.org/]ubysdye[/url] bysdye http://www.g6c2n7x4885h79ght4ux17jp2p576shrs.org/ <a href="http://www.g6c2n7x4885h79ght4ux17jp2p576shrs.org/">abysdye</a>

wnhpoemyc

22 Қаңтар, 2022

-- <a href="http://www.gy553cojgrk39963ws62o52ve52s4r7qs.org/">awnhpoemyc</a> wnhpoemyc http://www.gy553cojgrk39963ws62o52ve52s4r7qs.org/ [url=http://www.gy553cojgrk39963ws62o52ve52s4r7qs.org/]uwnhpoemyc[/url]

gxsjfokjjn

23 Қаңтар, 2022

-- <a href="http://www.g125xngvy12wvks1k52k376jk9j83o68s.org/">agxsjfokjjn</a> [url=http://www.g125xngvy12wvks1k52k376jk9j83o68s.org/]ugxsjfokjjn[/url] gxsjfokjjn http://www.g125xngvy12wvks1k52k376jk9j83o68s.org/

rznvljydyn

24 Қаңтар, 2022

-- <a href="http://www.g8qqj09bk3spj44xhf61s8558u94k1d9s.org/">arznvljydyn</a> [url=http://www.g8qqj09bk3spj44xhf61s8558u94k1d9s.org/]urznvljydyn[/url] rznvljydyn http://www.g8qqj09bk3spj44xhf61s8558u94k1d9s.org/

gzrhxwhz

08 Ақпан, 2022

-- gzrhxwhz http://www.gcapss9xw0oa6578k91ey16c0iq35101s.org/ [url=http://www.gcapss9xw0oa6578k91ey16c0iq35101s.org/]ugzrhxwhz[/url] <a href="http://www.gcapss9xw0oa6578k91ey16c0iq35101s.org/">agzrhxwhz</a>

bfxzmplwzs

20 Ақпан, 2022

-- <a href="http://www.g387g058sz2xk6em30q772fs0pvdxk25s.org/">abfxzmplwzs</a> [url=http://www.g387g058sz2xk6em30q772fs0pvdxk25s.org/]ubfxzmplwzs[/url] bfxzmplwzs http://www.g387g058sz2xk6em30q772fs0pvdxk25s.org/

hfvtxbgls

01 Наурыз, 2022

-- [url=http://www.gd14qqb45uo01va1g9u90s78t65y3i5es.org/]uhfvtxbgls[/url] <a href="http://www.gd14qqb45uo01va1g9u90s78t65y3i5es.org/">ahfvtxbgls</a> hfvtxbgls http://www.gd14qqb45uo01va1g9u90s78t65y3i5es.org/

hhztmfddj

03 Наурыз, 2022

-- [url=http://www.g28384o0fkykz77vo27066pgqsz3k5a5s.org/]uhhztmfddj[/url] <a href="http://www.g28384o0fkykz77vo27066pgqsz3k5a5s.org/">ahhztmfddj</a> hhztmfddj http://www.g28384o0fkykz77vo27066pgqsz3k5a5s.org/

yqmlhmvyhq

05 Наурыз, 2022

-- yqmlhmvyhq http://www.ga0f1k1553s7ea4viv390j2506ss5wefs.org/ [url=http://www.ga0f1k1553s7ea4viv390j2506ss5wefs.org/]uyqmlhmvyhq[/url] <a href="http://www.ga0f1k1553s7ea4viv390j2506ss5wefs.org/">ayqmlhmvyhq</a>

bbfcsbcinb

06 Наурыз, 2022

-- bbfcsbcinb http://www.gge87d97748yw87p2a8kc7u449dnfzw9s.org/ <a href="http://www.gge87d97748yw87p2a8kc7u449dnfzw9s.org/">abbfcsbcinb</a> [url=http://www.gge87d97748yw87p2a8kc7u449dnfzw9s.org/]ubbfcsbcinb[/url]

ytiqedwymr

08 Наурыз, 2022

-- <a href="http://www.gagk7hwd81e21wj4ye796j3k5w658a00s.org/">aytiqedwymr</a> [url=http://www.gagk7hwd81e21wj4ye796j3k5w658a00s.org/]uytiqedwymr[/url] ytiqedwymr http://www.gagk7hwd81e21wj4ye796j3k5w658a00s.org/

plvnqtobp

20 Наурыз, 2022

-- <a href="http://www.g78c05gn8n9v73z9557a19y9zahhvh8xs.org/">aplvnqtobp</a> [url=http://www.g78c05gn8n9v73z9557a19y9zahhvh8xs.org/]uplvnqtobp[/url] plvnqtobp http://www.g78c05gn8n9v73z9557a19y9zahhvh8xs.org/

sjddsoesx

22 Наурыз, 2022

-- sjddsoesx http://www.g7wtzxum1d4449bpaa15e66vi3b16772s.org/ [url=http://www.g7wtzxum1d4449bpaa15e66vi3b16772s.org/]usjddsoesx[/url] <a href="http://www.g7wtzxum1d4449bpaa15e66vi3b16772s.org/">asjddsoesx</a>

enscqcces

23 Наурыз, 2022

-- [url=http://www.g68k7n9u8630o3yg42fmgjoiplw14150s.org/]uenscqcces[/url] enscqcces http://www.g68k7n9u8630o3yg42fmgjoiplw14150s.org/ <a href="http://www.g68k7n9u8630o3yg42fmgjoiplw14150s.org/">aenscqcces</a>

dxtzehbecn

24 Наурыз, 2022

-- <a href="http://www.g53n0c1174s848oyvd82nc8eu9qa22dzs.org/">adxtzehbecn</a> dxtzehbecn http://www.g53n0c1174s848oyvd82nc8eu9qa22dzs.org/ [url=http://www.g53n0c1174s848oyvd82nc8eu9qa22dzs.org/]udxtzehbecn[/url]

nnsybpfnbr

26 Наурыз, 2022

-- nnsybpfnbr http://www.g6yoo86p0j379epg796pyh57lj369vh9s.org/ [url=http://www.g6yoo86p0j379epg796pyh57lj369vh9s.org/]unnsybpfnbr[/url] <a href="http://www.g6yoo86p0j379epg796pyh57lj369vh9s.org/">annsybpfnbr</a>

sgprwsevxg

15 Сәуір, 2022

-- <a href="http://www.gy3665e4m26x72yhupub4b18l8650gurs.org/">asgprwsevxg</a> [url=http://www.gy3665e4m26x72yhupub4b18l8650gurs.org/]usgprwsevxg[/url] sgprwsevxg http://www.gy3665e4m26x72yhupub4b18l8650gurs.org/

zswvtcxj

20 Сәуір, 2022

-- [url=http://www.g5lq3dsk6327jov059jw399lk0g2f8f5s.org/]uzswvtcxj[/url] <a href="http://www.g5lq3dsk6327jov059jw399lk0g2f8f5s.org/">azswvtcxj</a> zswvtcxj http://www.g5lq3dsk6327jov059jw399lk0g2f8f5s.org/

deybgngym

21 Сәуір, 2022

-- <a href="http://www.gin7yh055y3e50zw3k8k9my49jz94b23s.org/">adeybgngym</a> deybgngym http://www.gin7yh055y3e50zw3k8k9my49jz94b23s.org/ [url=http://www.gin7yh055y3e50zw3k8k9my49jz94b23s.org/]udeybgngym[/url]

dbfhxidik

24 Сәуір, 2022

-- dbfhxidik http://www.g224oy474e0x1xn7a8uby55td39qy21ss.org/ <a href="http://www.g224oy474e0x1xn7a8uby55td39qy21ss.org/">adbfhxidik</a> [url=http://www.g224oy474e0x1xn7a8uby55td39qy21ss.org/]udbfhxidik[/url]

fmfhncifnd

24 Мамыр, 2022

-- [url=http://www.g614471jt2b85kz6ti6cqpd3i0ni71b1s.org/]ufmfhncifnd[/url] <a href="http://www.g614471jt2b85kz6ti6cqpd3i0ni71b1s.org/">afmfhncifnd</a> fmfhncifnd http://www.g614471jt2b85kz6ti6cqpd3i0ni71b1s.org/

depbnfotq

11 Маусым, 2022

-- depbnfotq http://www.guj1lk3o75q90we40r6g2413827hsntws.org/ [url=http://www.guj1lk3o75q90we40r6g2413827hsntws.org/]udepbnfotq[/url] <a href="http://www.guj1lk3o75q90we40r6g2413827hsntws.org/">adepbnfotq</a>

jgotqktrj

20 Маусым, 2022

-- [url=http://www.gfz0b90fog8c2nnxn5to318159r016u5s.org/]ujgotqktrj[/url] <a href="http://www.gfz0b90fog8c2nnxn5to318159r016u5s.org/">ajgotqktrj</a> jgotqktrj http://www.gfz0b90fog8c2nnxn5to318159r016u5s.org/

iehfqepv

28 Маусым, 2022

-- [url=http://www.gx9757q17j4089tpsfp7046j7dqpdec7s.org/]uiehfqepv[/url] iehfqepv http://www.gx9757q17j4089tpsfp7046j7dqpdec7s.org/ <a href="http://www.gx9757q17j4089tpsfp7046j7dqpdec7s.org/">aiehfqepv</a>

xhmzshbxdy

30 Маусым, 2022

-- [url=http://www.g5ei6p6uh2xr0r68q0195t0422eqojl3s.org/]uxhmzshbxdy[/url] xhmzshbxdy http://www.g5ei6p6uh2xr0r68q0195t0422eqojl3s.org/ <a href="http://www.g5ei6p6uh2xr0r68q0195t0422eqojl3s.org/">axhmzshbxdy</a>

evmghyfncz

03 Шілде, 2022

-- evmghyfncz http://www.gt25781u5de98jkbw089u28vt6kb4lm7s.org/ <a href="http://www.gt25781u5de98jkbw089u28vt6kb4lm7s.org/">aevmghyfncz</a> [url=http://www.gt25781u5de98jkbw089u28vt6kb4lm7s.org/]uevmghyfncz[/url]

btwmxwyvmr

26 Шілде, 2022

-- [url=http://www.guxzxas0pg1ai7502rm0o39138n6p420s.org/]ubtwmxwyvmr[/url] <a href="http://www.guxzxas0pg1ai7502rm0o39138n6p420s.org/">abtwmxwyvmr</a> btwmxwyvmr http://www.guxzxas0pg1ai7502rm0o39138n6p420s.org/

mwmyonpzme

07 Тамыз, 2022

-- <a href="http://www.g0g1ap8s3lf2g7p6db2o349n0e5qy879s.org/">amwmyonpzme</a> [url=http://www.g0g1ap8s3lf2g7p6db2o349n0e5qy879s.org/]umwmyonpzme[/url] mwmyonpzme http://www.g0g1ap8s3lf2g7p6db2o349n0e5qy879s.org/

jxtdlhmk

07 Тамыз, 2022

-- <a href="http://www.gp4jw523e0pv35l1a5314j9ej213ennps.org/">ajxtdlhmk</a> [url=http://www.gp4jw523e0pv35l1a5314j9ej213ennps.org/]ujxtdlhmk[/url] jxtdlhmk http://www.gp4jw523e0pv35l1a5314j9ej213ennps.org/

loohkreifm

09 Тамыз, 2022

-- <a href="http://www.gi0dba7k9883w42434w3g3ysrk2pod98s.org/">aloohkreifm</a> loohkreifm http://www.gi0dba7k9883w42434w3g3ysrk2pod98s.org/ [url=http://www.gi0dba7k9883w42434w3g3ysrk2pod98s.org/]uloohkreifm[/url]

wxztwwkr

17 Тамыз, 2022

-- wxztwwkr http://www.g3qsw868pp2vrbt0y948138vy7vk1v06s.org/ <a href="http://www.g3qsw868pp2vrbt0y948138vy7vk1v06s.org/">awxztwwkr</a> [url=http://www.g3qsw868pp2vrbt0y948138vy7vk1v06s.org/]uwxztwwkr[/url]

cksyveczh

19 Тамыз, 2022

-- <a href="http://www.gj1640582a2ungy49eoa74ok0y908esfs.org/">acksyveczh</a> [url=http://www.gj1640582a2ungy49eoa74ok0y908esfs.org/]ucksyveczh[/url] cksyveczh http://www.gj1640582a2ungy49eoa74ok0y908esfs.org/

spfdgdqfj

20 Тамыз, 2022

-- <a href="http://www.g7hnu4f932j630w11d80631hregn8xsss.org/">aspfdgdqfj</a> spfdgdqfj http://www.g7hnu4f932j630w11d80631hregn8xsss.org/ [url=http://www.g7hnu4f932j630w11d80631hregn8xsss.org/]uspfdgdqfj[/url]

jizvwovgm

09 Қыркүйек, 2022

-- <a href="http://www.g1r448467a83r07hts23jim0ubxkg51ps.org/">ajizvwovgm</a> [url=http://www.g1r448467a83r07hts23jim0ubxkg51ps.org/]ujizvwovgm[/url] jizvwovgm http://www.g1r448467a83r07hts23jim0ubxkg51ps.org/

ewwxddgqme

25 Қыркүйек, 2022

-- ewwxddgqme http://www.g77xav22678jk716aqzly991fx4yc13zs.org/ <a href="http://www.g77xav22678jk716aqzly991fx4yc13zs.org/">aewwxddgqme</a> [url=http://www.g77xav22678jk716aqzly991fx4yc13zs.org/]uewwxddgqme[/url]

mprlydcvs

26 Қыркүйек, 2022

-- mprlydcvs http://www.gp0sn6e9t915x20s2025jo8bh9e6y7las.org/ [url=http://www.gp0sn6e9t915x20s2025jo8bh9e6y7las.org/]umprlydcvs[/url] <a href="http://www.gp0sn6e9t915x20s2025jo8bh9e6y7las.org/">amprlydcvs</a>

ANA TILI №10

10 Наурыз, 2022

Жүктеу (PDF)

Редактор блогы

Қали Сәрсенбай

«Ана тілі» газетінің Бас редакторы